Kids

eso1220tr — Görüntülü Bülten

Büyük bir Yıldız Topluluğunun VISTA Görüntüsü

09 Mayıs 2012

ESO’nun kızılötesi tarama teleskobu VISTA ile alınan Messier 55’in bu yeni görüntüsü arı sürüsü gibi kalabalık bir şekilde bir arada bulunan on binlerce yıldızı gösteriyor. Göreli olarak küçük bir uzayda bulunmalarının yanı sıra bu yıldızlar Evrendeki en yaşlı yıldızlar arasındadır. Gökbilimciler Messier 55 ve bunun gibi küresel küme olarak adlandırılan yaşlı cisimleri gökadaların nasıl geliştiklerini ve yıldızların nasıl yaşlandıklarını öğrenmek için inceliyorlar.

Küresel kümeler çekimsel kuvvetlerin etkisiyle düzgün küresel bir şekilde bir arada dururlar. Messier 55’te yıldızlar kesinlikle birbirine çok yakındır; neredeyse yüz bin yıldız Güneş ile en yakın yıldız sistemi Alpha Centauri arasındaki mesafenin 25 katı yarıçaplı bir hacimde bulunur.

Samanyolu gökadasında dolandığı tespit edilen 160 küresel kümenin büyük bir kısmı gökadanın ortasındaki merkezi şişkin bölgeye doğru yönlenmişlerdir. Bununla ilgili VISTA ile yapılan son iki keşif yakın zamanda duyuruldu (eso 1141). Büyük gökadalarda bu zengin yıldız topluluklarından binlercesi benzer şekilde yörüngede dolanıyor olabilir.

Küresel küme yıldızlarının gözlemleri bunların aynı gaz bulutundan, aynı zamanda meydana geldiklerini ortaya çıkarmıştır. Bu oluşum süreci Büyük Patlama’dan birkaç milyar yıl sonra olduğundan neredeyse gazın tamamı evrende bulunan en basit, en hafif ve en bol bulunan gazdır: hidrojen, beraberinde bir miktar helyum ve az miktarda oksijen, nitrojen gibi ağır elementler.

Büyük bir kısmı hidrojenden oluşan küresel kümeler, önceki nesil yıldızlarda üretilen ağır elementlerce kirletilen Güneşimiz gibi daha sonra doğan yıldızlardan ayrılırlar. Güneş, 4.6 milyar yıl önce parlamaya başladı, yani küresel kümelerdeki yaşlı yıldızların yalnızca yarısı yaşında. Güneş’in oluştuğu bulutun kimyasal yapısı, Güneş Sistemi’nde bulunan asteroitler, gezegenler ve hatta kendi vücutlarımızda bulunan element miktarlarına yansımıştır.

Gökyüzünü gözleyenler Yay Takımyıldızı’ndaki Messier 55’i kolaylıkla bulabilirler. Dolunayın neredeyse üçte ikisi büyüklüğünde görünen belirgin şekilde büyük bir kümedir ve Dünyadan 17 000 ışık-yılı uzaklıkta olsa bile küçük bir teleskopla görmek zor değildir.

Fransız gökbilimci Nicolas Louis de Lacaille 1752’de ilk kez yıldız gruplaşmasını kayıt etmiş ve 26 yıl sonra başka bir Fransız gökbilimci Charles Messier kümeyi ünlü kataloğuna 55. cisim olarak dâhil etmiştir. Bu cisim ayrıca 19. Yüzyılın en çok atıf alan ve geniş bir gökbilim kataloğu olan Yeni Genel Katalog’taki (New General Catalogue) NGC6809 olarak çapraz listelenmiştir.

Yeni görüntü kuzey Şili’deki ESO’nun Paranal Gözlemevi’nde Görsel ve Kırmızı-ötesi Gökbilim Tarama Teleskopu (VISTA eso0949) ile kırmızı-ötesi bölgede alınmıştır.

Messier 55’in yıldızlarıyla beraber, bu VISTA görüntüsünde kümenin çok ötesinde bulunan çok sayıda gökada yer almaktadır. Resmin üst sağında oldukça belirgin kenardan gözlenen bir spiral gökada bulunmaktadır.

Daha fazla bilgi

2012 yılı Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) kuruluşunun 50. yılını temsil etmektedir. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 40-metre sınıfında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor. 

Bağlantılar

İletişim

Özgecan Önal
İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü - ESON Türkiye Ekibi
İstanbul, Türkiye
E-posta: ozgecan.onal@istanbul.edu.tr

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1220.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1220tr
Adı:Messier 55
Tür:• Milky Way : Star : Grouping : Cluster : Globular
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy

Görüntüler

VISTA infrared image of the globular star cluster Messier 55
VISTA infrared image of the globular star cluster Messier 55
sadece İngilizce
The globular star cluster Messier 55 in the constellation of Sagittarius
The globular star cluster Messier 55 in the constellation of Sagittarius
sadece İngilizce
Wide-field view of the sky around the globular star cluster Messier 55
Wide-field view of the sky around the globular star cluster Messier 55
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the globular star cluster Messier 55
Zooming in on the globular star cluster Messier 55
sadece İngilizce
Panning across VISTA’s infrared image of the globular star cluster Messier 55
Panning across VISTA’s infrared image of the globular star cluster Messier 55
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...