eso1707tr — Görüntülü Bülten

Kenardan Bir Gökada

01 Mart 2017

Bu rengârenk yıldız şeritleri, gaz ve toz aslında NGC 1055 olarak anılan sarmal bir gökadadır. Görüntüsü, ESO’nun Çok Büyük Teleskopu (VLT) tarafından yakalanan bu iri gökadanın, çap olarak Samanyolu’ndan yüzde 15 daha büyük olduğu düşünülmekte. Yandan (kenar) manzarasında görüldüğü üzere, NGC 1055’in bir sarmalın dönen kol özelliklerinden yoksun gibi bir hali var. Bununla birlikte, yapısında muhtemelen büyük bir komşu gökada ile olan etkileşimden kaynaklanan, tuhaf bükülmeler sergilenmekte.

Evrendeki sarmal gökadalar, Dünya’ya göre her tarafa doğru yönelirler. Bazılarını üst taraftan (adeta) ya da “karşı karşıya” görüyoruz — girdap biçimli gökada NGC 1187 (eso1231) bunun iyi bir örneğidir. Bu tür yönelimler bir gökadanın akmakta olan kollarını ve parlak çekirdeğini güzel ayrıntılarla ortaya çıkarır, fakat üç boyut hissiyatını zorlaştırır.

NGC 3521 (eso1119) gibi diğer gökadaları ise açı ile görmekteyiz. Bu eğik nesneler sarmal kollarında üç boyutlu yapıyı ortaya çıkarmaya başlarken, sarmal bir gökadanın genel şeklini tam olarak anlamak için yandan görünüme ihtiyaç duyulmakta — tıpkı görüntüdeki NGC 1055 gibi.

Kenardan görüldüğünde, yıldızların — hem yeni doğan yıldız lekelerinin hem de daha yaşlı popülasyonun —   gökada boyunca nasıl yerleştiğine dair etraflı bir görünüm elde etmek mümkün olur ve nispeten düz bir disk ile yıldız yüklü bir çekirdeğin “yüksekliğini” ölçmek daha kolaylaşır. Madde, gökada düzleminin kör edici parlaklığından uzaklaşır ve evrenin koyu arka planı karşısında daha net gözlemlenebilir hale gelir.

Böyle bir görüş açısı aynı zamanda gökbilimcilerin, bir gökadanın uzatılmış diskinin genel şeklini ve özelliklerini incelemesine de olanak tanır. Bunun bir örneği sapmadır ki sapma NGC 1055’te de gördüğümüz bir şey. Gökadada, muhtemelen yakınındaki bir diğer gökada olan Messier 77 (eso0319) [1]  ile olan etkileşimlerin sebep olduğu garip bükülüm ve dağılım bölgeleri bulunuyor. Bahsedilen sapma burada belirgin; NGC 1055’in diski hafifçe eğrilmiş ve çekirdek boyunca dalgalanıyor gibi duruyor.

NGC 1055, Balina (Cetus; Deniz Canavarı) Takımyıldızı’nda, yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzakta bulunmaktadır. Bu görüntü, Şili’deki ESO Paranal Gözlemevi’nde bulunan VLT’nin Birim Teleskop 1 (Antu)’ine entegre edilen Odak Düşürücü ve düşük dağılımlı tayfçeker (FORS2) kullanılarak elde edilmiştir. Görsel, eğitim ve sosyal amaçlarla ESO teleskoplarını kullanarak; ilginç, merak uyandırıcı ya da görsel anlamda çekici nesnelerin resimlerini üreten bir sosyal yardım girişimi olan ESO’nun Kozmik Mücevher programı kapsamında alınmıştır.

Notlar

[1] NGC 1068 olarak da bilinen Messier 77, bir süper kütleli kara delik tarafından desteklenen çok parlak bir merkezi bölgeye sahiptir. Gökbilimcilerin etkin gökada dedikleri şeye en yakın örneklerden biridir.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Enfal Sartaş
Orta Doğu Teknik Üniversitesi - Fizik Bölümü
Ankara, Türkiye
E-posta: e.sartas@gmail.com

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1707.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1707tr
Adı:NGC 1055
Tür:Milky Way : Galaxy : Type : Spiral
Facility:Very Large Telescope

Görüntüler

The edge-on galaxy NGC 1055
The edge-on galaxy NGC 1055
sadece İngilizce
The surroundings of the edge-on galaxy NGC 1055
The surroundings of the edge-on galaxy NGC 1055
sadece İngilizce
The edge-on spiral galaxy NGC 1055 in the constellation of Cetus (The Sea Monster)
The edge-on spiral galaxy NGC 1055 in the constellation of Cetus (The Sea Monster)
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 98 Light: A Galaxy On Edge (4K UHD)
ESOcast 98 Light: A Galaxy On Edge (4K UHD)
sadece İngilizce
Zooming in on the edge-on galaxy NGC 1055
Zooming in on the edge-on galaxy NGC 1055
sadece İngilizce
Panning across a new image of NGC 1055
Panning across a new image of NGC 1055
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...