ALMA

Kozmik kökenlerimizin araştırılması

ALMA nedir?

Şili And Dağları’ndaki Chajnantor platosunun yükseklerinde, Avrupa Güney Gözlemevi (ESO), uluslararası ortakları ile birlikte, son teknoloji ürünü Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi (ALMA)’yı -Evrendeki bazı en soğuk nesnelerden gelen ışıkları incelemek üzere- işletiyor. Kırmızı-ötesi ve radyo dalgaları arasında yer alan bu ışık milimetre civarında dalgaboyuna sahiptir ve bu nedenle milimetre ve milimetre-altı ışınım olarak bilinmektedir. ALMA 16 kilometre uzaklığa kadar uzanabilen bir alanda 66 yüksek hassasiyetli antenden oluşmaktadır. Bu küresel işbirliği şu anda var olan en büyük gökbilim projesidir.

Milimetre-altı gökbilim nedir?

Bu dalga boylarındaki ışık yıldızlar-arası uzaydaki mutlak sıfırın bir kaç on derece üzerinde muazzam soğuk bulutlardan, ve Evrendeki en erken ve en uzak bazı gökadalardan gelmektedir. Gökbilimciler bunu yeni yıldızların doğduğu yerlerde bulunan yoğun toz ve gaz bölgelerinde yer alan moleküler bulutlardaki kimyasal ve fiziksel koşulları incelemek için kullanabilirler. Evrendeki bu bölgeler görünür ışıkta genellikle karanlık ve örtülüdürler, fakat tayfın milimetre ve milimetre altı bölgelerinde aydınlık bir şekilde parıldarlar.

ALMA neden And tepelerinde kuruldu?

Millimetre ve milimetre-altı ışınım soğuk Evren’e bilmeceli bir pencere açmakta, fakat uzaydan gelen sinyaller yoğun bir şekilde dünyanın atmosferindeki su buharları tarafından soğurulmaktadır. Bu tip bir gökbilim çalışması için teleskopların dünyada gökbilim gözlemi için en yüksek yerlerden biri olan 5000 metre yükseklikteki Chajnantor platosu gibi en yüksek ve kuru gözlem yerleşkelerinden birinde inşa edilmesi gereklidir.

Kuzey Şili’de San Pedro de Atacama’nın 50 km kadar doğusundaki ALMA yerleşkesi yeryüzündeki en kuru yerlerden birisidir. Gökbilimciler gözlem için avantaj sağlayacak koşulları bulurlar, fakat sınırdaki bir gözlemevini çok ağır koşullar altında çalıştırmak zorundadırlar. Chajnantor Mauna Kea’daki gözlemevlerinden 750 metre ve Cerro Paranal’daki VLT’den de 2400 metre daha yüksektedir.

Chajnantor Platosu’unda Bir Tur

Virtual Tour at the Chajnantor Plateau

Görüntülere tıklayarak Chajnantor içinde ve çevresinde bir Sanal Tura çıkın.

ALMA Yerleşkesi’ni ziyaret etmek için, lütfen Medya Ziyaretleri kısmına bakınız.

Neden bir ALMA girişimölçeri?

ALMA devrimsel tasarıma sahip, 66 yüksek hassasiyetli antenden oluşan ve 0.3 ila 9.6 mm dalgaboylarında gözlem yapan tek bir teleskop gibi davranabilmektedir. Ana dizgesi 12-metrelik çapa sahip tek bir teleskop -bir girişim ölçer- gibi davranan 50 antenden oluşmaktadır. Ek olarak 12-metrelik 4 adet ve 7-metrelik 12 adet yoğun dizge antenleri seti tamamlamaktadır. 66 ALMA anteni antenler arası maksimum mesafenin 150 metreden 16 kilometreye kadar değiştiği yerlerde farklı konfigürasyonlarda ayarlanabiliyor, ki bu da ALMA’ya çok güçlü bir değişken “yakınlaştırma” özelliği katıyor. Bu sayede ALMA, Evren’i milimetre ve milimetre-altı dalgaboylarında daha önce benzeri görülmemiş hassasiyette ve çözünürlükte, Hubble Space Telescope’ndan 10 kat daha fazla keskinlikte bir görüş ile ve VLT Girişimölçeri ile yapılmış görüntüleri tamamlayıcı olarak incelemeye yardımcı olacak.

