Kids

eso1205tr — Görüntülü Bülten

“Sarmal” Yeni Renklerle Karşımızda

19 Ocak 2012

ESO’nun Şili’de bulunan Paranal Gözlemevi’ndeki VISTA teleskopu Sarmal Bulutsusu’nun çarpıcı yeni bir görüntüsünü elde etti. Bu yeni görüntü kırmızı-ötesi ışıkta çekilmiş olup, zengin yıldız ve gökada arkaplanına ışık tutmanın yanı sıra görülebilir ışıkta alınan görüntülerde görülemeyen soğuk gaz bulutu şeritlerini de gözler önüne sermektedir.

Sarmal Bulutsusu, en göze çarpan ve yakın gezegenimsi bulutsu  [1] örneklerinden biridir. Kova takımyıldızında bulunan bulutsu Yer'den 700 ışık yılı ötededir. Bu garip cisim, Güneş benzeri bir yıldızın hayatının son aşamalarında oluşmaktadır. Beyaz cüce olmaya doğru evrimleşiyor ve görüntünün merkezinde küçük beyaz bir nokta olarak görülüyor. 

Merkezdeki yıldızdan gelen mor-ötesi şiddetli parıltıyla ışıldayan bulutsu, güzel ve karmaşık çiçek benzeri desenleriyle molekül halindeki gaz, iyonlaşmış madde ve tozdan oluşan karmaşık bir cisimdir.

Sarmal'ın ana halkası, 2 ışık yılı, yani kabaca Güneş ve en yakın yıldız arasındaki mesefenin yarısı genişliğindedir. Yine de bulutsunun sahip olduğu madde yıldızdan en az 4 ışık yılı uzağa kadar yayılmaktadır. Bu durum, görüntü boyunca görülebilen kırmızı moleküler gaz sebebi ile ayrıca belirgindir.

Görülebilir ışıkta fark etmesi oldukça güç olmasına rağmen, incecik yayılmış gaz, VISTA'nın kırmızı-ötesi ışığa oldukça hassas özel detektörleri ile kolayca görüntülenmiştir. Ayrıca 4,1 metrelik teleskop etkileyici yıldız ve gökada arkaplanını da kaydetmiştir.

ESO'nun VISTA teleskobunun güçlü görüş kabiliyeti, bulutsunun halka yapısınıda ortaya çıkarmıştır. Kırmızı ötesi ışık soğuk, moleküler gazın nasıl düzenlendiğini ayırt edebilmektedir.  Madde merkezden dışa doğru uzun ince yapılar halinde kümelenerek tüm görüntünün bir havai fişek gibi görünmesini sağlar.

Küçük görünmelerine rağmen, kuyruklu yıldız benzeri düğümler olarak bilinen bu moleküler hidrojen telleri Güneş Sistemimiz boyutlarındadır. İçlerinde bulunan moleküller, bu noktalarda kümelenerek, toz ve moleküler gaz tarafından korunurlar ve ölmekte olan yıldızdan gelen yüksek enerjili ışımadan etkilenmezler.  Kuyrukluyıldız benzeri düğümlerin nasıl oluştuğu ise henüz bilinmemektedir.

Notlar

[1] Gezegenimsi bulutsuların, gezegenler ile bir bağlantısı bulunmamaktadır. Bu kafa karıştıran isim bu tip bulutsuların çoğunun görülebilir ışıkta yapılan gözlemlerinde küçük parlak disklere sahip olmaları ve bu nedenle Güneş Sistemi'nin dış gezegenleri, Uranüs ve Neptü'e benzemelerinden kaynaklanmaktadır. NGC 7293 katalog numarasına da sahip olan Sarmal Bulutsusu, küçük bir teleskop ile gözlemlendiğinde oldukça büyük fakat ayrıca oldukça sönük göründüğü için olağandışı bir cisimdir.

Daha fazla bilgi

2012 yılı Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) kuruluşunun 50. yılını temsil etmektedir. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 40-metre sınıfında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

Bağlantılar

İletişim

Metin Sarıkaya
İstanbul Üniversitesi - Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü - ESON Türkiye Ekibi
İstanbul, Türkiye
E-posta: metsarikaya@gmail.com

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1205.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1205tr
Adı:Helix Nebula, NGC 7293
Tür:• Milky Way : Nebula : Type : Planetary
• X - Nebulae
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy

Görüntüler

VISTA’s look at the Helix Nebula
VISTA’s look at the Helix Nebula
sadece İngilizce
The Helix Nebula in the constellation of Aquarius
The Helix Nebula in the constellation of Aquarius
sadece İngilizce
Digitized Sky Survey Image of the Helix Nebula
Digitized Sky Survey Image of the Helix Nebula
sadece İngilizce
Infrared/visible light comparison view of  the Helix Nebula
Infrared/visible light comparison view of the Helix Nebula
sadece İngilizce

Videolar

Zooming into the Helix Nebula
Zooming into the Helix Nebula
sadece İngilizce
An infrared/visible light comparison of views of the Helix Nebula
An infrared/visible light comparison of views of the Helix Nebula
sadece İngilizce
An infrared/visible light comparison of views of the Helix Nebula (unannotated)
An infrared/visible light comparison of views of the Helix Nebula (unannotated)
sadece İngilizce

Karşılaştırmalı Görüntüler

Infrared/visible light comparison view of the Helix Nebula
Infrared/visible light comparison view of the Helix Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...