1 00:00:04,389 --> 00:00:05,300 ALMA, 2 00:00:05,300 --> 00:00:08,290 najbardziej złożone naziemne obserwatorium na świecie, 3 00:00:08,290 --> 00:00:10,240 właśnie zostało otwarte. 4 00:00:11,192 --> 00:00:12,846 Teleskop ciągle jest w budowie, 5 00:00:12,846 --> 00:00:16,625 a jego możliwości będą rosnąć w nadchodzących latach. 6 00:00:16,625 --> 00:00:18,669 Ale nawet na wczesnym etapie 7 00:00:18,669 --> 00:00:24,102 obrazy ukazują widok Wszechświata, którego nie dostrzeżemy zwykłymi teleskopami. 8 00:00:24,300 --> 00:00:26,587 Tysiące naukowców z całego świata 9 00:00:26,587 --> 00:00:29,977 konkurowało, aby zostać pierwszymi użytkownikami ALMA. 10 00:00:29,977 --> 00:00:34,621 Mają nadzieję zbadać najciemniejsze, najzimniejsze, najdalsze 11 00:00:34,621 --> 00:00:37,640 i najbardziej ukryte sekrety kosmosu. 12 00:00:42,098 --> 00:00:44,000 To jest ESOcast! 13 00:00:44,000 --> 00:00:46,742 Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, 14 00:00:46,742 --> 00:00:49,017 Europejskim Obserwatorium Południowym. 15 00:00:49,017 --> 00:00:55,635 Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske. 16 00:01:02,183 --> 00:01:04,296 Cześć! Witam w ESOcast. 17 00:01:04,900 --> 00:01:08,174 W tym odcinku mamy najnowsze informacje na temat sieci ALMA, 18 00:01:08,174 --> 00:01:11,726 Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, 19 00:01:11,726 --> 00:01:14,652 która rozpoczyna swoje pierwsze obserwacje naukowe. 20 00:01:14,652 --> 00:01:17,903 Pokażemy pierwsze opublikowane zdjęcie z ALMA: 21 00:01:17,903 --> 00:01:23,104 dramatyczny widok galaktyk, które przechodzą kosmiczną kolizję! 22 00:01:26,007 --> 00:01:28,863 Dowiemy się jak niecierpliwie astronomowie z całego świata czekali, 23 00:01:28,863 --> 00:01:33,042 aby dostać w swoje ręce ten rewolucyjny teleskop 24 00:01:33,042 --> 00:01:37,361 i odkryć dlaczego jest to tylko początek dla obserwatorium. 25 00:01:40,566 --> 00:01:44,583 Jak dotąd jedynie około jedna trzecia z 66 anten ALMA 26 00:01:44,583 --> 00:01:48,437 została zainstalowana w obserwatorium na płaskowyżu Chajnantor, 27 00:01:48,437 --> 00:01:52,083 5000 metrów n.p.m. w Andach Chilijskich. 28 00:01:52,594 --> 00:01:55,101 Obecnie, jeszcze przed ukończeniem, 29 00:01:55,101 --> 00:01:59,258 ALMA już jest najpotężniejszym teleskopem swojego typu. 30 00:02:02,276 --> 00:02:07,663 ALMA obserwuje Wszechświat w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych, 31 00:02:07,663 --> 00:02:11,518 prawie tysiąc razy dłuższych niż światło widzialne. 32 00:02:12,377 --> 00:02:13,863 Użycie dłuższych fal pozwala astronomom 33 00:02:13,863 --> 00:02:17,996 badać w kosmosie obiekty ekstremalnie zimne, 34 00:02:17,996 --> 00:02:21,247 które przez normalne teleskopy wydają się ciemne. 35 00:02:24,498 --> 00:02:25,450 Co więcej, 36 00:02:25,450 --> 00:02:30,628 fale te są także bardzo użyteczne do spoglądania w gęste obłoki kosmicznego pyłu 37 00:02:30,628 --> 00:02:34,300 i obserwowania bardzo odległych obiektów we wczesnym Wszechświecie. 38 00:02:38,430 --> 00:02:42,842 ALMA jest znacząco różna od teleskopów optycznych i podczerwonych. 39 00:02:43,200 --> 00:02:46,092 Poza patrzeniem na dłuższe fale 40 00:02:46,092 --> 00:02:48,763 pracuje w zupełnie inny sposób. 41 00:02:49,273 --> 00:02:51,200 Zamiast jednego dużego teleskopu 42 00:02:51,200 --> 00:02:53,732 ALMA używa sieci anten 43 00:02:53,732 --> 00:02:58,097 rozproszonej na odległościach do 16 kilometrów. 44 00:03:02,044 --> 00:03:05,644 Widok ze wszystkich anten jest łączony w jeden obraz 45 00:03:05,644 --> 00:03:09,568 przez jeden z najszybszych na świecie superkomputerów specjalnego przeznaczenia, 46 00:03:09,568 --> 00:03:11,704 korelator ALMA, 47 00:03:11,704 --> 00:03:16,719 który wykonuje 17 biliardów operacji na sekundę. 48 00:03:17,393 --> 00:03:19,065 Z tych powodów obrazy z ALMA 49 00:03:19,065 --> 00:03:22,571 nie wyglądają jak typowe zdjęcia kosmosu. 