APEX

Dostiže nove visine u oblasti submilimetarske astronomije

ESO takođe upravlja teleskopom APEX (engl. Atacama Pathfinder Experiment telescope), na jednoj od najviših lokacija na Zemlji, na nadmosrkoj visini od 5100 metara, visoko na platou Šahnantor u predelu čileanske pustinje Atakama.

APEX je teleskop klase 12 metara, koji radi u oblasti milimetarskih i submilimetarskih talasnih dužina – između infracrvenih i radio talasa. Submilimetarska astronomija otvara prozor ka hladnom, prašnjavom i dalekom svemiru, ali vodena para u Zemljinoj astmosferi u velikoj meri apsorbuje veoma slab signal iz svemira . Šahnantor je idelana lokacija za ovakve teleskope, jer se ovaj region smatra jednim od najsuvljih mesta na planeti i viši je za 750 m od opservatorija koje se nalaze na vrhu Mauna Kea, a čak je 2400 metara viši od Veoma velikog teleskopa (VLT) na Cero Paranalu.

Obilazak platoa Šahnantor

Virtual Tour at the Chajnantor Plateau

Kliknite na sliku i krenite u virtuelni obilazak platoa Šahnantor i okoline

APEXCam uživo

APEX je najveći submilimetarski teleskop koji je u funkciji na južnoj hemisferi. Ima asortiman različitih instrumenata koje astronomi koriste za posmatranja, a glavni među njima je LABOCA kamera (engl. Large APEX Bolometer Camera). LABOCA koristi niz veoma osetljivih termometara – poznatih kao bolometri – kako bi detektovala svetlost submilimetarskih talasnih dužina. Sa rezolucijom od skoro 300 piksela, ona predstavlja najveću kameru ove vrste u svetu. Kako bi bili u mogućnosti da detektuju neznatne temperaturne promene uzrokovane submilimetarskom radijacijom, svaki od ovih termometara se nalazi na temperturi koja je svega 0,3 stepena iznad apsolutne nule - na ledenih -278, 85 stepeni Celzijusa. Visoka osetljivost LABOCA kamere, sa širokim vidnim poljem (trećina prečnika punog Meseca) čini je neprocenjivim alatom za slikanje univerzuma na submilimetarskim talasnim dužinama.

APEX je bio prethodnik opservatorije ALMA (engl. the Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), revolucionarne nove opservatorije kojom rukovodi ESO, zajedno sa internacionalnim partnerima, visoko na platou Šahnantor. APEX je zasnovan na prototipu antene napravljene za projekat ALMA i za cilj ima da pronađe mnoštvo meta koje će ALMA moći da proučava do najfinijih detalja.

APEX je projekat na kom sarađuju Maks Plank institut za radioastronomiju (MPIfR, 50%), svemirska opservatorija Onsala (OSO, 23%) i ESO (27%). ESO upravlja ovim teleskopom.

Nauka sa teleskopom APEX

Submilimetarska astronomija je relativno neistražena oblast astronomije, koja otkriva univerzum nevidljiv u mnogo poznatijoj infracrvenoj i optičkoj svetlosti. Idealna je za proučavanje tzv. hladnog svemira: svetlost na tim talasnim dužinama potiče iz prostranih hladnih oblaka u međuzvezdanom prostoru, na temperaturama koje su samo za nekoliko desetina stepeni iznad apsolutne nule. Astronomi koriste ovu svetlost kako bi proučavali hemisjke i fizičke uslove u ovim molekularnim oblacima – gustim regionima ispunjenim gasom i kosmičkom prašinom, u kojima se rađaju nove zvezde. Ako ih posmatramo u vidljivoj svetlosti, ovi delovi svemira uglavnom izgledaju tamno i mračno zbog prašine, ali ako ih posmatramo u submilimetarskoj oblasti videćemo da sijaju veoma jarko. Ova oblast spektra je takođe idelana za proučavanje nekih od najranijih i najudaljenijih galaksija u svemiru, čija je svetlost usled crvenog pomaka prešla u oblast većih talasnih dužina.

Naučni ciljevi

Astrohemija, hladni svemir.

Više o nauci sa teleskopom APEX

Više o teleskopu APEX

  • Slike sa teleskopa APEX
  • Slike teleskopa APEX
  • Više slika i video klipova dostupno je u ESO multimedijalnoj arhivi
  • Za naučnike: za više informacija, molimo vas posetite website teleskopa APEX
  • Saopštenja za javnost sa rezultatima teleskopa APEX

APEX trejler

Preuzmite trejler u drugim formatima iz video arhive

 

APEX

Name: Atacama Pathfinder Experiment
Site: Chajnantor
Altitude: 5050 m
Enclosure: Open air
Type: Sub-millimeter antenna
Optical design: Cassegrain
Diameter. Primary M1: 12.0 m
Material. Primary M1: CFRP and Aluminium
Diameter. Secondary M2: 0.75 m Hyperboloidal
Material. Secondary M2: Aluminium
Mount: Alt-Azimuth mount
First Light date: 14 July 2005
Images taken with APEX: Link
Images of APEX: Link
Press Releases with APEX: Link

 

 

APEX na Gugl mapi

 

Pogledajte uvećanu mapu