1
00:00:20,300 --> 00:00:23,250
Cześć, witam w specjalnym odcinku ESOcast.

2
00:00:23,250 --> 00:00:27,730
Zbliżając się do 50. rocznicy ESO w październiku 2012 r.

3
00:00:27,730 --> 00:00:30,420
zaprezentujemy osiem specjalnych odcinków

4
00:00:30,420 --> 00:00:35,520
prezentujących pierwsze 50 lat eksplorowania nieba południowego przez ESO.

5
00:00:39,990 --> 00:00:43,750
Dotrzeć z przesłaniem

6
00:00:45,710 --> 00:00:48,830
Stephane Guisard uwielbia gwiazdy.

7
00:00:49,880 --> 00:00:52,340
Nic dziwnego, że uwielbia również północne Chile.

8
00:00:53,390 --> 00:00:57,630
Tutaj widok na Wszechświat jest jednym z najlepszych na świecie.

9
00:00:59,170 --> 00:01:01,990
I nic dziwnego, że uwielbia Europejskie Obserwatorium Południowe.

10
00:01:01,990 --> 00:01:04,760
— Europejskie oko patrzące w niebo.

11
00:01:05,910 --> 00:01:09,450
Stephane jest nagradzanym francuskim fotografem i autorem.

12
00:01:11,300 --> 00:01:15,180
Jest również jednym z Ambasadorów Fotografii w ESO.

13
00:01:19,980 --> 00:01:24,960
W zapierających dech w piersiach zdjęciach potrafi uchwycić pustkę pustyni Atakama,

14
00:01:24,960 --> 00:01:27,890
nowoczesną perfekcję olbrzymich teleskopów,

15
00:01:27,890 --> 00:01:31,730
oraz okazałość nocnego nieba.

16
00:01:39,720 --> 00:01:43,240
Tak jak inni ambasadorzy fotografii z całego świata,

17
00:01:43,240 --> 00:01:46,720
Stephane pomaga szerzyć przesłanie ESO.

18
00:01:48,440 --> 00:01:52,320
Przesłanie ciekawości, zdziwienia i inspiracji,

19
00:01:52,320 --> 00:01:55,830
ogłaszane poprzez współpracę i popularyzację.

20
00:01:59,000 --> 00:02:02,130
Współpraca od zawsze była podstawą sukcesu ESO.

21
00:02:02,500 --> 00:02:03,500
Pięćdziesiąt lat temu,

22
00:02:03,850 --> 00:02:05,340
Europejskie Obserwatorium Południowe

23
00:02:05,630 --> 00:02:08,100
rozpoczęło działalność z pięcioma państwami członkowskimi:

24
00:02:08,110 --> 00:02:12,350
Belgią, Francją, Niemcami, Holandią i Szwecją

25
00:02:12,750 --> 00:02:15,180
Wkrótce przyłączyły się inne europejskie państwa.

26
00:02:15,500 --> 00:02:21,620
Dania w 1967. Włochy i Szwajcaria w 1982. Portugalia w 2001.

27
00:02:21,620 --> 00:02:23,850
Wielka Brytania w 2002.

28
00:02:24,790 --> 00:02:28,940
W ciągu ostatniej dekady Finlandia, Hiszpania, Czechy i Austria

29
00:02:28,940 --> 00:02:32,570
również dołączyły do największej europejskiej organizacji astronomicznej.

30
00:02:33,590 --> 00:02:37,150
Ostatnio Brazylia została piętnastym Krajem Członkowskim

31
00:02:37,150 --> 00:02:40,150
i pierwszym spoza Europy.

32
00:02:40,570 --> 00:02:42,380
Kto wie co przyniesie przyszłość?

33
00:02:43,400 --> 00:02:47,710
Kraje członkowskie wspólnie  umożliwiają jak najlepsze prowadzenie badań astronomicznych

34
00:02:47,710 --> 00:02:50,730
w największych na świecie obserwatoriach.

35
00:02:56,160 --> 00:02:58,300
Ma to również dobry wpływ na ich ekonomię.

36
00:02:59,240 --> 00:03:03,730
ESO ściśle współpracuje z przemysłem w Europie i Chile.

37
00:03:14,650 --> 00:03:17,050
Musiały być wybudowane drogi dojazdowe.

38
00:03:17,900 --> 00:03:19,810
Wierzchołki górskie musiały być wyrównane.

39
00:03:21,300 --> 00:03:24,370
Włoskie konsorcjum przemysłowe AES

40
00:03:24,370 --> 00:03:28,560
wybudowało konstrukcję nośną czerech teleskopów VLT.

41
00:03:28,560 --> 00:03:33,620
Każdy z tych teleskopów waży około 430 ton.

42
00:03:35,320 --> 00:03:41,160
Włosi wybudowali również ogromne obudowy teleskopów, każda wysoka jak dziesięciopiętrowy  budynek.

43
00:03:43,940 --> 00:03:48,910
Niemiecka firma szklarska Schott wyprodukowała delikatne lustra teleskopu VLT

44
00:03:48,910 --> 00:03:53,360
— o szerokości ponad ośmiu metrów i grubości jedynie dwudziestu centymetrów.

45
00:03:54,820 --> 00:03:56,280
W REOSC we Francji,

46
00:03:56,280 --> 00:04:01,020
lustra zostały wypolerowane z dokładnością milionowej części milimetra,

47
00:04:01,020 --> 00:04:04,270
zanim odbyły długą podróż do Paranal.

48
00:04:09,460 --> 00:04:13,170
W międzyczasie, uniwersytety i  instytuty badawcze w całej Europie

49
00:04:13,170 --> 00:04:16,829
budowały czułe kamery i spektrometry.