50 00:03:30,001 --> 00:03:31,394 Zespół ALMA był zajęty 51 00:03:31,394 --> 00:03:34,576 w ostatnich miesiącach testowaniem systemów obserwatorium, 52 00:03:34,576 --> 00:03:38,337 w ramach przygotowań do pierwszej rundy obserwacji naukowych. 53 00:03:38,941 --> 00:03:43,353 Jednym z rezultatów testów jest pierwsze opublikowane zdjęcia z ALMA. 54 00:03:43,771 --> 00:03:47,100 Obraz został uzyskany zaledwie dwunastoma antenami 55 00:03:47,100 --> 00:03:49,645 - to mniej niż będzie pracować przy pierwszych obserwacjach naukowych 56 00:03:49,645 --> 00:03:52,200 oraz po ukończeniu obserwatorium - 57 00:03:52,200 --> 00:03:54,893 Dodatkowo anteny rozmieszczone są znacznie bliżej siebie. 58 00:03:55,845 --> 00:03:57,912 Oba te czynniki czynią nowe zdjęcie 59 00:03:57,912 --> 00:04:00,466 jedynie przedsmakiem tego, co nas czeka. 60 00:04:03,786 --> 00:04:07,084 Galaktyki Anteny są parą zderzających się galaktyk 61 00:04:07,084 --> 00:04:09,638 o znacznie zaburzonych kształtach. 62 00:04:09,916 --> 00:04:13,724 O ile światło widzialne pokazuje nam gwiazdy w galaktykach, 63 00:04:13,724 --> 00:04:19,900 widok z ALMA ujawnia obłoki gęstego, chłodnego gazu, z których formują się nowe gwiazdy. 64 00:04:20,389 --> 00:04:24,893 Masywne koncentracje gazu są znajdowane nie tylko w sercach obu galaktyk, 65 00:04:24,893 --> 00:04:28,446 ale także w chaotycznym obszarze, w którym się zderzają. 66 00:04:28,701 --> 00:04:33,624 Całkowita ilość gazu to miliardy mas Słońca 67 00:04:33,624 --> 00:04:38,129 - bogaty rezerwuar materiału dla przyszłych generacji gwiazd. 68 00:04:42,331 --> 00:04:45,280 Obserwacje tego typu będą niezbędne dla zrozumienia 69 00:04:45,280 --> 00:04:48,949 w jaki sposób kolizje galaktyk wzbudzają narodziny nowych gwiazd. 70 00:04:49,390 --> 00:04:53,175 To tylko jeden przykład tego, jak ALMA ukazuje części Wszechświata, 71 00:04:53,175 --> 00:04:57,308 których nie widać w teleskopach pracujących w świetle widzialnym i podczerwonym. 72 00:05:02,626 --> 00:05:03,949 W najbliższym roku 73 00:05:03,949 --> 00:05:08,872 ostrość, szybkość i jakość obserwacji będzie znacząco rosnąć, 74 00:05:08,872 --> 00:05:13,702 gdy dostępnych stanie się więcej anten i wzrośnie rozmiar sieci. 75 00:05:15,629 --> 00:05:18,508 Ale nawet z tylko częścią anten będących w użytkowaniu, 76 00:05:18,508 --> 00:05:22,247 zdjęcie już jest najlepszym wykonanym kiedykolwiek obrazem Galaktyk Anten 77 00:05:22,247 --> 00:05:23,825 na falach submilimetrowych. 78 00:05:27,750 --> 00:05:30,629 ALMA jest w stanie zaakceptować jedynie około stu projektów 79 00:05:30,629 --> 00:05:33,555 w trakcie pierwszej dziewięciomiesięcznej rundy obserwacji. 80 00:05:34,158 --> 00:05:36,155 Mimo tego w trakcie ostatnich kilku miesięcy 81 00:05:36,155 --> 00:05:41,240 astronomowie z całego świata nadesłali ponad 900 aplikacji na użycie teleskopu, 82 00:05:41,240 --> 00:05:43,609 co jest rekordem zainteresowania. 83 00:05:45,234 --> 00:05:49,042 Zwycięskie projekty zostały wybrane w oparciu o jakość naukową, 84 00:05:49,042 --> 00:05:50,737 regionalną różnorodność 85 00:05:50,737 --> 00:05:54,220 i dopasowanie do głównych celów naukowych ALMA. 86 00:05:54,917 --> 00:05:58,400 Posłuchajmy kilku astronomów, którzy planują używać ALMA, 87 00:05:58,400 --> 00:06:02,029 dlaczego są tak podeskcytowani tym nowym teleskopem. 88 00:06:03,601 --> 00:06:05,203 Jednym z głównych powodów, dla których budujemy ALMA, 89 00:06:05,203 --> 00:06:08,826 są w istocie badania narodzin Układu Słonecznego. 90 00:06:09,662 --> 00:06:12,796 Układ Słoneczny powstał 4,5 miliarda lat temu. 91 00:06:12,796 --> 00:06:16,488 Chcielibyśmy zrozumieć w jaki sposób powstają inne systemy słoneczne. 92 00:06:16,488 --> 00:06:20,923 ALMA ma skalę, czułość i rozdzielczość 93 00:06:20,923 --> 00:06:24,685 odpowiednią do szczegółowych badań systemów słonecznych podobnych do naszego, 94 00:06:24,685 --> 00:06:27,239 formujących się niedaleko w naszej Galaktyce. 