eso1420tr — Görüntülü Bülten

Kendi Yıldızları Tarafından Yok Edilen Bulutsu

02 Temmuz 2014

Az bilinen Gum 15 adlı kozmik gaz ve toz bulutu büyük kütleli genç yıldızların doğumuna ev sahipliği yapan yerlerden biridir. Güzel ve ölümcül bu yıldızlar yaşları ilerledikçe içinde yer aldıkları bulutsunun görünüşünü şekillendirmekte ve hatta sonunda dağılmasına neden olmaktadırlar.

Bu görüntü Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde bulunan MPG/ESO 2.2-metre teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi ile ESO Kozmik Mücevherler programı [1] kapsamında alınmıştır.Yeryüzünden 3000 ışık-yılı uzaklıkta, Yelken takım yıldızı doğrultusunda bulunan Gum 15’i göstermektedir [2]. Bu ışıldayan bulut dikkat çekici bir HII bölgesi örneğidir [3]. Bu tür bulutlar görebildiğimiz en muhteşem göksel nesneleri oluşturmaktadırlar; örneğin Kartal Bulutsusu (ki burada “Yaratılış Sütunları” takma isimli bölge de yer almaktadır), büyük Avcı Bulutsusu ve daha az bilinen Gum 15.

Hidrojen (H) Evrendeki en yaygın elementtir ve gökbilimciler tarafından araştırılan neredeyse her ortamda bulunmaktadır. HII bölgeleri biraz daha farklıdır çünkü önemli miktarda iyonlaşmış hidrojen içerirler — bunlar yüksek enerjili mor-ötesi fotonlarla — ışık parçacıkları — etkileşerek elektronlarını kaybetmişlerdir. İyonlaşmış hidrojen çekirdeği kaybettikleri elektronları tekrar yakaladıklarında özel bir kırmızı dalgaboylu ışık yayarlar, bu da Gum 15 gibi bulutsuların kızıl renkte parlamalarına neden olur — gökbilimciler bu parlamaya Hidrojen alfa (Hα) adını verirler.

HI bölgelerindeki iyonlaştırıcı fotonlar burada yer alan genç, büyük kütleli ve çok sıcak yıldızlardan gelmektedirler ve bu etki Gum 15 için de geçerlidir. Görüntünün merkezinde suçlu yıldızlardan birini görebilirsiniz: HD 74804 yıldızı, Collinder 197 olarak bilinen yıldız kümesinin en parlak üyesi.

Bu bulutsunun güzelliğini abartan kümelenmiş, düzensiz görünüş bir HII bölgesi için beklenmedik bir şey değil ve yine içindeki yıldızların bir sonucu. HII bölgeleri içerisindeki düzensiz yıldız ve gaz dağılımları nedeniyle çeşitli şekillerde olabilmektedirler. Gum 15’in ilginç şekline ilave olarak görüntünün merkezinde görülebilen örtücü tozun çatal biçimindeki karanlık parçaları ve onu kesen sönük mavi yansıtma yapıları. Bu tozlu yapı bulutsuyu daha büyük ve sönük haldeki, daha iyi bilinen Trifid (Üç Boğumlu) Bulutsusu’na (Messier 20) benzetiyor, bu durumda belki de Bifid (İki Boğumlu) Bulutsusu adı daha uygun oluyor.

Buna benzer bir HII bölgesi birkaç milyon yıl boyunca binlerce yıldızın doğmasına olanak sağlayabilir. Bu yıldızlar bulutsunun parlamasına ve şeklinin değişmesine neden olurlar, ve yine sonunu da bu yıldızlar getirirler. Bu yeni yıldızlar büyüme çağlarını geçtikten sonra, güçlü parçacık rüzgarları üretirler, bu da etraflarındaki gazları şekillendirerek dağılmasına yol açar ve bu yıldızlardan en büyük olanları ölmeye başladıklarında Gum 15’te onlarla birlikte yok olacaktır. Bu yıldızlar o kadar büyükler ki, süpernova olarak patladıklarında HII bölgesindeki son kalıntıları da dağıtırlar ve geride sadece yeni doğan yıldızların kümesi kalır.

Notlar

[1] Bu görüntü ESO’nun Kozmik Mücevherler programı kapsamında elde edilmiştir. Bu, ESO teleskopları kullanılarak gökbilim görüntülerinin eğitim ve hakla ilişkiler amaçlı kullanımı için geliştirilen yeni girişimdir. Program çoğunlukla gökyüzü koşullarının bilimsel gözlemler için uygun olmadığı zamanları, görsel olarak ilginç, merak uyandırıcı ve ilgi çekici cisimlerin fotoğraflarını çekmek için kullanıyor. Toplanan tüm veriler ayrıca ESO'nun bilim arşiviyle profesyonel gökbilimciler için de uygun hale getirilmektedir.

[2] Bu nesnenin adı Avustralyalı gökbilimci Colin Gum’dan gelmektedir, kendisi 1955 yılında bir HII bölgeleri kataloğu hazırlamıştır.

[3] HII bölgeleri yıldız oluşumlarına ve bebek yıldızlara ev sahipliği yapan büyük gaz ve toz bulutlarıdır.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 - 1250
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO, Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1420.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1420tr
Adı:Gum 15
Tür:• Milky Way : Nebula : Type : Star Formation
Facility:MPG/ESO 2.2-metre telescope

Görüntüler

The Gum 15 star formation region
The Gum 15 star formation region
sadece İngilizce
Gum 15 in the constellation of Vela
Gum 15 in the constellation of Vela
sadece İngilizce
A wide-field view of the Gum 15 star formation region
A wide-field view of the Gum 15 star formation region
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on Gum 15
Zooming in on Gum 15
sadece İngilizce
Panning across the star formation region Gum 15
Panning across the star formation region Gum 15
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...