eso1820tr — Bilim Bülteni

ESO’nun VLT’sine Göre `Oumuamua Giderek Hızlanıyor

Yeni sonuçlar yıldızlararası göçebe `Oumuamua’nın bir kuyrukluyıldız olduğuna işaret ediyor

27 Haziran 2018

Güneş Sistemi’nde keşfedilen ilk yıldızlararası nesne olan `Oumuamua, Güneş’ten beklenenden daha hızlı bir şekilde uzaklaşıyor. Bu davranış değişikliği aralarında ESO’nun Şili’deki Çok Büyük Teleskop’unun da yer aldığı dünya çapındaki gökbilim işbirliği tarafından tespit edildi. Yeni sonuçlara göre `Oumuamua bir asteroid değil, bir kuyrukluyıldız. Çalışmanın sonuçları Nature dergisinde yayımlandı.

Güneş Sistemi’nde keşfedilen ilk yıldızlararası nesne olan `Oumuamua Ekim 2017’deki keşfinden bu yana yoğun bir ilgi odağı haline geldi [1]. Şimdi ESO’nun Çok Büyük Teleskopu ve diğer gözlemevlerinden alınan verileri birleştiren uluslararası bir gökbilimciler ekibi nesnenin beklenenden daha hızlı bir şekilde ilerlediğini buldu. Hızdaki artış çok küçük olmakla birlikte `Oumuamua Güneş’in çekim etkisi nedeniyle halen yavaşlamaya devam etmektedir — ancak gök mekaniği tahminlerininki kadar hızlı değil.

Marco Micheli (Avrupa Uzay Ajansı) liderliğindeki ekibin bu garip yıldızlararası ziyaretçinin beklenenden hızlı olan hareketini açıklamak için birçok senaryosu bulunuyor. En uygun açıklamaya göre `Oumuamua güneş ısıtması nedeniye yüzeyinden madde tahliye ediyor  — gaz çıkarma olarak bilinen bir davranış [2]. Dışarıya atılan bu maddenin meydana getirdiği itmenin küçük fakat sürekli bir itki meydana getirerek `Oumuamua’yı Güneş Sistemi’nden beklenenden hızlı bir şekilde uzaklaştırdığı düşünülüyor — 1 Haziran 2018 itibariyle saatte 114 000 kilometre hızla ilerliyor.

Bu tür gaz çıkarmalar kuyrukluyıldızlar için tipik bir davranış olup daha önceden bir yıldızlararası asteroid olarak sınıflandırılan `Oumuamua ile ters düşmektedir. “Bunun minik, ilginç bir kuyrukluyıldız olduğunu düşünüyoruz” yorumunu yapıyor Marco Micheli. “Güneş’ten uzaklaştıkça hızındaki artışın düştüğünü verilerden görebiliyoruz, bu da kuyrukluyıldızlar için beklenen bir şey.

Kuyrukluyıldızlar genellikle Güneş tarafından ısıtıldıklarında çevrelerinde kuyrukluyıldız saçı olarak bilinen gaz ve tozdan oluşan bir madde bulutu ile karakteristik bir kuyruk meydana getirirler. Bununla birlikte, araştırma ekibi gaz çıkışına dair herhangi bir görsel kanıta rastlayamadı.

Herhangi bir toz, saçak ya da kuyruk görmedik ki bu beklenmedik,” diyor ABD, Hawaii Üniversitesi’nden eş-yazar Karen Meech. Meech 2017’de `Oumuamua’nın özelliklerini ortaya çıkaran ekibe liderlik yapmıştı. “`Oumuamua’nın beklenmedik miktarda büyük, iri taneli tozları tahliye edeceğini düşünüyoruz.

Ekip kuyrukluyıldızların yüzeyini çevreleyen küçük toz taneciklerinin yıldızlararası seyahat sürecince aşındığı ve geride sadece büyük taneciklerin kalabileceği düşüncesine sahip. Gerçi daha büyük parçacıklardan oluşan bir bulut tespit edilebilecek kadar parlak olmasa da, bu `Oumuamua’nın hızındaki beklenmedik değişimi açıklayabilir.

`Oumuamua’nın sadece varsayılan gaz çıkışı değil aynı zamanda kökeni de çözülmeyi bekleyen bir gizem olarak kalmaktadır. Ekip ilk olarak `Oumuamua’nın geçmişte içinde bulunduğu yıldız sisteminin yerini bulabilmek için yeni gözlemleri gerçekleştirmişti.  Ancak sonuçlara göre bu bilgiye ulaşmak araştırmacıları bir miktar daha zorlayacak.

Bu ilginç yıldızlararası göçebenin gerçek doğası bir süre daha gizemli olarak kalacak,” diyor ESO gökbilimcisi ve ekip üyesi Olivier Hainaut. “`Oumuamua’nın son tespit edilen hız artışı ilk bulunduğu yıldız sisteminin yerini belirlemeyi daha zor hale getiriyor.