50
00:04:18,829 --> 00:04:21,500
Teleskopy ESO budowane są za pieniądze podatników.

51
00:04:21,500 --> 00:04:22,600
Twoje pieniądze.

52
00:04:23,000 --> 00:04:25,740
Więc również możesz się nimi cieszyć.

53
00:04:26,260 --> 00:04:31,050
Na przykład, internetowa strona ESO to bogate źródło astronomicznych informacji,

54
00:04:31,050 --> 00:04:34,650
zawierająca tysiące pięknych zdjęć i filmów.

55
00:04:37,070 --> 00:04:40,620
ESO również wydaje magazyny, publikacje prasowe

56
00:04:40,620 --> 00:04:45,340
oraz filmy dokumentalne jak ten, który właśnie teraz oglądasz.

57
00:04:47,560 --> 00:04:49,180
Na całym świecie 

58
00:04:49,180 --> 00:04:55,000
Europejskie Obserwatorium Południowe ma swój wkład w wystawy i targi naukowe.

59
00:05:00,030 --> 00:05:04,630
Jest wiele sposobów aby uczestniczyć w odkrywaniu kosmosu!

60
00:05:06,770 --> 00:05:10,020
Czy wiedziałeś, że nazwy dla czterech teleskopów VLT

61
00:05:10,020 --> 00:05:12,450
były wybrane przez chilijską nastolatkę?

62
00:05:13,360 --> 00:05:15,670
17 letnia Jorssy Albanez Castilla

63
00:05:15,670 --> 00:05:20,790
zaproponowała nazwy: Antu, Kueyen, Melipal i Yepun,

64
00:05:20,790 --> 00:05:27,150
oznaczające: Słońce, Księżyc, Krzyż Południa i Wenus w języku Mapuche'ów.

65
00:05:28,490 --> 00:05:32,430
To ważne aby angażować takich uczniów jak Jorssy.

66
00:05:33,950 --> 00:05:36,830
To obszar edukacyjnej działalności ESO,

67
00:05:37,000 --> 00:05:40,890
takiej jak warsztaty i lekcje w szkole.

68
00:05:43,190 --> 00:05:47,060
Gdy planeta Wenus przeszła przed tarczą Słońca w 2004 roku,

69
00:05:47,060 --> 00:05:51,620
dla europejskich uczniów i nauczycieli przygotowany został specjalny program.

70
00:05:54,500 --> 00:05:59,030
W 2009 roku podczas Międzynarodowego Roku Astronomii,

71
00:05:59,030 --> 00:06:03,980
ESO dotarło do milionów uczniów z całego świata.

72
00:06:03,980 --> 00:06:08,430
W końcu dzisiejsze dzieci to astronomowie jutra.

73
00:06:13,490 --> 00:06:18,080
Jednak jeśli mowa o popularyzacji to nic nie wygra z samym Wszechświatem.

74
00:06:25,440 --> 00:06:27,870
Astronomia to nauka wizualna.

75
00:06:27,870 --> 00:06:34,200
Obrazy galaktyk, gromad gwiazd i gwiezdnych żłobków pobudzają naszą wyobraźnię.

76
00:06:39,010 --> 00:06:40,430
Jeśli nie na potrzeby nauki,

77
00:06:40,430 --> 00:06:45,150
to teleskopy ESO wykorzystywane są czasami w kosmicznym programie Gems

78
00:06:45,150 --> 00:06:50,220
— wykonywanie zdjęć jedynie na potrzeby edukacji i popularyzacji.

79
00:06:58,220 --> 00:07:02,110
W końcu zdjęcie jest warte tysiącu słów.

80
00:07:05,110 --> 00:07:09,400
Osoby zainteresowane mogą nawet uczestniczyć w tworzeniu tych oszałamiających zdjęć,

81
00:07:09,400 --> 00:07:12,130
biorąc udział w zawodach zatytułowanych Ukryte Skarby.

82
00:07:15,370 --> 00:07:21,620
W 2010 roku w zawodach tych zwyciężył rosyjski miłośnik astronomii Igor Chekalin.

83
00:07:23,270 --> 00:07:27,200
Jego fenomenalne obrazy powstały na podstawie naukowych danych.

84
00:07:32,980 --> 00:07:35,750
Kraje członkowskie, przemysł i uniwersytety.

85
00:07:35,750 --> 00:07:38,520
Poprzez współpracę na wszelkich możliwych poziomach,

86
00:07:38,520 --> 00:07:43,760
ESO stało się jedną z najlepiej prosperującą organizacją astronomiczną na świecie.

87
00:07:44,420 --> 00:07:48,820
Jej zaangażowanie w kontakt ze społeczeństwem stwarza szansę uczestniczenia w przygodzie.

88
00:07:49,000 --> 00:07:52,240
Wszechświat stoi przed Tobą otworem.

89
00:07:55,500 --> 00:07:59,800
Tutaj Dr J. Kończę specjalny odcinek ESOcast.

90
00:07:59,800 --> 00:08:02,980
Zapraszam ponownie na kolejną kosmiczną przygodę.

91
00:08:05,930 --> 00:08:08,230
ESOcast został wyprodukowany przez ESO, Europejskie Obserwatorium Południowe.

92
00:08:09,690 --> 00:08:11,110
ESO, Europejskie Obserwatorium Południowe,

93
00:08:11,110 --> 00:08:12,880
jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

94
00:08:12,880 --> 00:08:14,690
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

95
00:08:18,230 --> 00:08:23,000
Tłumaczenie: Piotr Wychudzki, Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne