1 00:00:02,080 --> 00:00:06,000 W poszukiwaniu życia 2 00:00:08,500 --> 00:00:11,470 Czy zainteresowałeś się kiedyś problemem życia we Wszechświecie? 3 00:00:11,470 --> 00:00:14,600 Zamieszkałymi planetami wokół odległych gwiazd? 4 00:00:14,600 --> 00:00:17,500 Astronomów ciekawiło to od stuleci. 5 00:00:17,500 --> 00:00:21,950 W końcu, przy tak wielkiej liczbie galaktyk, z których każda zawiera tyle gwiazd, 6 00:00:21,950 --> 00:00:24,140 dlaczego Ziemia miałaby być wyjątkiem? 7 00:00:25,500 --> 00:00:30,110 W 1995 roku szwajcarscy astronomowie Michel Mayor i Didier Queloz 8 00:00:30,110 --> 00:00:34,660 jako pierwsi odkryli pozasłoneczna planetę obiegającą normalną gwiazdę. 9 00:00:35,000 --> 00:00:39,490 Od tamtej pory poszukiwacze planet znaleźli setki obcych światów. 10 00:00:39,490 --> 00:00:44,780 Dużych i małych, gorących i zimnych, na rozmaitych orbitach. 11 00:00:45,600 --> 00:00:49,800 Obecnie jesteśmy bliscy odkrycia bliźniaczych sióstr Ziemi. 12 00:00:50,290 --> 00:00:56,290 A w przyszłości: planety - siedliska życia - tego Świętego Graala astrobiologów. 13 00:01:02,590 --> 00:01:06,070 Europejskie Obserwatorium Południowe odgrywa ważną rolę 14 00:01:06,070 --> 00:01:08,310 w poszukiwaniach egzoplanet. 15 00:01:09,290 --> 00:01:13,560 Zespół Michela Mayora odkrył ich setki w Cerro La Silla, 16 00:01:13,560 --> 00:01:16,880 Pierwszej lokalizacji ESO w Chile. 17 00:01:17,890 --> 00:01:19,880 Oto spektrograf CORALIE. 18 00:01:19,880 --> 00:01:23,120 zamontowany na szwajcarskim teleskopie Leonharda Eulera. 19 00:01:25,030 --> 00:01:30,940 Mierzy niewielkie kołysania gwiazd, spowodowane przyciąganiem obiegających je planet. 20 00:01:30,940 --> 00:01:37,910 Szacowny 3,6-metrowy teleskop ESO także poluje na planety. 21 00:01:39,200 --> 00:01:42,320 Spektrograf HARPS jest najdoskonalszym na świecie. 22 00:01:42,320 --> 00:01:46,680 Jak dotąd odkrył ponad 150 planet. 23 00:01:51,750 --> 00:01:53,360 Jego największe trofeum: 24 00:01:53,360 --> 00:01:59,950 układ liczący przynajmniej pięć, a może nawet siedem obcych światów. 25 00:02:11,330 --> 00:02:13,960 Lecz są też inne metody poszukiwania obcych planet. 26 00:02:22,130 --> 00:02:28,350 W roku 2006 1,5-metrowy duński teleskop pomógł odkryć odległą planetę, 27 00:02:28,350 --> 00:02:31,350 która jest tylko pięć razy bardziej masywna niż Ziemia. 28 00:02:35,500 --> 00:02:39,200 Trik? Mikrosoczewkowanie grawitacyjne. 29 00:02:40,040 --> 00:02:45,150 Planeta i jej macierzysta gwiazda przeszły przed frontem jaśniejszej gwiazdy położonej w tle 30 00:02:45,150 --> 00:02:47,320 powiększając jej obraz. 31 00:02:49,420 --> 00:02:54,660 W pewnych przypadkach egzoplanety można dostrzec nawet za pomocą kamery. 32 00:02:57,960 --> 00:03:04,240 W roku 2004 NACO, kamera z optyką adaptatywną na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT). 33 00:03:04,240 --> 00:03:08,220 zarejestrowała po raz pierwszy obraz obcej planety. 34 00:03:08,220 --> 00:03:14,020 Czerwona kropka na tym obrazie to ogromna planeta obiegająca brązowego karła. 35 00:03:17,880 --> 00:03:22,650 W roku 2010 NACO poszła jeszcze jeden krok dalej. 36 00:03:24,440 --> 00:03:28,330 Ta gwiazda jest odległa od Ziemi o 130 lat świetlnych. 