eso1343tr — Görüntülü Bülten

Sürahi Bulutsusu’na Yakın Çekim

09 Ekim 2013

ESO’nun Çok Büyük Teleskopu bir kırmızı dev yıldızı çevreleyen, gaz ve tozdan oluşan Toby Jug Bulutsusu’nın kayda değer detaylara sahip yeni bir görüntüsünü elde etti. Görüntü bulutsunun karakteristik yay şeklindeki yapısını, ismine benzer şekilde, eli olan bir sürahiyi andırıyor.

Yeryüzünden 1200 ışık-yılı uzaklıkta güney takımyıldızlarından Omurga doğrultusunda bulunan Toby Jug Bulutsusu, daha resmi ismiyle IC 2020, bir yansıtma bulutsusu örneğidir. Burası, iç kısmında bulunan HD 65750 adlı yıldız tarafından aydınlatılan bir gaz ve toz bulutudur. Tür olarak kırmızı dev olarak bilinen bu yıldızın kütlesi Güneş’in beş katı kadardır, ancak 50 milyon yıllık genç yaşına rağmen, yaşamında ileri bir safhadadır, yani aslında yaşlıdır [1].

Bulutsu sahip olduğu maddenin bir kısmını kaybeden yıldız tarafından meydana getirilmiştir, yıldızın dış tarafından uzaya atılan madde soğuyarak bir gaz ve toz bulutuna dönüşür. Toz içerisinde karbon ve basit, ısıya dayanıklı titanyum dioksit ve kalsiyyum oksit (kireç) gibi bileşikler bulunmaktadır. Bu durumda, bulutsunun kırmızı-ötesi ışık bölgesinde yapılan detaylı gözlemleri yıldız ışığını yansıtan bileşenin büyük olasılıkla silikon dioksit (çakmak taşı) olduğuna işaret ediyor.

IC 2220 yıldız ışığı toz tanecikleri tarafından yansıtıldığı sürece görünür durumdadır. Bu göksel kelebek benzeri yapı neredeyse simetriktir, ve bir ışık-yılı genişliğindedir. Bir yıldızın ömründe bu aşama kısa-sürelidir ve bu tür nesneler nadir olarak görülmektedir.

Kırmızı devler, yıldızların yaşlanıp ömürlerinin sonuna yaklaşmalarıyla oluşur. Yıldızların uzun ömürleri boyunca yakıt olarak kullandıkları hidrojen tükenmeye başlayınca bu safhaya geçilir. Bundan sonra yıldızın atmosferi dışarıya doğru gittikçe genişler. HD 65750 gibi yıldızlarda bir karbon-oksijen çekirdeğini çevreleyen helyumdan oluşan bir kabuk bulunur, buna bazen yıldızın yüzeyine yakın bir bölgede bulunan hidrojen kabuğu eşlik eder.

Milyarlarca yıl içinde, Güneş’imiz de bir kırmızı dev olarak genişleyecek. Güneş atmosferinin bu genişlemeyle Dünya’nın şimdiki yörüngesinin ötesine kadar şişmesi bekleniyor, bu süreçte iç gezegenler yutulacaklar. Sonrasında, yeryüzü çok kötü bir hale dönüşecek. Yıldızsal genişleme ile başlayan güçlü yıldız rüzgarları ve artan radyasyon yeryüzündeki yaşamın sonunu getirecek ve tüm gezegen sonunda erimeye başlamadan okyanuslardaki sular tümüyle buharlaşacak.

İngiliz gökbilimciler Paul Murdin, David Allen ve David Malin IC 2220’ye şeklinden dolayı Toby Jug Bulutsusu adını verdiler. Toby Jug eski bir İngiliz sürahisidir ve üzerinde insan figürleri bulunur.

Bu görüntü ESO Kozmik Mücevherler programı kapsamında oluşturulmuştur [2].

Notlar

[1] Çok fazla kütleye sahip yıldızlar Güneş gibi daha hafif yıldızların milyarlarca yıllık yaşam sürelerine göre çok daha kısa süren, milyon yıl mertebesinde hızlı bir yaşam süreci geçirirler.

[2] Bu görüntü ESO’nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında elde edilmiştir. Bu, ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen yeni girişimdir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici cisimlerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de uygun hale getirilmektedir.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO, Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1343.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1343tr
Adı:IC 2220
Tür:• Milky Way : Nebula : Appearance : Reflection
Facility:Very Large Telescope

Görüntüler

The Toby Jug Nebula as seen with ESO's Very Large Telescope
The Toby Jug Nebula as seen with ESO's Very Large Telescope
sadece İngilizce
Location of the Toby Jug Nebula in the southern constellation of Carina
Location of the Toby Jug Nebula in the southern constellation of Carina
sadece İngilizce
 Wide field view of the area around the Toby Jug Nebula
Wide field view of the area around the Toby Jug Nebula
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in into the Toby Jug Nebula
Zooming in into the Toby Jug Nebula
sadece İngilizce
Panning across a VLT view of the Toby Jug Nebula
Panning across a VLT view of the Toby Jug Nebula
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...