1 00:00:03,000 --> 00:00:06,000 Astronomowie po raz pierwszy zmierzyli dokładnie rozmiar 2 00:00:06,000 --> 00:00:09,000 odległej planety karłowatej Eris. 3 00:00:10,000 --> 00:00:13,000 Za pomocą belgijskiego teleskopu TRAPPIST w Obserwatorium ESO La Silla 4 00:00:13,000 --> 00:00:17,000 oraz dwóch innych teleskopów w Chile 5 00:00:17,000 --> 00:00:20,000 uchwycili ją w momencie, gdy przechodziła przed słabą gwiazdą. 6 00:00:20,000 --> 00:00:26,000 Nowe obserwacje pokazują, że Eris jest prawie idealną bliźniaczką Plutona pod względem rozmiaru. 7 00:00:26,000 --> 00:00:29,000 Eris wydaje się być też nadzwyczajnie odbijająca światło, 8 00:00:29,000 --> 00:00:33,000 przypuszczalnie dlatego, że jest pokryta cienką warstwą zamarzniętej atmosfery. 9 00:00:37,500 --> 00:00:39,000 To jest ESOcast! 10 00:00:39,500 --> 00:00:44,500 Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym. 11 00:00:44,500 --> 00:00:51,000 Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske. 12 00:00:57,000 --> 00:01:02,000 W tym odcinku zamierzamy spojrzeć na nowe obserwacje odległej planety karłowatej Eris, 13 00:01:02,000 --> 00:01:04,000 gdy przeszła na tle gwiazdy 14 00:01:04,000 --> 00:01:07,000 — takie zjawisko zwane jest zakryciem — 15 00:01:07,000 --> 00:01:09,000 i to co ujawniły uzyskane rezultaty. 16 00:01:11,000 --> 00:01:14,000 Zakrycia są podobne do zaćmień 17 00:01:14,000 --> 00:01:19,000 — gwiazda tła znika za obiektem i pojawia się po jego drugiej stronie. 18 00:01:20,000 --> 00:01:24,000 Patrząc z Ziemi, jasność gwiazdy tła gwałtownie spada 19 00:01:24,000 --> 00:01:28,000 i powraca równie gwałtownie do poprzedniego poziomu. 20 00:01:28,000 --> 00:01:30,000 Obserwując oba te zdarzenia 21 00:01:30,000 --> 00:01:35,000 astronomowie mogą zmierzyć rozmiar i kształt obiektu powodującego zakrycie. 22 00:01:35,000 --> 00:01:39,000 Jeżeli znają też masę obiektu, mogą ustalić gęstość. 23 00:01:42,000 --> 00:01:47,000 Zakrycia gwiazd przez odległe obiekty Układu Słonecznego są trudne do obserwacji, 24 00:01:47,000 --> 00:01:51,000 z powodu małych rozmiarów tych obiektów. 25 00:01:51,000 --> 00:01:55,000 Ale zakrycia często są jedynym sposobem na zdobycie informacji o odległych plamkach, 26 00:01:55,000 --> 00:01:58,000 które są zbyt dalekie i zbyt małe, aby zobaczyć cokolwiek więcej, 27 00:01:58,000 --> 00:02:03,000 niż słaby punkt światła, nawet przez najsilniejsze teleskopy. 28 00:02:04,000 --> 00:02:08,000 Technika zakryć pozwoliła astronomom dowiedzieć się 29 00:02:08,000 --> 00:02:11,000 sporo na temat planety karłowatej Eris. 30 00:02:11,000 --> 00:02:16,000 Eris została zidentyfikowana jako duży obiekt zewnętrznego Układu Słonecznego w roku 2005. 31 00:02:16,000 --> 00:02:21,000 Jej odkrycie było jednym z czynników, które doprowadziły do utworzenia nowej klasy obiektów 32 00:02:21,000 --> 00:02:23,000 zwanych planetami karłowatymi 33 00:02:23,000 --> 00:02:28,000 i przeklasyfikowania w 2006 r. Plutona z planety na planetę karłowatą. 34 00:02:30,500 --> 00:02:34,000 Eris jest aktualnie trzy razy dalej od Słońca niż Pluton 35 00:02:34,000 --> 00:02:38,500 i do tej pory sądzono, że jest około 25% większa. 36 00:02:38,500 --> 00:02:44,000 Ale nowe obserwacje pokazują, że Eris jest prawie dokładnie tego samego rozmiaru co Pluton, 37 00:02:44,000 --> 00:02:49,000 ze średnicą około 2330 km. 38 00:02:50,500 --> 00:02:54,000 Ponieważ Eris posiada także księżyc o nazwie Dysnomia, 39 00:02:54,000 --> 00:02:57,500 astronomowie byli w stanie wyliczyć jej masę, 40 00:02:57,500 --> 00:03:01,000 starannie badając orbitę księżyca. 41 00:03:01,000 --> 00:03:07,000 Używając nowej średnicy i znanej masy wyliczyli także gęstość Eris, 42 00:03:07,000 --> 00:03:11,000 która wydaje się być większa, niż poprzednio oceniano. 43 00:03:11,000 --> 00:03:16,000 Eris prawdopodobnie jest ciałem skalistym otoczonym przez gruby płaszcz lodu. 44 00:03:17,000 --> 00:03:21,500 Okazało się, że planeta karłowata odbija prawie całe światło, które na nią pada 45 00:03:21,500 --> 00:03:25,500 — jej powierzchnia jest jaśniejsza nawet od świeżego śniegu na Ziemi. 46 00:03:25,500 --> 00:03:30,000 Eris jest prawdopodobnie pokryta bardzo cienką warstwą zamarzniętej atmosfery, 47 00:03:30,000 --> 00:03:34,500 która przypuszczalnie zawiera zamrożony azot zmieszany z metanem. 48 00:03:34,500 --> 00:03:38,000 Przyczyną zamarzania atmosfery Eris jest prawdopodobnie fakt, 49 00:03:38,000 --> 00:03:43,000 że wydłużona orbita zabiera planetę karłowatą daleko od Słońca. 50 00:03:44,000 --> 00:03:48,000 Te ważne, nowe obserwacje, wykonane za pomocą relatywnie małych teleskopów, 51 00:03:48,000 --> 00:03:53,000 pozwoliły astronomom na zmierzenie własności Eris lepiej niż było to zrobione wcześniej. 52 00:03:53,000 --> 00:03:56,500 To kolejny krok w kierunku zrozumienia tajemniczych obiektów, 53 00:03:56,500 --> 00:04:00,000 które znajdują się w odległych częściach Układu Słonecznego. 54 00:04:00,500 --> 00:04:03,000 Tutaj Dr J. Kończę ESOcast. 55 00:04:03,000 --> 00:04:06,500 Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie. 56 00:04:08,000 --> 00:04:12,000 ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe. 57 00:04:12,000 --> 00:04:14,000 ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe 58 00:04:14,000 --> 00:04:16,000 jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych, 59 00:04:16,000 --> 00:04:18,000 projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi. 60 00:04:21,000 --> 00:04:25,500 Tłumaczenie: Krzysztof Czart 61 00:04:38,000 --> 00:04:40,500 Teraz, gdy poznałeś ESO, 62 00:04:43,000 --> 00:04:46,000 spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a 63 00:04:48,500 --> 00:04:51,500 Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą 64 00:04:51,500 --> 00:04:55,000 najbardziej znanego i cenionego kosmicznego obserwatorium: 65 00:04:57,000 --> 00:05:00,000 Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.