Notlar

[1] `Oumuamua, “oh-MOO-ah-MOO-ah” şeklinde seslendirilmekte olup, ilk kez Hawaii’deki Haleakala Gözlemevi’ndeki Pan-STARRS teleskopu kullanılarak keşfedilmiştir. Hawaii dilindeki anlamı “izci” olup Güneş Sistemi’ne giriş yaptığı bilinen yıldızlararası kökene sahip ilk nesne olarak doğasını da yansıtmaktadır. İlk gözlemleri onun uzun, küçük kuyrukluyıldıza benzer renklere sahip bir nesne olduğunu göstermekteydi.

[2] Ekip hızdaki beklenmedik değişimi açıklamak için bir çok hipotezi test etti. Güneş’ten gelen ışıma radyasyonunun, Yarkovsky etkisi, ya da sürtünme-benzeri etkilerin gözlemleri etkileyip etkileyemeceğini analiz ettiler.  Hızdaki artışın `Oumuamua’yı bir çift nesne ya da manyetik nesne gibi düşünerek, bir dürtü olayı (çarpışma benzeri) tarafından gerçekleşmiş olup olmadığını da kontrol ettiler. `Oumuamua’nın yıldızlararası bir uzay aracı olabileceği şeklindeki olasılık dışı teori de reddedildi: hızdaki düzgün ve sürekli değişim iticiler için tipik olmayıp, nesnenin her üç eksende de yuvarlanması, yapay bir nesne olduğu gerçeğine aykırıdır.

Daha fazla bilgi

Araştırma ekibinin elde ettiği sonuçlar “Non-gravitational acceleration in the trajectory of 1I/2017 U1 (`Oumuamua)” başlıklı bir bilimsel makale olarak Nature dergisinin 27 Haziran 2018 sayısında yayımlanmak üzere sunulmuştur.

Uluslararası gökbilimciler ekibinde Marco Micheli (European Space Agency & INAF, İtalya), Davide Farnocchia (NASA Jet Propulsion Laboratory, ABD), Karen J. Meech (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Marc W. Buie (Southwest Research Institute, ABD), Olivier R. Hainaut (European Southern Observatory, Almanya), Dina Prialnik (Tel Aviv University School of Geosciences, İsrail), Harold A. Weaver (Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, ABD), Paul W. Chodas (NASA Jet Propulsion Laboratory, ABD), Jan T. Kleyna (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Robert Weryk (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Richard J. Wainscoat (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Harald Ebeling (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Jacqueline V. Keane (University of Hawaii Institute for Astronomy, USA), Kenneth C. Chambers (University of Hawaii Institute for Astronomy, ABD), Detlef Koschny (European Space Agency, European Space Research and Technology Centre, & Technical University of Munich, Almanya), ve Anastassios E. Petropoulos (NASA Jet Propulsion Laboratory, ABD) yer almaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 Üye Ülke: Avusturya, Belçika,  Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi, Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (1250)
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Olivier Hainaut
European Southern Observatory
Garching, Germany
Tel: +49 89 3200 6752
E-posta: ohainaut@eso.org

Marco Micheli
Space Situational Awareness Near-Earth Object Coordination Centre, European Space Agency
Frascati, Italy
Tel: +39 06 941 80365
E-posta: marco.micheli@esa.int

Karen Meech
Institute for Astronomy, University of Hawaii
Honolulu, USA
Cep: +1 720 231 7048
E-posta: meech@IfA.Hawaii.Edu

Richard Hook
ESO Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1820.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1820tr
Adı:1I/2017 U1 (‘Oumuamua)
Tür:Milky Way : Interplanetary Body : Asteroid
Facility:Very Large Telescope

Görüntüler

Artist’s impression of the interstellar asteroid `Oumuamua
Artist’s impression of the interstellar asteroid `Oumuamua
sadece İngilizce
Predicted position of `Oumuamua versus observed position
Predicted position of `Oumuamua versus observed position
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 167: VLT sees  `Oumuamua getting a boost
ESOcast 167: VLT sees `Oumuamua getting a boost
sadece İngilizce
Animation of `Oumuamua outgassing
Animation of `Oumuamua outgassing
sadece İngilizce
Animation of `Oumuamua outgassing and rotating
Animation of `Oumuamua outgassing and rotating
sadece İngilizce
Animation of `Oumuamua passing through the Solar System
Animation of `Oumuamua passing through the Solar System
sadece İngilizce
Animation of `Oumuamua passing through the Solar System (annotated)
Animation of `Oumuamua passing through the Solar System (annotated)
sadece İngilizce
Animation showing the expected and measured trajectory of `Oumuamua
Animation showing the expected and measured trajectory of `Oumuamua
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...