ALMA ile Bilim

ALMA soğuk Evren’i -moleküler gaz- gözlemek için en güçlü telekoptur. ALMA yıldızların, gezegen sistemlerinin, gökadaların yapıtaşlarını, ve hatta yaşamın kendisini araştıracak. Bilim insanlarına Güneş Sistemimizin yakınlarındaki gaz bulutlarında doğan yıldız ve gezegenlerin detaylı görüntülerini sağlayarak ve kabaca on milyar yıl önce oluşan gözlemlenebilir Evren’nin sınırlarındaki uzak gökadaları tespit ederek, gökbilimcilerin kozmik kökenlerimiz hakkındaki en derin sorulara cevap vermelerini sağlayacak.

ALMA' nın açılışı 2013’te gerçekleştirildi, fakat kısmi dizgeler sayesinde erken bilimsel gözlemler 2011 yılında başladı. Bununla ilgili olarak eso1137 nolu basın bültenine bakınız.

ALMA, ESO, ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ve Japon Ulusal Doğa Bilimleri Enstitüleri (NINS) ile Şili Cumhuriyeti arasındaki bir işbirliğidir. ALMA'nın finansmanı Üye Ülkeleri adına ESO tarafından, Kanada Ulusal Araştırma Konseyi NRC) ortaklığında NSF tarafından, ve Tayvan Ulusal Bilim Konseyi (NSC) ve Tayvan'daki Sinica Akademisi (AS) ile Güney Kore Gökbilim ve Uzay Bilimleri Enstitüsü (KASI) işbirliğinde Tayvan Ulusal Bilim Konseyi tarafından sağlanmaktadır. 

ALMA’nın yapımı ve işletilmesi Avrupa kısmında Üye Ülkeler adına ESO tarafından, Kuzey Amerika kısmında Üniversiteler Birliği Kuruluşu (AUI) tarafından yönetilen Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi (NRAO) tarafından, Doğu Asya kısmında Japonya Ulusal Gökbilim Gözlemevi (NAOJ) tarafından yürütülmektedir. Birleşik ALMA Gözlemevi (JAO), birleştirilmiş liderliği ve ALMA’nın oluşturulması, idaresi ve işletilmesinin yönetimini sağlamaktadır.

Bilimsel hedefler

Yıldız oluşumu, moleküler bulutlar, erken Evren

ALMA Gözlemevi Hakkında Daha Fazla Bilgi

ALMA Planetaryum Gösterisi

"Kozmik Kökenlerimizin araştırılması" var olan en büyük gökbilim projesi olan ALMA’yı tanıtan ilham verici bir gösteridir. Daha fazla bilgi için cosmicorigins.org.

ALMA Tanıtım

  00:00          
00:00
 
00:00
        
 
 

Videosu Bu tanıtım videosunun farklı formatlarını video arşivinden edinebilirsiniz.

 

ALMA

Name: Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
Site: Chajnantor
Altitude: 4576 to 5044m (most above 5000 m)
Enclosure: Open air
Type: Sub-millimeter interferometer antenna array
Optical design: Cassegrain
Diameter. Primary M1: 54 x 12.0 m (AEM, Vertex, and MELCO) and 12 x 7.0 m (MELCO)
Material. Primary M1: CFRP and Aluminium (12-metre),
Steel and Aluminium (7-metre)
Diameter. Secondary M2: 0.75 m (for 12-metre antennas);
0.457 m (for 7-metre antennas)
Material. Secondary M2: Aluminium
Mount: Alt-Azimuth mount
First Light date: 30 September 2011
Interferometry: Baselines from 150 m to 16 km
Images taken with ALMA: Link
Images of ALMA: Link
Press Releases with ALMA: Link

 

Did you know?
ALMA is located in the southern hemisphere, but it is close enough to the Equator to be able to observe 73% of the northern sky, and 87% of the sky overall.

 

Google Haritalarda ALMA

Görüntüdeki anten simgeleri – gerçek zamanlı olarak – Chajnantor platosundaki (AOS) antenlerin yerlerini göstermektedir

 

Daha geniş haritayı görüntüleyin