eso1107is — Fréttatilkynning

Rykug skífa NGC 247

2. mars 2011

Hárfín smáatriði í þyrilþokunni NGC 247 og ríkulegur bakgrunnur hennar sjást á þessari mynd sem tekin var með Wide Field Imager á 2,2 metra MPG/ESO sjónaukanum í stjörnustöð ESO í La Silla í Chile. Vetrarbrautin hallar töluvert sem að sögn stjörnufræðinga skýrir hvers vegna fjarlægðin til hennar var lengi vel ofmetin.

NGC 247 er ein nálægasta þyrilvetrarbrautin sem sést á suðurhimni. Á þessari nýju mynd sem tekin var með Wide Field Imager á 2,2 metra MPG/ESO sjónaukanum í Chile, sést fjöldi stjarna og fjölmörg bleikglóandi vetnisský, virk stjörnumyndunarsvæði, í úfnum og lausum þyrilörmunum.

NGC 247 tilheyrir Myndhöggvarahópnum, safni vetrarbrauta sem tengjast allar Myndhöggvaravetrarbrautinni NGC 253 (sjá eso0902 og eso1025). Þetta er nálægasti vetrarbrautahópurinn fyrir utan Grenndarhópinn sem inniheldur Vetrarbrautina okkar, en þrátt fyrir það hefur reynst örðugt að meta fjarlægðina til hans nákvæmlega.

Stjörnufræðingar mæla fjarlægðir til nálægra vetrarbrauta með hjálp breytistjarna sem kallast sefítar. Sefítar eru mjög bjartar stjörnur sem breyta birtu sinni með lotubundnum hætti. Hægt er að setja tímann sem líður milli birtubreytinganna í einfalt stærðfræðilegt samband sem gefur raunverulega birtu stjörnunnar. Síðan er hægt að reikna út fjarlægðina út frá samanburði á raunverulegri birtu og sýndarbirtu stjörnunnar. Þessi aðferð er aftur á móti ekki pottþétt því stjörnufræðingar telja að uppbygging sefíta hafi áhrif á þetta sveiflulýsilögmál.

Annað vandamál má rekja til þess að geimryk dregur í sig ljós sem berst frá sefítum til jarðar. Þeir verða daufari í raun og veru svo fjarlægðin mælist meiri. Þetta vandamál á sérstaklega við um NGC 247 vegna þess hve hall hennar er mikill og sjónlínan til sefítanna er í gegnum rykuga skífu vetrarbrautarinnar.

Hópur stjörnufræðingar er hins vegar að rannsaka þá þætti sem hafa áhrif á þessa fjarlægðastika í Araucaria verkefninu [1]. Hópurinn hefur þegar greint frá því að NGC 247 er meira en milljón ljósárum nær okkur en áður var talið eða í rétt rúmlega 11 milljón ljósára fjarlægð.

Fyrir utan þyrilþokuna sjálfa sjást fjölmargar aðrar fjarlægari vetrarbrautir á bak við NGC 247 á myndinni. Ofarlega hægra megin sjást þrjár áberandi þyrilvetrarbrautir en enn lengra, langt fyrir aftan, sjást enn fleiri vetrarbrautir, sumar beint í gegnum skífu NGC 247.

Þessi litmynd var búin til úr mörgum svarthvítum ljósmyndum sem teknar voru í gegnum bláa, gul/græna og rauða síu yfir nokkurra ára tímabil. Auk þess hafa myndir sem teknar voru í gegnum síu sem hleypir í gegn ljósi frá glóandi vetni verið bætt við og litaðar rauðar. Í heild var lýsingartíminn í gegnum hverja síu 20 klukkustundir, 19 klukkustundir, 25 mínútur og 35 mínútur.

Skýringar

[1] Araucaria verkefnið er samstarfsverkefni stjörnufræðinga frá stofnunum í Chile, Bandaríkjunum og Evrópu. Gagnaöflunin fer fram með Very Large Telescope ESO.

Frekari upplýsingar

ESO, European Southern Observatory, stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli, er fremsta fjölþjóðlega stjörnustöð Evrópu og ein öflugasta stjörnustöð heims. Hún nýtur stuðnings 15 landa: Austurríkis, Belgíu, Brasilíu, Tékklands, Danmörku, Finnlands, Frakklands, Þýskalands, Ítalíu, Hollands, Portúgals, Spánar, Svíþjóðar, Sviss og Bretlands. Með því að reisa og reka öflugustu stjörnuathugunarstöðvar heims leggur ESO grunninn að mikilvægum uppgötvunum stjörnufræðinga. Í Chile rekur ESO þrjár stjörnuathugunarstöðvar í heimsflokki: La Silla, Paranal og Chajnantor. Á Paranalfjalli starfrækir ESO Very Large Telescope, fullkomnustu stjörnusjónauka heims sem notaðir eru til athugana á sýnilegu ljósi og VISTA, stærsta kortlagningarsjónauka (survey telescope) veraldar. ESO er þátttakandi í ALMA, byltingarkenndum útvarpssjónauka og stærsta stjarnvísindaverkefni heims. ESO hyggur einnig á smíði 42 metra risasjónauka, European Extremely Large Telescope eða E-ELT sem verður „stærsta auga jarðar“.

Tenglar

Tengiliðir

Sævar Helgi Bragason
University of Iceland
Reykjavík, Iceland
Farsími: +354-896-1984
Tölvupóstur: saevar@stjornuskodun.is

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Sími: +49 89 3200 6655
Tölvupóstur: rhook@eso.org

Þetta er þýðing á fréttatilkynningu ESO eso1107.
Bookmark and Share

Um fréttatilkynninguna

Fréttatilkynning nr.:eso1107is
Nafn:NGC 247
Tegund:• Local Universe : Galaxy : Type : Spiral
Facility:MPG/ESO 2.2-metre telescope
Science data:2009ApJ...700.1141G

Myndir

Wide Field Imager view of the spiral galaxy NGC 247
Wide Field Imager view of the spiral galaxy NGC 247
texti aðeins á ensku
NGC 247 in the constellation of Cetus
NGC 247 in the constellation of Cetus
texti aðeins á ensku
Wide-field view of the sky around NGC 247
Wide-field view of the sky around NGC 247
texti aðeins á ensku

Myndskeið

Zooming in on the spiral galaxy NGC 247
Zooming in on the spiral galaxy NGC 247
texti aðeins á ensku
Panning across the spiral galaxy NGC 247
Panning across the spiral galaxy NGC 247
texti aðeins á ensku

Sjá einnig