eso1110tr — Bilim Bülteni

Oldukça Soğuk Kahverengi Cüce Çifti

23 Mart 2011

Avrupa Güney Gözlemevi'ne ait Çok Büyük Teleskop’a ek olarak başka iki teleskop ile yapılan gözlemler, bilinen en soğuk yıldız için yeni bir aday olduğunu gösterdi; ikili bir sistemde bulunan ve yeni hazırlanmış kahve sıcaklığı ile aynı sıcaklığa sahip bir kahverengi cüce – insanlar için sıcak, ancak bir yıldız yüzeyi için sıradışı bir şekilde soğuk. Bu cisim, küçük soğuk yıldızları, büyük sıcak gezegenlerden ayıran o, belli belirsiz çizgiyi geçmeye başlayacak kadar soğuk.

Kahverengi cüceler asıl olarak başarısız olmuş yıldızlardır: kütleçekiminin, yıldızların ışıldamasını sağlayan nükleer tepkimeleri başlatabileceği kütleden yoksundurlar. Yeni keşfedilen ve CFBDSIR 1458+10B olarak adlandırılan kahverengi cüce, Yer'den 75 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir çift kahverengi cüce sisteminin en soluk üyesidir [1].
ESO'nun Çok Büyük Teleskop'undaki güçlü X-nişanlayıcı tayfölçeri, bu bileşik cismin kahverengi cüce standartlarına göre oldukça soğuk olduğunu göstermek için kullanıldı. "Bu cismin oldukça düşük sıcaklığa sahip olması bizi çok heyecanlandırdı, ancak bunun bir çift sistem olabileceğini ve daha ilginç hatta daha soğuk bir bileşeni olacağını tahmin edemezdik," diyor Grenoble Gezegenbilim ve Astrofizik Enstitüsü'nden Philippe Delorme, kendisi ayrıca bu makalenin yazarlarından biridir. CFBDSIR 1458+10, bugüne kadar keşfedilmiş en soğuk kahverengi cüce çiftidir.
İki cüceden daha sönük olanının yaklaşık 100 santigrat derece – suyun kaynama noktası – sıcaklıkta olduğu bulundu, ki bu da bir saunanın sıcaklığından farklı değil [2]. "Bu sıcaklıkta, kahverengi cücenin daha önceden bilinenlere nazaran farklı ve dev dış gezegenlere benzer özelliklere sahip olmasını bekleriz – hatta atmosferinde su bulutları dahi bulunabilir," diyor, bu çalışmayı açıklayan makalenin baş yazarı, Hawaii Üniversitesi Astronomy Enstitüsü'nden Michael Liu. "Aslında, yakın gelecekte, Güneş benzeri yıldızların etrafında bulunan gaz devi gezegenlerin görüntülerini çekmeye başladığımız zaman, birçoğunun CFBDSIR 1458+10B' ye benzediğini göreceğimize inanıyorum."
Bu eşsiz cismin gizemlerini aydınlatmak için üç değişik teleskopun güçleri kullanıldı. CFBDSIR 1458+10, Hawaii'deki Keck II Teleskopu'nda bulunan Lazer Rehber Yıldızı Uyarlanabilir Optik sistemi kullanılarak keşfedilmiş ilk çift yıldız sistemidir [3]. Liu ve ekibi, daha sonra, yine Hawaii'de bulunan Kanada – Fransa – Hawaii Teleskopu'nda çalışmalarını sürdürerek, kızılötesi bir kamera yardımı ile kahverengi cüce ikilisinin uzaklığını belirlemeye çalıştılar [4]. Son olarak, cismin kızılötesi tayfını çıkartmak ve sıcaklığını ölçmek için ESO VLT tesisi kullanıldı.
Soğuk cisim arayışı oldukça aktif bir astronomi konusu. Spitzer Uzay Teleskopu da yakın zamanda, bilinen en soğuk kahverengi cüce adaylarından diğer ikisini belirledi ancak sıcaklıkları henüz kesin bir şekilde ölçülmedi. Gelecekteki gözlemler, bu cisimlerin CFBDSIR 1458+10B'ye kıyasla ne derecede olduğunu belirleyecek. Liu ve ekibi, özelliklerini daha iyi belirlemek ve çift sistemin yörüngesini haritalamak için CFBDSIR 1458+10B'yi tekrar gözlemeyi planlıyorlar ki yaklaşık 10 yıllık bir incelemeden sonra gökbilimciler bu ikili sistemin kütlesini hesaplayabilecekler. 

