eso1321tr — Görüntülü Bülten

Avcı'nın Gizli Ateşten Kurdelesi

15 Mayıs 2013

Avcı Takımyıldızı'ndaki kozmik bulutların bu etkileyici yeni imgesi, gökyüzünde ateşten bir kurdeleye benzeyen oluşumu göstermektedir. Bu turuncu ışıltı, soğuk yıldızlararası toz zerrelerinden gelen insan gözünün algılayamayacağı kadar uzun dalgaboylarına sahip sönük ışığı temsil etmektedir. Bu imge, Şili'de ESO tarafından işletilen Atacama Pathfinder Deneyi (APEX) ile elde edilmiştir.

Yıldızlararası gaz ve toz bulutları yıldızların hammaddeleridir.  Öte yandan bu ufacık toz zerreleri – en azından görülebilir dalgaboylarında – bu bulutların içindekilerinin ve arkasında kalanların  görünmesini engelleyerek yıldız oluşum süreçlerini gözlemlememizi zora sokar.

Bu nedenle, gökbilimciler ışığın başka dalgaboylarında gözlem yapabilecek aletler kullanmak zorundadır. Milimetre-altı dalga boylarında, bu toz zerreleri – ışığı engellemek bir yana – mutlak sıfırın birkaç on derece üstündeki sıcaklıklarından ötürü ışıldarlar [1]. Deniz seviyesinden 5000 metre yükseklikte bulunan APEX teleskopu, LABOCA milimetre-altı kamerasıyla, bu tür gözlemler için ideal bir araçtır.

Bu etkileyici yeni fotoğraf, Avcı takımyıldızındaki Avcı Molekül Bulutu olarak adlandırılan büyük oluşumun sadece bir kısmını göstermektedir. Parlak bulutsular, sıcak genç yıldızlar ve soğuk toz bulutlarının buluştuğu bu bölge; yüzlerce ışık yılı boyutlarında olup bizden yaklaşık 1350 ışıkyılı uzaktadır. Soğuk toz bulutlarından kaynaklanan milimetre-altı dalgaboyundaki parıldama, imgede turuncu renkte görülmekte ve görünen ışıktan elde edilmiş daha tanıdık bir görüntünün üstüne bindirilmiş durumdadır.

İmgenin sağ üstünde yer alan büyük parlak bulut, Messier 42 olarak da adlandırılan, ünlü Avcı Bulutsusu'dur. Avcı'nın kılıcının üzerinde hafif bulanık bir “yıldız” olarak çıplak gözle bile görülebilir.  Orion Bulutsusu,  en yeni yıldızların doğduğu ve önemli yıldız oluşumu gösteren bölgeler içinde Dünya'ya en yakını olan bu muazzam yıldız kreşinin en parlak parçasıdır.

Toz bulutları; kütleçekimsel çökme ve yıldız rüzgarlarının etkileri gibi süreçlerin sonucu olarak hoş görünümlü şeritler, levhalar ve kabarcıklar hâlinde biçimlenmektedir. Bu rüzgarlar, yıldızların atmosferlerinden püsküren ve çevrelerindeki bulutları burada görülen biçimlere dönüştürecek kadar güçlü gaz çıkışlarıdır.

Gökbilimciler, ESA'nın Herschel Uzay Teleskopu'ndan elde edilen imgelerle beraber APEX'in bu ve diğer verilerinden yararlanarak Avcı bölgesinde yıldız oluşumunun erken evresindeki önyıldızları aramayı hedeflemektedirler. Şimdiye kadar kısa dalgaboylarına kıyasla uzun dalgaboylarında daha parlak olduğu anlaşılan 15 kaynak belirlenmiştir. Bu yeni keşfedilen nadir gökcisimleri muhtemelen şimdiye kadar keşfedilen önyıldızların en gençlerindendir ve böylece gökbilimciler yıldızların oluşumunun başlangıcına daha da yakınlaşmışlardır.

Notlar

[1] Sıcak cisimler ağırlıklı olarak kısa dalgaboylarında ışırken soğuk cisimler daha uzun dalgaboylarında ışıma gösterirler. Örneğin çok sıcak yıldızlar (sıcaklıkları 20 000ºK civarında olanlar) mavi görünürken, daha soğuk yıldızlar (sıcaklıkları yaklaşık 3000ºK olanlar) kırmızı görünürler. Sıcaklığı sadece 10ºK olan bir toz bulutu tepe noktası çok daha uzun dalgaboyunda – yaklaşık 0,3mm'de – olan bir ışımaya sahiptir ki bu dalgaboyu APEX'in hassasiyetinin iyi olduğu tayf aralığına dahildir.

Daha fazla bilgi

Bu bölgedeki önyıldızlarla ilgili bu araştırma, the Astrophysical Journal dergisindeki “A Herschel and APEX Census of the Reddest Sources in Orion: Searching for the Youngest Protostars” (A. Stutz vd.) isimli makalede anlatılmıştır.

Bu imgenin oluşturulmasında kullanılan APEX gözlemleri Thomas Stanke (ESO), Tom Megeath (Toledo Üniversitesi, ABD) ve Amelia Stutz (Max Planck Gökbilim Enstitüsü, Heidelberg, Almanya) tarafından yürütülmüştür. APEX; Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü (MPIfR), Onsala Uzay Gözlemevi (OSO) ve ESO işbirliğidir.  Chajnantor'da bulunan APEX'in işletimi ESO'nun sorumluluğundadır. 

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Sıtkı Çağdaş İnam
Başkent Üniversitesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü - ESON Türkiye Ekibi
Ankara, Türkiye
Tel: 90 312 246 66 66 (1354)
E-posta: inam@baskent.edu.tr

Amelia Stutz
Max Planck Institute for Astronomy
Heidelberg, Germany
Tel: +49 6221 528 412
E-posta: stutz@mpia.de

Thomas Stanke
ESO
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6116
E-posta: tstanke@eso.org

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1321.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1321tr
Adı:Orion Molecular Cloud
Tür:• Milky Way : Nebula : Appearance : Dark
Facility:Atacama Pathfinder Experiment
Science data:2013ApJ...767...36S

Görüntüler

An APEX view of star formation in the Orion Nebula
An APEX view of star formation in the Orion Nebula
sadece İngilizce
The constellation of Orion showing the region shown in a new APEX image
The constellation of Orion showing the region shown in a new APEX image
sadece İngilizce
Wide-field view of part of Orion in visible light
Wide-field view of part of Orion in visible light
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on an APEX view of part of the Orion Nebula
Zooming in on an APEX view of part of the Orion Nebula
sadece İngilizce
A close look at an APEX view of part of the Orion Nebula
A close look at an APEX view of part of the Orion Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...