Foto van de Week 2013

18 februari 2013

Het testen van een superdunne spiegel bij ESO

De bijzonder vervormbare 'thin-shell'-spiegel hier op de foto, wordt getest bij ESO in Garching, Duitsland. Met een doorsnede van 1120 millimeter en een dikte van slechts 2 millimeter is hij veel dunner dan vensterglas. De spiegel is daardoor flexibel genoeg om met behulp van magneten het reflecterende oppervlak te vervormen. Als hij straks in gebruik is, wordt het spiegeloppervlak constant een klein beetje veranderd om voor de vervagende effecten van de atmosfeer te corrigeren, waardoor er scherpere beelden mee kunnen worden gemaakt.

De nieuwe 'deformable secondary mirror' (DSM) vervangt straks de huidige 'secondary mirror' in een van de vier VLT Unit-telescopen. De gehele secundaire structuur bevat een set van 1170 actuatoren die een kracht uitoefenen op 1170 magneten die aan de achterzijde van de dunne spiegelschaal geplakt zitten. Geavanceerde speciale elektronica stuurt de actuatoren aan zodat het spiegeloppervlak tot 1000 maal per seconde kan worden aangepast.

Het volledige DSM-systeem werd in december 2012 aan ESO geleverd door de Italiaanse bedrijven Microgate en ADS na een acht jaar durende ontwikkel- en productieperiode. Dit is de grootste vervormbare spiegel die is geproduceerd voor astronomische doeleinden, en de laatste in een lange serie van dergelijke spiegels. De ruime ervaring van deze contractanten leidt tot een betrouwbaar product met hoge prestaties. Het installeren op de VLT staat gepland in 2015.

De thin-shell mirror zelf (ann12015) werd vervaardigd door het Franse bedrijf REOSC. Het is een blad van keramisch materiaal dat zeer nauwkeurig in vorm is gepolijst. Het productieproces begint met een blok Zerodur keramiek van meer dan 70 milimeter dik dat is vervaardigd door Schott Glass (Duitsland). Het meeste materiaal wordt weggeslepen om de uiteindelijke dunne schil te vormen die vanwege de bijzondere kwetsbaarheid te allen tijden moet worden ondersteund.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


11 februari 2013

Schilderen met een laser en licht

Tijdens een heldere nacht in Beieren is ESO-personeel aanwezig bij de opnamen van een ESOcast-aflevering over de nieuwe compact laser guide star unit, hier in actie op de Allgäu Volkssterrenwacht in Ottobeuren, Duitsland. Staand voor het observatorium schrijven ze met de schermpjes van hun mobiele telefoons de letters "ESO" in de lucht. Ze profiteren hierbij van de lange belichtingstijd van de foto. Links van de verticale laserstraal is de Melkweg te zien. Net boven de horizon boven het observatorium, zijn in de verte de vage lichtsporen van vliegtuigen zichtbaar. De laser heeft een krachtige straal van 20 watt, en om piloten en passagiers te beschermen is er tijdens de nachtelijke observaties een no-flyzone rondom het observatorium ingesteld door de Deutsche Flugsicherung (verantwoordelijk voor de luchtverkeersleiding in Duitsland).

Laser-hulpsterren zijn kunstmatige sterren die met behulp van een laserstraal in de atmosfeer van de aarde worden geprojecteerd. De laser laat natriumatomen in een atmosferische laag op 90 kilometer hoogte opgloeien en creëert zo een kunstmatige ster die door een telescoop kan worden waargenomen. Met behulp van metingen aan die kunstmatige ster corrigeren adaptieve optische instrumenten het vervagende effect van de atmosfeer op waarnemingen.

Dit innovatieve ESO-concept bestaat uit een krachtige laser en een kleine telescoop die worden gecombineerd tot een module. De module kan rechtstreeks op een grote telescoop worden gemonteerd. Het concept, dat is gepatenteerd door ESO en waarvan ESO licentiehouder is, zal worden gebruikt om de Very Large Telescope (VLT) te voorzien van vier soortgelijke laser units. Het zal ook worden toegepast in de modules waarmee de toekomstige European Extremely Large Telescope (E-ELT) wordt uitgerust.

Tijdens deze opname werd de unit getest alvorens te worden verscheept naar ESO's Paranal-observatorium in Chili, de thuisbasis van de VLT.

Links


4 februari 2013

Zonsondergang op Paranal

Babak Tafreshi, een ESO Photo Ambassadeur, heeft een prachtig beeld vastgelegd van ESO's Paranal-observatorium, verlicht door de ondergaande zon. De prachtig heldere hemel wijst op de uitzonderlijke atmosferische omstandigheden hier, een belangrijke reden om Paranal uit te kiezen als vestigingsplaats voor de Very Large Telescope (VLT), het vlaggenschip van ESO.