Notlar

[1] CFBDSIR 1458+10, ikili sistemin adıdır. Bileşenler CFBDSIR 1458+10A ve CFBDSIR 1458+10B olarak bilinmektedir. İkinci bileşen daha sönük ve soğuktur. İkili arasındaki mesafe, Yer ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık üç katıdır ve birbirleri etrafında yaklaşık 30 yıllık bir dönem ile dönmektedirler.
[2] Karşılaştırma amaçlı; Güneş'in yüzey sıcaklığı yaklaşık 5000 Santigrat derecedir.
[3] Uyarlanabilir optik, Yer'in atmosferik girişiminin büyük bir kısmını engelleyerek görüntünün keskinliğini 10'un katı mertebesinde arttırır ve ikili arasındaki kısa mesafenin çözümlenmesini sağlar.
[4] Gökbilimciler, Yer'in Güneş etrafındaki yörüngesinde yer değiştirmesi nedeniyle oluşan, kahverengi cücelerin, daha uzak yıldızlardan oluşan arkaplan üzerindeki görünür harekelerini ölçtüler. Paralaks olarak bilinen bu etki, gökbilimcilerin kahverengi cücelerin uzaklığını hesaplamalarını sağladı. 

Daha fazla bilgi

Bu araştırma, Astrofizik Dergisi'nde (Astrophysical Journal) bir makale olarak yayınlanmıştır, "CFBDSIR J1458+1013B: Bir İkili Sistemdeki Çok Soğuk (>T10) Kahverengi Cüce", Liu ve arkadaşları.

Ekip, Michael C. Liu (Astronomy Enstitüsü [IfA], Havai Üniversitesi, ABD), Philippe Delorme (Grenoble Gezegenbilim ve Astrofizik Enstitüsü, CNRS/Joseph Fourier Universitesi, Fransa [IPAG]), Trent J. Dupuy (Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi, Cambridge, ABD), Brendan P. Bowler (IfA), Loic Albert (Kanada-Fransa-Havai Teleskop Şirketi, Havai, ABD), Etienne Artigau (Montréal Universitesi, Kanada), Celine Reylé (Besançon Gözlemevi, Fransa), Thierry Forveille (IPAG) ve Xavier Delfosse (IPAG)'dan oluşmaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve dünyanın en büyük tarama teleskopu VISTA'yı işletmektedir. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 42-metre çapında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kızılöte Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor. 

Bağlantılar

İletişim

Metin Sarıkaya
İstanbul Üniversitesi
İstanbul, Türkiye
E-posta: metsarikaya@gmail.com

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay ve Astronomi Ofisi
Tarsus, Türkiye
Cep: +90 538 6142938
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Michael Liu
Institute for Astronomy, University of Hawaii
USA
Tel: +1 808 956 6666
E-posta: mliu@ifa.hawaii.edu

Philippe Delorme
Institut de planétologie et d’astrophysique de Grenoble
France
Tel: +33 4 76 63 58 30
E-posta: Philippe.Delorme@obs.ujf-grenoble.fr

Christian Veillet
Executive Director, CFHT, Hawaii
USA
Tel: +1 808 885 7944
E-posta: veillet@cfht.hawaii.edu

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Press Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1110.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1110tr
Adı:CFBDSIR 1458+10
Tür:• Milky Way : Star : Type : Brown Dwarf
Facility:CFHT, Keck, Very Large Telescope
Science data:2011ApJ...740..108L

Görüntüler

The coolest pair of brown dwarfs
The coolest pair of brown dwarfs
sadece İngilizce
The brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
The brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
sadece İngilizce
Wide-field view of the sky around the brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
Wide-field view of the sky around the brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
Zooming in on the brown dwarf binary CFBDSIR 1458+10
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...