Groter en groter
Astronomie is 'big science'.
Het heelal is uitgestrekt,
en de exploratie van de kosmos vergt reusachtige instrumenten.
Dit is de 5-meter Hale spiegeltelescoop op Palomar Mountain.
Toen de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ontstond, 50 jaar geleden,
was dit de grootste telescoop ter wereld.
Eso's Very Large Telescope op Cerro Paranal is tegenwoordig 'state of the art'.
Als het meest krachtige observatorium in de geschiedenis,
heeft het het heelal waarin wij leven in volle glorie onthuld.
Maar astronomen hebben hun zinnen gezet op nog grotere instrumenten.
En ESO realiseert die dromen.
San Pedro de Atacama.
Verscholen tussen adembenemende uitzichten en wonderen van de natuur,
is dit pittoreske stadje de thuisbasis van inheemse Atacameños
en avontuurlijke rugzaktoeristen.
En ESO-astronomen en -technici.
Niet ver van San Pedro krijgt ESO's eerste 'droom-machine' vorm.
Hij heet ALMA, de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array.
ALMA is een gezamenlijk project van Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië.
ALMA werkt als een gigantische zoom-lens.
Dicht bij elkaar hebben de 66 ontvangers een grote kijkhoek.
Maar verder uit elkaar, laten ze veel meer detail zien van een kleiner stuk van de hemel.
Op submillimeter-golflengten ziet ALMA het universum in een ander licht.
Maar wat gaat ALMA onthullen?
De geboorte van de eerste sterrenstelsels in het heelal, in het kielzog van de oerknal.
Koude en stoffige wolken van moleculair gas
--- de stellaire kraamkamers waarin nieuwe zonnen en planeten worden geboren.
En: de chemie van de kosmos.
ALMA zal organische moleculen opsporen --- de bouwstenen van leven.
De bouw van de ALMA-ontvangers is in volle gang.
Twee gigantische transportvoertuigen, Otto en Lore genaamd,
brengen de antennes omhoog, naar het Chajnantor-plateau.
Op 5000 meter boven zeeniveau
geven de ontvangers een ongekende blik op het microgolf-universum.
Terwijl ALMA bijna gereed is,
is ESO's volgende 'droom-machine' nog een paar jaar weg.
Ziet u die berg?
Dat is Cerro Armazones.
Niet ver van Paranal
wordt dit de thuisbasis van de grootste telescoop in de geschiedenis van de mensheid.
De European Extremely Large Telescope.
's Werelds grootste oog op het heelal.
Met een spiegel van bijna 40 meter middellijn,
wordt de E-ELT groter dan elke telescoop voordien.
Bijna 800 computer-gestuurde spiegel-segmenten.
Complexe optiek om de scherpst mogelijke afbeeldingen te maken.
Een koepel zo groot als een kerktoren.
De E-ELT is een oefening in superlatieven.
Maar het echte wonder is natuurlijk het universum om ons heen.
De E-ELT zal planeten rond andere sterren vinden.
Zijn spectrografen zullen de atmosferen van deze buitenaardse werelden besnuffelen,
en zoeken naar biosignaturen.
Verder weg zal de E-ELT individuele sterren bestuderen in andere sterrenstelsels.
Zoals het voor de eerste keer ontmoeten van inwoners van naburige steden.
Als een kosmische tijdmachine
zal de gigantische telescoop ons miljarden jaren laten terugkijken,
om te leren hoe alles begon.
En misschien lost de E-ELT het raadsel van het versneld uitdijende heelal op
--- het mysterieuze feit dat sterrenstelsels van elkaar af bewegen,
steeds sneller.
Atsronomie is 'big science', en een wetenschap van grote mysteries.
Is er leven buiten de aarde?
Wat is de herkomst van het universum?
ESO's nieuwe monstertelescoop zal ons helpen bij onze speurtocht om het heelal te begrijpen.
We zijn er nog niet, maar het duurt niet lang meer.
Dus, wat komt hierna?
Dat weet niemand.
Maar ESO is klaar voor het avontuur.