37 00:03:28,330 --> 00:03:35,080 Jest ona młodsza i jaśniejsza od Słońca oraz obiegają ją dokoła cztery planety. 38 00:03:36,900 --> 00:03:41,970 Sokoli wzrok NACO pozwolił zmierzyć światło planety c 39 00:03:41,970 --> 00:03:46,490 - gazowego olbrzyma dziesięć razy masywniejszego niż Jowisz. 40 00:03:48,070 --> 00:03:50,450 Pomimo blasku macierzystej gwiazdy. 41 00:03:50,450 --> 00:03:54,450 nikłe światło planety zostało rozszczepione na składniki widma, 42 00:03:54,450 --> 00:03:57,380 ujawniając szczegóły składu atmosfery. 43 00:03:59,270 --> 00:04:05,740 Obecnie odkrywanych jest wiele egzoplanet, gdy przechodzą przed tarczą swoich macierzystych gwiazd. 44 00:04:05,740 --> 00:04:09,020 Jeżeli zdarzy się oglądać orbitę planety z boku 45 00:04:09,020 --> 00:04:12,390 przechodzi ona przed tarczą gwiazdy podczas każdego cyklu. 46 00:04:12,390 --> 00:04:16,870 A więc nieznaczne, regularne spadki jasności gwiazdy 47 00:04:16,870 --> 00:04:20,310 zdradzają istnienie krążących wokół niej planet. 48 00:04:23,010 --> 00:04:27,600 Teleskop TRAPPIST w La Silla pomoże w poszukiwaniu tych trudno uchwytnych przejść. 49 00:04:28,250 --> 00:04:29,570 W międzyczasie, 50 00:04:29,570 --> 00:04:36,120 Bardzo Duży Teleskop (VLT) zbadał tranzyty planet w najdrobniejszych szczegółach. 51 00:04:36,910 --> 00:04:44,820 Poznajcie GJ1214b, to super-Ziemia, 2,6 raza większa od naszej planety. 52 00:04:47,010 --> 00:04:53,040 Podczas tranzytu atmosfera planety częściowo absorbuje światło macierzystej gwiazdy. 53 00:04:57,200 --> 00:05:02,740 Czuły spektrograf FORS ujawnił, że GJ1214b 54 00:05:02,740 --> 00:05:07,000 jest prawdopodobnie światem gorącym niczym łaźnia parowa. 55 00:05:09,920 --> 00:05:14,060 Gazowe olbrzymy i podobne saunom światy nie nadają się do zamieszkania. 56 00:05:14,060 --> 00:05:17,060 Ale polowanie jeszcze się nie skończyło. 57 00:05:18,010 --> 00:05:22,420 Wkrótce na VLT zostanie zainstalowany nowy instrument - SPHERE. 58 00:05:22,420 --> 00:05:28,490 SPERE będzie w stanie dostrzec nikłe planety w blasku ich macierzystych gwiazd. 59 00:05:29,200 --> 00:05:35,140 W roku 2016 do VLT przybędzie spektrograf ESPRESSO, 60 00:05:35,140 --> 00:05:39,110 który w znacznym stopniu przewyższy obecny instrument HARPS. 61 00:05:41,000 --> 00:05:44,850 A w końcu, ukończony E-ELT 62 00:05:44,850 --> 00:05:49,170 będzie miał szansę odnaleźć dowody istnienia obcych biosfer. 63 00:05:56,480 --> 00:05:59,390 Na Ziemi życie jest powszechne. 64 00:06:00,960 --> 00:06:09,640 W północnym Chile występują kondory, vicuñas, vizcachas i ogromne kaktusy. 65 00:06:11,910 --> 00:06:16,830 Nawet jałowa ziemia pustyni Atakama roi się od odpornych bakterii. 66 00:06:20,970 --> 00:06:25,300 Znaleźliśmy elementarne składniki życia w przestrzeni międzygwiezdnej. 67 00:06:26,000 --> 00:06:28,790 Dowiedzieliśmy się, że planety są liczne. 68 00:06:33,110 --> 00:06:38,190 Miliardy lat temu komety przyniosły na Ziemię wodę i cząsteczki organiczne. 69 00:06:40,540 --> 00:06:44,250 Dlaczego nie moglibyśmy oczekiwać, że to samo zdarzy się gdzie indziej? 70 00:06:49,500 --> 00:06:51,400 Czy jesteśmy sami? 71 00:06:53,040 --> 00:06:55,080 To największe ze stawianych pytań. 72 00:06:56,480 --> 00:06:59,530 A odpowiedź jest niemal w naszym zasięgu.