95 00:06:28,238 --> 00:06:31,256 Patrzę na obłoki molekularne w sąsiednich galaktykach. 96 00:06:31,581 --> 00:06:34,182 To z obłoków molekularnych pochodzą gwiazdy. 97 00:06:34,786 --> 00:06:36,829 Obłoki są zbudowane z bardzo chłodnego gazu. 98 00:06:37,688 --> 00:06:40,033 Badania warunków fizycznych w obłokach 99 00:06:40,033 --> 00:06:43,122 pomaga nam zrozumieć proces formowania się gwiazd. 100 00:06:43,122 --> 00:06:47,650 Obecnie możemy badać obłoki molekularne tylko dla pobliskich galaktyk, 101 00:06:47,650 --> 00:06:49,693 do około 30 milionów lat świetlnych. 102 00:06:50,041 --> 00:06:53,106 Dzięki ALMA będziemy mogli zbadać indywidualne obłoki w galaktykach 103 00:06:53,106 --> 00:06:54,546 położonych znacznie dalej. 104 00:06:55,568 --> 00:06:58,424 ALMA będzie bardzo ważnym instrumentem, który 105 00:06:58,424 --> 00:07:03,207 nauczy nas fizyki stojącej za czarną dziurą w centrum Drogi Mlecznej. 106 00:07:03,207 --> 00:07:05,181 Cały poruszający się pył, 107 00:07:05,181 --> 00:07:08,339 może przesłonić część obserwacji na krótszych falach. 108 00:07:08,339 --> 00:07:12,216 Z bardzo dużą rozdzielczością kątową w paśmie submilimetrowym 109 00:07:12,216 --> 00:07:14,678 teleskop ALMA będzie jednak w stanie prowadzić obserwacje. 110 00:07:14,678 --> 00:07:19,229 Będziemy mogli szczegółowo spojrzeć na detale wokół czarnej dziury. 111 00:07:20,700 --> 00:07:24,800 Znamy niektóre galaktyki, które istnieją w bardzo odległym Wszechświecie, 112 00:07:24,800 --> 00:07:28,215 widoczne tylko w określonych długościach fali. 113 00:07:28,400 --> 00:07:29,812 Na przykład 114 00:07:30,550 --> 00:07:32,812 wiemy o radiogalaktykach, 115 00:07:32,812 --> 00:07:36,481 których nie obserwuje się w innych zakresach długości fali, 116 00:07:36,481 --> 00:07:38,408 nawet za pomocą najsilniejszych teleskopów. 117 00:07:38,900 --> 00:07:40,452 Czekamy na ALMA, 118 00:07:40,452 --> 00:07:43,842 która da nam możliwość zrozumienia czym są te galaktyki 119 00:07:44,400 --> 00:07:47,185 i co się z nimi dzieje. 120 00:07:50,854 --> 00:07:53,734 Prace konstrukcyjne partnerskich organizacji ALMA 121 00:07:53,734 --> 00:07:55,939 z Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej, 122 00:07:55,939 --> 00:07:59,144 będą kontynuowane podczas pierwszych obserwacji naukowych. 123 00:07:59,399 --> 00:08:02,500 Obserwatorium będzie ukończone do 2013 r. 124 00:08:02,500 --> 00:08:04,345 i będzie posiadać 66 anten 125 00:08:04,345 --> 00:08:08,432 rozmieszczonych na dystansach do 16 kilometrów. 126 00:08:09,918 --> 00:08:13,000 Odsłonięcie niesamowitego potencjału obserwacyjnego ALMA 127 00:08:13,000 --> 00:08:16,250 zrewolucjonizuje wiele obszarów astronomii 128 00:08:16,250 --> 00:08:20,576 i umożliwi nam głębsze zrozumienie Wszechświata. 129 00:08:21,040 --> 00:08:23,687 Tutaj Dr J. Kończę ESOcast. 130 00:08:23,687 --> 00:08:27,402 Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie. 131 00:08:29,562 --> 00:08:33,254 ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe. 132 00:08:33,254 --> 00:08:35,254 ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych, 133 00:08:35,254 --> 00:08:37,254 projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi. 134 00:08:37,254 --> 00:08:40,254 Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), jest międzynarodowym projektem, będącym partnerstwem pomiędzy Europą, Ameryką Północną i Azją Wschodnią, we współpracy z Chile. 135 00:08:43,000 --> 00:08:46,500 Tłumaczenie: Krzysztof Czart 136 00:08:58,285 --> 00:09:01,768 Teraz, gdy poznałeś ESO, 137 00:09:03,626 --> 00:09:06,969 spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a 138 00:09:08,688 --> 00:09:15,979 Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego 139 00:09:18,254 --> 00:09:22,000 kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.