Koncepcja E-ELT
Aktualna koncepcja dotyczy teleskopu z lustrem o średnicy 39,3 metrów, pokrywającym pole na niebie o wielkości około dziesiątej części tarczy Księżyca. Projekt optyczny sam w sobie jest rewolucyjny i został oparty na nowatorskim pomyśle pięciu zwierciadeł, a efektem będzie niezwykła jakość obrazu. Lustro główne zawiera prawie 1000 segmentów, każdy szeroki na 1,4 metra, ale o grubości zaledwie 50 mm. Projekt optyczny obejmuje ogromne lustro wtórne o średnicy 6 metrów, prawie tak wielkie, jak największe lustra główne w teleskopach pracujących obecnie.
Do optyki teleskopu będą włączone lustra adaptywne, aby kompensować zniekształcenia obrazów gwiazd powodowane przez turbulencje w atmosferze. Jedno z takich luster będzie wspomagane przez ponad 6000 aktywatorów, które mogą zmieniać jego kształt tysiąc razy w ciągu sekundy.
Teleskop będzie posiadał kilka instrumentów naukowych. Z jednego instrumentu na inny będzie można przełączyć się w ciągu minut. Teleskop i kopuła będą także w stanie zmieniać pozycję na niebie i rozpoczynać nowe obserwacje w bardzo krótkim czasie.
Możliwość obserwacji w szerokim zakresie długości fali, od optycznego do średniej podczerwieni pozwoli naukowcom wykorzystać wielkość teleskopu do maksimum.