eso1504tr — Görüntülü Bülten

VISTA’nın Gözleri Samanyolu Üzerinde

Trifid Bulutsusu’nun yeni kırmızı-ötesi görüntüsü çok daha ötedeki yeni değişen yıldızları ortaya çıkardı

04 Şubat 2015

ESO’nun VISTA tarama teleskopu ile alınan bu görüntü ünlü Trifid Bulutsusu’nun yeni halini gözler önüne seriyor. Kırmızı-ötesi ışıkta gözlem yapan gökbilimciler Samanyolu’nun merkezi bölgelerini örten toz boyunca ışık alabilmektedirler, böylece görünür ışıkta görülemeyen birçok gizemli nesneler ortaya çıkmaktadır. VISTA taramalarından biri olan bu küçücük bölgede gökbilimciler tam Trifid’in arkasında bulunan iki tane bilinmeyen Cepheid değişeni yıldız keşfettiler. Bulunan yıldızlar Samanyolu’nun merkezi bölgesinin ötesinde ve merkez düzleminde bulunan bu türe ait ilk yıldızlardır.

ESO’nun Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan VISTA Teleskopu’nun güney gökküresindeki ana taramalarından biri olan araştırma ile kırmızı ötesi ışıkta Samanyolu’nun merkezi bölgeleri görüntülenerek yeni ve gizli kalmış nesneler araştırılmaktadır. VVV taraması (VISTA Samanyolu Değişkenleri) gökyüzündeki bölgeleri tekrar tekrar taramakta ve ışıkları zamanla değişime uğrayan nesneleri belirlemeye çalışmaktadır.

Bu devasa VVV veri setinin çok küçük bir kısmından üretilen ünlü bir nesneye ait dikkat çekici bu yeni görüntü yıldız oluşum bölgesi Messier 20’ye aittir, buraya teleskopla bakıldığında genellikle üç parçadan oluşan hayalet benzeri toz şeritlerine sahip olduğu için Trifid (Üçlü) Bulutsu adı verilmektedir. Trifid’in görünür ışıktaki benzer görüntülerinde hem pembe renkte iyonlaşmış hidrojen ışınımı hem de genç yıldızlardan çıkan ışığın saçılmasıyla oluşan mavi renkli sis şeklinde bir parıltı görülmektedir.

Işığı soğruran dev toz bulutları da göze çarpmaktadır. Ancak VISTA’nın kırmızı-ötesinde aldığı görüntü oldukça farklı. Bulutsu sanki görünür ışıktaki halinin bir hayaleti gibi görünüyor. Toz bulutları daha az belirgin ve hidrojen bulutlarından gelen parlak ışıltı zorla görülüyor. Üç-parçalı yapı ise neredeyse görünmez hale gelmiş.

Yeni görüntüde, sönükleşen bulutsuyu telafi eder şekilde, dikkat çekici yeni bir panorama elde edilmiş. Gökadamızdaki bulut kalın bulut diskleri görünür ışığın çoğunu soğurarak VISTA’nın görebildiği kırmızı-ötesi ışığa imkan tanımış. Engellenen görüntülerin yanısıra, VISTA Trifid ve ötesinden ziyade, daha önce hiç görülemeyen gökadanın diğer tarafındaki nesneleri de tespit edebilmiştir.

Şans eseri bu görüntü kırmızı ötesi ışıkta görüntülendiğinde ortaya çıkabilecek sürprizlere mükemmel bir örnek teşkil etmektedir. Gökyüzünde Trifid’e yakın olarak görülen, ancak gerçekte yedi kat daha uzakta olan [1] yeni keşfedilen bir değişen yıldız çifti yeni VISTA verileriyle bulundu. Bu yıldızlar Cepheid değişenleri türü yıldızlar olup, zamanla parlaklığı değişen yıldızlardır. Gökbilimcilere göre yıldız kümesindeki en parlak üyeler olan bu yıldız çifti, şimdiye kadar gökadanın merkezi düzlemine en yakın yerde bulunan yıldızlar olup, gökadanın diğer tarafındadırlar. On bir günlük periyotlarla parlaklıkları artıp azalmaktadır.

Notlar

[1] Trifid Bulutsusu yeryüzünden 5200 ışık-yılı, Samanyolu’nun merkezi ise neredeyse aynı yönde yaklaşık 27 000 ışık yılı, yeni keşfedilen Cepheidler ise yaklaşık olarak 37 000 ışık yılı uzaklıktadır.

Daha fazla bilgi

Araştırma sonuçları I. Dekany ve arkadaşlarınca “Discovery of a Pair of Classical Cepheids in an Invisible Cluster Beyond the Galactic Bulge” başlıklı bir makale olarak Astrophysical Journal Letters adlı dergide yayımlanmıştır.

Araştırma ekibinde I. Dékány (Millennium Institute of Astrophysics, Santiago, Şili; Universidad Católica de Chile, Santiago, Şili), D. Minniti (Universidad Andres Bello, Santiago, Şili; Millennium Institute of Astrophysics; Center for Astrophysics and Associated Technologies; Vatican Observatory, Vatican City State, İtalya), G. Hajdu (Universidad Católica de Chile; Millennium Institute of Astrophysics), J. Alonso-García (Universidad Católica de Chile; Millennium Institute of Astrophysics), M. Hempel (Universidad Católica de Chile), T. Palma (Millennium Institute of Astrophysics; Universidad Católica de Chile;), M. Catelan (Universidad Católica de Chile; Millennium Institute of Astrophysics), W. Gieren (Millennium Institute of Astrophysics; Universidad de Concepción, Chile) ve D. Majaes (Saint Mary's University, Halifax, Kanada; Mount Saint Vincent University, Halifax, Kanada) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi, Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: @arifsolmaz

Richard Hook
ESO education and Public Outreach Department
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1504.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1504tr
Adı:M 20, Messier 20, Trifid Nebula
Tür:Solar System : Nebula
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy
Instruments:VIRCAM
Science data:2015ApJ...799L..11D

Görüntüler

VISTA views the Trifid Nebula and reveals hidden variable stars
VISTA views the Trifid Nebula and reveals hidden variable stars
sadece İngilizce
VISTA views the Trifid Nebula and reveals hidden variable stars (annotated)
VISTA views the Trifid Nebula and reveals hidden variable stars (annotated)
sadece İngilizce
The Trifid Nebula in the constellation of Sagittarius
The Trifid Nebula in the constellation of Sagittarius
sadece İngilizce
Comparison of the Trifid Nebula in visible and infrared light
Comparison of the Trifid Nebula in visible and infrared light
sadece İngilizce
VISTA views the Trifid and reveals hidden variable stars (wider field view)
VISTA views the Trifid and reveals hidden variable stars (wider field view)
sadece İngilizce

Videolar

Cross-fade video comparing views of the Trifid Nebula in visible and infrared light
Cross-fade video comparing views of the Trifid Nebula in visible and infrared light
sadece İngilizce
Zooming in on the Trifid Nebula, and two Cepheid variables far beyond
Zooming in on the Trifid Nebula, and two Cepheid variables far beyond
sadece İngilizce

Karşılaştırmalı Görüntüler

Slider comparison of the Trifid Nebula in visible and infrared light
Slider comparison of the Trifid Nebula in visible and infrared light
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...