eso1127tr — Kurumsal Bülten

Avrupalı ALMA anteni ile Chajnantor’daki toplam sayı 16’ya yükseldi

- ALMA’nın ilk bilimsel gözlemleri başlıyor

28 Temmuz 2011

Avrupa’nın Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi (ALMA) anteni 27 Temmuz 2011 tarihinde Dizge Faaliyet Yerleşkesi’ne (Array Operations Site - AOS) taşınarak zirveye ulaşmış oldu. 12 metre çapındaki anten deniz seviyesinden 5000 metre yüksekte bulunan Chajnantor platosuna taşındı. Burada, ALMA’nın diğer uluslararası partnerlerinin sağladığı antenlere katılarak, AOS’taki toplam anten sayısını 16’ya çıkardı.

16 sıradan bir sayı gibi görünse de, ALMA’nın ilk bilimsel gözlemlerine başlaması için belirtilen anten sayısına karşılık geliyor ve bununla birlikte proje için de önemli bir dönüm noktası. Yakında gökbilimciler ALMA ile yeni bilimsel araştırmalar yürütmeye başlayacaklar.

ESO sözleşmesi ile Avrupa AEM Konsorsiyumu [1] tarafından üretilen anten, altı aylık test sürecinden sonra Nisan ayında gözlem yerleşkesindeki İşlem Destek Tesisi’ne (OSF) teslim edildi. OSF Şili And Dağları’nın eteklerinde 2900 metre yükseklikte bulunuyor. Burası sıvı helyumla soğutulan yüksek hassasiyete sahip algılayıcılar ve gerekli diğer elektronik aygıtlarla donatılmış durumda. Dev bir ALMA taşıyıcı aracı anteni 28 km uzaktan alıyor ve kuru çöl boyunca AOS’a götürüyor. AOS, anteni tamamlayan parçaların ESO’nun titiz gözetimi altında Avrupa genelindeki fabrikalarda üretilmesiyle başlayan uzun bir yolculuktaki son ara limandır.

ESO’daki ALMA Anten Projesi Yöneticisi Stefano Stanghellini şöyle diyor: “Avrupalı ilk ALMA anteninin Chajnantor’a ulaştığını görmek çok sevindirici. Bu teknoloji şaheserleri bu kuru platoda evreni araştırmak için kullanılacak.”

ALMA’nın Erken Bilimsel gözlemlerinin bu yıldan sonra başlaması planlandı. Fakat ALMA halen inşa halinde, 16-anten dizgesi şu anda bile bu türdeki tüm diğer teleskoplardan üstün durumda. Dünyanın her yerinden gökbilimciler Erken Bilimsel Gözlemler için yaklaşık 1000 proje başvurusunda bulundular. Bu seviyede bir talep, ilk Erken Bilim safhası süresince yürütülmesi beklenen sayının nerdeyse dokuz katı, araştırmacıların ALMA’yı kullanmak için ne kadar heyecanlı oldukları bu erken safhada bile görülüyor.

OSF’den Chajnantor platosuna olan son adım görece kısa bir yolculuk, fakat ALMA için büyük bir fark demek. Platonun artan yüksekliği sayesinde - OSF’den 2100 metre daha yüksek - milimetre ve milimetre-altı dalgaboylarında gözlem yapabilmek için hayati önemde olağanüstü kuru koşullar sağlanıyor. 

Chajnantor ALMA için mükemmel olsa da, oldukça yüksek olması ve oksijen yetersizliği yerleşkenin insan ziyaretçilerine keyifli bir ortam sunmuyor. Chajnantor’da bir Teknik Bakım Binası bulunsa da - aslında burası dünyanın en yüksekteki binalarından birisi - ALMA üzerinde çalışan insanlar mümkün olduğunca  işlerini daha aşağıdaki OSF yerleşkesinde, teleskopları uzaktan kullanarak yapıyorlar.

Uluslararası bir gökbilim tesisi olan ALMA, bir Avrupa, Kuzey Amerika ve Doğu Asya ortaklığıdır ve projede Şili Cumhuriyeti ile işbirliği yapılmaktadır. ALMA’nın inşasını ve faaliyetlerini Avrupa adına ESO, Kuzey Amerika adına Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi (NRAO) ve Doğu Asya adına Japon Ulusal Gökbilim Gözlemevi (NAOJ) yürütmektedir. ALMA Ortak Gözlemevi (JAO) inşanın birleştirilmiş liderlik ve yönetimini, görevlendirmesini ve ALMA’nın işletimini sağlamaktadır.

2013'te yapımı tamamlandığında, ALMA milimetre ve milimetre-altı dalgaboyu ışıkta gözlem yapan, birlikte çalışarak tek bir güçlü teleskop gibi davranacak toplamda son teknoloji ürünü 66 antene sahip olacak. ALMA Büyük Patlama'dan kaynaklanan radyasyonun yanısıra, Samanyolu ve ötesindeki soğuk moleküler gaz ve tozu gözleyerek, gökbilimcilere gezegenlerin, yıldızların, gökadaların ve hatta Evren'in kendisinin kökenini araştırmalarında yardımcı olacak. 

Son taşınanı da içeren 25 Avrupa ALMA anteni ESO’nun Avrupa AEM Konsorsiyumu ile yaptığı sözleşme ile sağlanmaktadır. ALMA’da ayrıca Kuzey Amerika’dan 25 ve Doğu Asya’dan 16 anten bulunacaktır.

Notlar

[1] AEM Konsorsiyumu, Thales Alenia Space, Avrupa Endüstri Mühendisliği ve MT-Mekatronik'ten oluşmaktadır. 

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 42-metre çapında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Cep: +90 538 6142938
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Stefano Stanghellini
ALMA Antenna Project Manager, ESO
Garching, Germany
Tel: +49 89 3200 6570
E-posta: sstanghe@eso.org

Douglas Pierce-Price
Public Information Officer, ESO
Garching, Germany
Tel: +49 89 3200 6759
E-posta: dpiercep@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1127.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1127tr
Tür:• X - ALMA
Facility:Atacama Large Millimeter/submillimeter Array

Görüntüler

European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
sadece İngilizce
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
sadece İngilizce
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
sadece İngilizce
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
First European ALMA antenna on its way to Chajnantor
sadece İngilizce
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
sadece İngilizce

Videolar

European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
European ALMA antenna brings total on Chajnantor to 16
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...