De VLT op Cerro Paranal, met 2600 meter de hoogste top op de foto, is 's werelds meest geavanceerde optische observatorium. Het bestaat uit vier telescopen, elk met een primaire spiegel van 8,2 meter doorsnee, en vier aanvullende telescopen van 1,8 meter. De VLT werkt op zichtbare- en infraroodgolflengten. Het observatorium heeft baanbrekende observaties uitgevoerd, zoals de eerste rechtstreekse opname van een exoplaneet (zie eso0515 ) en het volgen van sterren in een baan rond het zwarte gat in het centrum van de Melkweg (zie eso0846 en eso1151 ).

Op Cerro Paranal staat ook de VLT Survey Telescope (VST). De kleinere behuizing is net zichtbaar voor één van de grotere VLT gebouwen op de bergtop. De VST is het meest recent toegevoegd aan het Paranal-observatorium en de eerste beelden zijn in 2011 gepubliceerd. (zie eso1119 ) De VST heeft een hoofdspiegel van 2,6 meter doorsnee, waardoor het de grootste telescoop ter wereld is die is ontworpen voor waarnemingen in zichtbaar licht vanaf aarde.

Een andere onderzoekstelescoop op het Paranal Observatorium is VISTA -Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy - te zien op de piek voor Cerro Paranal. VISTA is met een 4,1-meter spiegel 's werelds grootste survey-telescoop, en werkt op nabij-infraroodgolflengten. Deze telescoop is in gebruik sinds 2009. (zie eso0949 )

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


28 januari 2013

Een intergalactische zwaargewicht

Deze deep-field-afbeelding toont wat bekend staat als een supercluster van sterrenstelsels: een gigantische groep van sterrenstelselclusters die zelf ook geclusterd zijn. Dit cluster, Abell 901/902, omvat drie afzonderlijke, grote clusters en een aantal filamenten van sterrenstelsels, wat vaker voorkomt bij zulke superstructuren. Een cluster, Abell 901a, is bovenaan en net aan de rechterkant van de prominente, rode ster in het midden te zien. Een andere, Abell 901b, staat verder naar rechts en iets lager dan Abell 901a. Het cluster Abell 902 tenslotte, staat direct onder de rode ster, richting de onderkant van het beeld.

De Abell 901/902 supercluster ligt op iets meer dan twee miljard lichtjaar van de aarde, en bevat honderden melkwegstelsels in een gebied met een doorsnede van ongeveer zestien miljoen lichtjaar. Ter vergelijking: de Lokale Groep - een cluster van sterrenstelsels die naast onze Melkweg vijftig andere stelsels omvat - meet ongeveer tien miljoen lichtjaar in doorsnede.

Deze foto werd genomen door de Wide Field Imager (WFI) camera op de MPG / ESO 2,2-meter telescoop, die op het La Silla Observatorium in Chili staat. Met behulp van gegevens van de WFI en van de NASA / ESA Hubble Ruimtetelescoop, werd het in 2008 mogelijk voor astronomen om de verdeling van donkere materie in de supercluster nauwkeurig in kaart te brengen. Hieruit blijkt dat de clusters en individuele sterrenstelsels zich in grote klompen van donkere materie bevinden. Om deze ontdekking te doen, hebben astronomen gekeken naar de manier waarop het licht van 60.000 verre sterrenstelsels achter de supercluster werd verstoord door de zwaartekracht van de donkere materie in de cluster, om zo de verdeling ervan te onthullen. De massa van de vier belangrijkste donkerematerieklonten van Abell 901/902 wordt geschat op zo'n tien biljoen keer die van de zon is.

De waarnemingen die hier worden getoond, zijn onderdeel van de COMBO-17-survey. Dit is een survey van de hemel dat in 17 verschillende optische filters met behulp van de WFI-camera wordt uitgevoerd. Het COMBO-17-project heeft tot nu toe meer dan 25.000 sterrenstelsels gevonden.

Links:

Vertaling: Teun van Vijfeijken


21 januari 2013

APEX in het maanlicht

En weer een heldere nacht op de Chajnantor-hoogvlakte in de Chileense Andes. Op deze opname overstraalt de maan in zijn eerste kwartier de omringende hemellichamen. Maar voor radiotelescopen zoals APEX (Atacama Pathfinder EXperiment), vormt de helderheid van de maan geen enkele belemmering voor observaties. En omdat de zon niet zo helder is op radiogolflengten, en radiostraling de hemel niet op dezelfde manier verlicht, kan deze telescoop zelfs overdag worden gebruikt, zolang hij maar niet op de zon gericht staat.

