eso1740tr — Görüntülü Bülten

Yıldız Doğumevinin Renkli Görüntüsü

13 Aralık 2017

ESO’nun VLT Tarama Teleskopu üzerindeki OmegaCAM kamerası Sharpless 29 adı verilen bu ışıl ışıl yıldız doğumevinin yeni bir görüntüsünü aldı. Bu dev görüntüde, bulutsu içerisindeki sıcak genç yıldızlardan çıkan ışığı yansıtan, soğuran ve yeniden-saçan kozmik toz ve gaz bulutları gibi birçok gökbilimsel olgu görülebiliyor.

Gökyüzünün fotoğraflanan bu bölgesi H II alanlarının Sharpless kataloğu olarak listeleniyor: burada yıldız oluşumu ile hüküm süren yıldızlar-arası iyonlaşmış gaz bulutları yer alıyor. Sh 2-29 olarak ta bilinen Sharpless 29, daha büyük komşusu Deniz Kulağı Bulutsusu yakınlarında, Yay takımyıldızı doğrultusunda yaklaşık 5500 ışık-yılı uzaklıkta bulunuyor. Görüntünün merkezinde görülen bulutsu NGC 6559 gibi oldukça aktif bir yıldız oluşum bölgesini de içeren çok sayıda gökbilimsel harikalara ev sahipliği yapıyor.

Merkezdeki bulutsu Sharpless 29’un en dikkat çekici özelliğidir. Sadece birkaç ışık-yılı genişliğinde olsa da, bir yıldızlararası bulut içinde oluşan yıldızların verebileceği zararı gözler önüne seriyor. Buradaki sıcak genç yıldızların yaşı iki milyon yıldan az ve çevrelerine yüksek enerjili ışınım yaymakla meşguller. Bu enerji çevredeki toz ve gazı ısıtırken, yıldızlardan çıkan rüzgârlar doğdukları bölgeyi dramatik bir biçimde şekillendiriyor. Aslında bulutsu içerisinde bir boşluğa neden olan enerjik bir çift yıldız sistemi de bulunuyor. Bu boşluk genişleyerek yıldızlar-arası maddeyi bir araya topluyor ve kızılımsı bir yay-şeklinde sınır oluşturmalarını sağlıyor.

Sıcak genç yıldızların yoğun mor-ötesi ışığına maruz kalan yıldızlar-arası gaz ve toz, bu enerji sayesinde parlak bir görünüm alır. Görüntüde yayılmış olarak görülen kırmızımsı ışıltı hidrojen gazı salınımından kaynaklanmaktadır, ışıltılı mavi renkler ise küçük toz parçacıklarının yansıtma ve saçma özellikleri nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Bölgede salma ve yansıtmanın yanı sıra soğurma olayı da gerçekleşmektedir. Toz blokları bize doğru gelmekte olan ışığı engelleyerek arkasındaki yıldızları görmemizi engellemekte ve daha ince toz parçaları bulutlar içinde karanlık şerit benzeri yapıları oluşturmaktadır.

Sharpless 29’daki zengin ve farklı ortam gökbilimcilere üzerinde çalışmak üzere açık büfe fiziksel özellikler sunmaktadır. Yıldız oluşumunun tetiklenmesi, genç yıldızların toz ve gaz üzerindeki etkisi ve manyetik alanların çalkantıları gökyüzünün bu tek bölgesinde tümüyle incelenebilmektedir. Ancak genç ve büyük kütleli yıldızlar hızlı yaşayıp genç ölmektedir. Sonunda yaşamlarını süpernova şeklindeki bir patlamayla sonlandırarak geride gaz ve toz bakımından zengin bir kalıntı bırakmaktadırlar. On milyonlarca yıl içinde bu kalıntılar uzaklaştırılarak geride sadece bir açık yıldız kümesi kalacaktır.

Sharpless 29 ESO’nun Şili’de bulunan Paranal Gözlemevi’ndeki VLT Tarama Teleskopu (VST) üzerindeki OmegaCAM ile gözlenmiştir. OmegaCAM’in ürettiği görüntülerin gökyüzünde kapladığı alan NASA/ESA Gubble Uzay Teleskopu’nun gördüğü alandan 300 kat daha büyüktür ve morötesinden kırmızı-ötesine kadar geniş bir alanda gözlem yapabilmektedir. En ayırt edici özelliği ise Sharpless 29 gibi bulutsularda sıkça görülen, bir hidrojen atomundaki elektronun enerji kaybetmesiyle oluşan, oldukça kırmızı H-alfa tayf çizgisini gözleyebilmesidir.

 

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi, Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1740.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1740tr
Adı:Sh 2-29, Sharpless 29
Tür:Milky Way : Nebula : Appearance : Emission : H II Region
Facility:VLT Survey Telescope
Instruments:OmegaCAM

Görüntüler

Stellar Nursery Blooms into View
Stellar Nursery Blooms into View
sadece İngilizce
The star formation region NGC 6559 in the constellation of Sagittarius
The star formation region NGC 6559 in the constellation of Sagittarius
sadece İngilizce
The rich surroundings of Sharpless 29
The rich surroundings of Sharpless 29
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 142 Light: Stellar Nursery Blooms into View (4K UHD)
ESOcast 142 Light: Stellar Nursery Blooms into View (4K UHD)
sadece İngilizce
Zooming in on the star-forming region Sharpless 29
Zooming in on the star-forming region Sharpless 29
sadece İngilizce
Panning across the VST’s view of Sharpless 29
Panning across the VST’s view of Sharpless 29
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...