eso1101tr — Görüntülü Bülten

VISTA’nın Gözü Mavi Deniz Kulağı’nın Derinliklerinde

05 Ocak 2011

Mavi Deniz Kulağı Bulutsusu’na ait bu yeni kızılötesi görüntü Samanyolu’nun beş yıllık gözlem programının bir parçası olarak ESO’nun Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan VISTA teleskopu ile elde edildi. Bulutsuyu çevreleyen çok daha büyük bir alanın sadece küçük bir kısmını temsil eden bu bölge dev taramanın sadece bir parçasına karşılık gelmektedir.

Gökbilimciler şu anda Samanyolu'nun merkez bölgesini, değişim gösteren nesneleri tespit etmek ve gökadanın şimdiye kadar yapılmış en detaylı yapısını ortaya çıkarmak için ESO'nun Görünür ve Kızılötesi Gökbilim Tarama Teleskopu'nu (VISTA) kullanıyorlar. Bu devasa tarama Samanyolu'ndaki VISTA Değişenleri (VISTA Variables in the Via Lactea (VVV)) olarak adlandırılıyor [1]. Bu taramanın bir parçası olarak çekilen bu kızılötesi yeni görüntüde Yay takımyıldızı doğrultusunda, yaklaşık 4000 - 5000 ışıkyılı uzaklıkta yer alan Deniz Kulağı Bulutsusu (Messier 8 olarak da bilinir, bkz. eso0936) denilen yıldız doğumevi gösterilmektedir.

Kızılötesi gözlemleri gökbilimcilere toz perdesinin görünür ışıkta görüntülenmelerini engellediği cisimleri gözleyebilme imkanı verir. Toz parçacıklarıyla aynı büyüklükte dalgaboyuna sahip görünür ışık, güçlü bir şekilde dağıtılır, fakat daha uzun dalgaboyuna sahip kızılötesi ışık toz boyunca büyük ölçüde sağ salim geçebilir. 4.1 metrelik aynasıyla -dünyadaki en büyük tarama teleskopu- VISTA, yakın-kızılötesi dalgaboylarında derin gökyüzünün geniş alanlarını hızlıca taramaya adanmış bir teleskoptur. Bu nedenle yıldız doğumlarını araştırmak için çok uygundur.

Yıldızlar genellikle kendi ağırlıkları altında çöken büyük gaz ve toz molekül bulutları içinde oluşurlar. Bununla birlikte, Deniz Kulağı Bulutsusu, Bart damlacıkları olarak adlandırılan, oldukça yoğun çok sayıda çökmüş gaz ve toz bölgesine de ev sahipliği yapmaktadır [2]. Bu karanlık bulutlar çok yoğundur, kızılötesi ışıkta bile, arka fondaki yıldızlardan gelen ışığı engelleyebilirler. Bulutsudaki en ünlü karanlık bölge, ona ismini veren, parlayan gaz bulutu boyunca kıvrılan deniz kulağı şekilli toz şerididir.

Bulutsunun parıltısından yoğun morötesi ışık yayan sıcak, genç yıldızlar sorumludur. Deniz Kulağı Bulutsusu aynı zamanda çok daha genç bebek yıldızlara da evsahipliği yapmaktadır. Bulutsuda halen doğum anına ait çöküntü diskleri ile çevrili olan çok genç yeni doğmuş yıldızlar tespit edilmiştir. Bu tür yeni doğmuş yıldızlar bazen kutuplarından madde jetleri püskürtürler. Dışarıya atılan madde yıldızı çevreleyen gazın içine nüfuz ettiğinde, yeni doğan yıldızları kolaylıkla tespit etmeye yarayan, Herbig-Haro nesneleri denilen kısa yaşam süreli parlak izler oluşur [3]. Geçtiğimiz beş yıl içinde Deniz Kulağı Bulutsusu içinde birçok Herbig-Haro nesnesi tespit edilmiştir, demek ki bebek patlamaları burada halen devam ediyor. 

Notlar

[1] Şu anda devam eden altı VISTA taramasından biri olan bu çalışmada beş yıllık bir dönem boyunca Samanyolu'nun merkezi kısımları görüntülenecek ve çok sayıda yeni, değişen nesneler tespit edilecektir.

[2] Bart Bok kariyerinin büyük bir kısmında Birleşik Devletler'de ve Avustralya'da bulunan bir Alman-Amerikan gökbilimcidir. Yıldız oluşum bölgelerinde, yıldız oluşumunun en erken evreleriyle ilişkili olduğu düşünülen, şimdi adıyla anılan karanlık lekeleri ilk kez fark etmiştir. Gizli bebek yıldızların doğrudan gözlemi, on yıllar sonra kızılötesi görüntüleme mümkün olduğunda gerçekleştirilmiştir.

[3] Bu tür nesneleri ilk görenler olmasalar da, George Herbig ve Guillermo Haro bu gizemli nesnelerin tayflarını detaylı olarak çalışan ve onların sadece ışığı yansıtan gaz ve tozların parçaları olmadığının, aynı zamanda yıldız oluşumuyla ilişkilendirilen yeni tür bir nesne olduklarının farkına varan ilk gökbilimcilerdir. 

Daha fazla bilgi

VVV bilim takımında Dante Minniti (Universidad Catolica, Şili), Phil Lucas (University of Hertfordshire, İngiltere), Ignacio Toledo (Universidad Catolica) ve Maren Hempel (Universidad Catolica) bulunmaktadır. 

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve dünyanın en büyük tarama teleskopu VISTA'yı işletmektedir. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 42-metre çapında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kızılöte Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor. 

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çanakkale Astrofizik Araştırma Merkezi
Çanakkale, Türkiye
Cep: +905386142938
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1101.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1101tr
Adı:Lagoon Nebula, Messier 8
Tür:• Local Universe : Nebula : Type : Star Formation
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy

Görüntüler

VISTA's infrared view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
VISTA's infrared view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
sadece İngilizce
Infrared/visible light comparison of views of the Lagoon Nebula (Messier 8)
Infrared/visible light comparison of views of the Lagoon Nebula (Messier 8)
sadece İngilizce
The star formation region Messier 8 in the constellation of Sagittarius
The star formation region Messier 8 in the constellation of Sagittarius
sadece İngilizce
VISTA’s infrared view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
VISTA’s infrared view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the VISTA view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
Zooming in on the VISTA view of the Lagoon Nebula (Messier 8)
sadece İngilizce
IR/visible crossfade of the Lagoon Nebula (Messier 8)
IR/visible crossfade of the Lagoon Nebula (Messier 8)
sadece İngilizce
IR/visible crossfade of the Lagoon Nebula (Messier 8) — Unannotated
IR/visible crossfade of the Lagoon Nebula (Messier 8) — Unannotated
sadece İngilizce

Stock Visuals

Stock Image 1
VISTA at sunset
sadece İngilizce
Stock Image 2
The VISTA telescope
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...