APEX is een 12-meter telescoop die signalen uit het millimeter- en submillimetergebied opvangt. Astronomen observeren met APEX verschijnselen die onzichtbaar zijn op kortere golflengtes zoals infrarood of zichtbaar licht. Zo tuurt APEX bijvoorbeeld dwars door dichte interstellaire wolken van gas en kosmisch stof, en worden gebieden zichtbaar waar continu nieuwe sterren ontstaan die op deze golflengten helder opgloeien, maar die in zichtbaar en infrarood licht worden afgeschermd of donker zijn. Enkele van de vroegste en meest verafgelegen sterrenstelsels zijn ook uitstekende doelen voor APEX. Als gevolg van de uitdijing van het heelal gedurende vele miljarden jaren, is hun licht verschoven naar het millimeter- en submillimeterbereik.

APEX is een samenwerking tussen het Max Planck Instituut voor Radio Astronomie (MPIfR), het Onsala Space Observatory (OSO) en ESO. Het beheer van APEX op Chajnantor is toevertrouwd aan ESO.

Deze prachtige foto is gemaakt door ESO Photo Ambassador Babak Tafreshi. Het is onderdeel van een groter panorama, dat ook in andere uitsnedes beschikbaar is.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


14 januari 2013

ALMA overschaduwd door bergtoppen

Op het eerste gezicht lijkt dit een paranomafoto te zijn van het berglandschap van de Chileense Chajnantor-hoogvlakte, met sneew en ijs verspreid over het dorre terrein. De belangrijkste bergtoppen van rechts naar links gezien zijn Cerro Chajnantor, Cerro Toco, Juriques en de opvallende kegelvormige vulkaan Licancabur (zie potw1240) – op zichzelf al indrukwekkend! De echte sterren op deze foto zijn de minutieuze, bijna onzichtbare structuren in het midden van de afbeelding – waarneembaar als je lang genoeg tuurt.

Deze structuren, die overschaduwd worden door de nabije bergen, zijn de antennes die de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) vormen. ALMA is een grote radiotelescoop. Hoewel het in dit panorama minutieus lijkt bestaat de array uit een groep van grote 12- en 7-meter diameter antennes. Wanneer de array compleet is bestaat de groep uit 66 antennes die op de hoogvlakte verspreid staan over afstanden tot 16 kilometer. Het constructiewerk van ALMA wordt waarschijnlijk afgerond in 2013, maar de telescoop is al begonnen aan de eerste fase van 'Early Science'-observaties, met indrukwekkende resultaten (zie bijvoorbeeld eso1239). Sinds deze foto is genomen zijn veel meer antennes toegevoegd aan de groep op de hoogvlakte.

ALMA, een internationale sterrenkunde faciliteit, is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, in samenwerking met de Republiek Chili. De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO) en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA. Links Meer over ALMA bij ESO Gezamenlijke ALMA Observatoria

Links


7 januari 2013

Wervelende sterrensporen boven Yepun

Deze opname toont één van de Unit Telescopen van ESO's Very Large Telescope (VLT) onder een helder spoor van sterren die om de zuidelijke hemelpool cirkelen. De hemelpool is een punt aan de hemel dat ligt in het zuidelijke sterrenbeeld Octans (De Octant). Deze sporen zijn lichtbogen die de waargenomen beweging van een ster langs de hemel aangeven. De beweging ontstaat omdat de Aarde om haar as draait. Om deze stersporen vast te leggen, zijn meerdere opnamen gecombineerd tot één beeld waarin de cirkelvormige sporen zichtbaar worden.

De door maanlicht verlichtte telescoop op de voorgrond is één van de vier Unit Telescopen (UTs) die samen de VLT vormen op Paranal, Chili. Bij de ingebruikname van de Paranal site in 1999, kreeg elke UT een naam in de taal van de inheemse Mapuche-stam. De namen van de UTS - Antu, Kueyen, Melipal, en Yepun - staan voor vier prachtig prominente kenmerken van de hemel: respectievelijk de zon, de maan, de constellatie van het Zuiderkruis en Venus. De UT op deze foto is Yepun, ook wel bekend als UT4.

Deze foto werd genomen door ESO Foto Ambassadeur Farid Char. Char werkt bij het ESO observatorium La Silla-Paranal en is lid van het site-testteam voor de European Extremely Large Telescope (E-ELT), een nieuwe grondtelescoop die, als hij kort na 2020 is voltooid, de grootste optische/nabij-infrarood telescoop in de wereld zal zijn.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


« Vorige 1 | 2 | 3  
Resultaat 41 to 47 of 47
Bookmark and Share

Bekijk ook