//Font select and font size $FontName = Arial $FontSize = 30 //Character attributes (global) $Bold = FALSE $UnderLined = FALSE $Italic = FALSE //Position Control $HorzAlign = Center $VertAlign = Bottom $XOffset = 0 $YOffset = 0 //Contrast Control $TextContrast = 15 $Outline1Contrast = 8 $Outline2Contrast = 15 $BackgroundContrast = 0 //Effects Control $ForceDisplay = FALSE $FadeIn = 0 $FadeOut = 0 //Other Controls $TapeOffset = FALSE //$SetFilePathToken = <<:>> //Subtitles 00:00:00:00,00:00:04:19,4. Van zilver naar silicium 00:00:05:20,00:00:09:00,Toen Galileo Galilei 400 jaar geleden|anderen wilde tonen wat hij 00:00:09:02,00:00:13:00,door zijn telescoop zag,|moest hij tekeningen maken. 00:00:13:02,00:00:16:06,Het pokdalige uiterlijk|van de maan. 00:00:16:08,00:00:20:10,De dans van de Jupitermanen. 00:00:20:12,00:00:22:04,Zonnevlekken. 00:00:22:06,00:00:24:04,Of de sterren in Orion. 00:00:24:06,00:00:26:18,Die tekeningen verzamelde en publiceerde|hij in een dun boekje 00:00:26:18,00:00:28:10,'De Sterrenbode'. 00:00:28:10,00:00:30:20,Dat was de enige manier waarop|hij zijn ontdekkingen kon delen 00:00:30:22,00:00:32:10,met anderen. 00:00:32:10,00:00:36:16,Meer dan twee eeuwen lang moesten|sterrenkundigen ook kunstenaars zijn. 00:00:36:18,00:00:39:00,Turend door hun telescopen|maakten zij gedetailleerde 00:00:39:02,00:00:40:24,tekeningen van wat|zij zagen. 00:00:41:00,00:00:43:02,Het grimmige landschap|van de maan. 00:00:43:04,00:00:45:24,Een wervelstorm in de atmosfeer|van Jupiter. 00:00:46:00,00:00:49:00,De subtiele sluier van gas|van een verre nevel. 00:00:49:02,00:00:52:08,En soms zagen ze ook dingen|die er niet echt waren. 00:00:52:10,00:00:56:14,Donkere, rechte structuren op Mars|werden aangezien voor kanalen 00:00:56:16,00:00:59:22,wat suggereerde dat er intelligent|leven op die planeet was. 00:00:59:24,00:01:03:12,Nu weten we dat die 'kanalen'|op gezichtsbedrog berustten. 00:01:03:14,00:01:07:04,Wat sterrenkundigen echt nodig hadden,|was een objectieve manier om het licht 00:01:07:06,00:01:11:12,dat met telescopen was verzameld, vast|te leggen zonder dat de informatie eerst 00:01:11:12,00:01:14:12,langs hun hersenen en|hun tekenpen moest gaan. 00:01:14:14,00:01:17:10,De fotografie was de redding. 00:01:18:18,00:01:21:04,De eerste daguerreotype|van de maan. 00:01:21:04,00:01:23:22,Hij is in 1840 gemaakt|door Henry Draper. 00:01:23:22,00:01:27:06,De fotografie bestond nog geen|15 jaar, maar sterrenkundigen 00:01:27:08,00:01:30:22,hadden de revolutionaire mogelijkheden|ervan al benut. 00:01:30:22,00:01:33:02,Maar hoe werkte die fotografie? 00:01:33:02,00:01:37:04,Wel, de gevoelige emulsie van|een fotografische plaat bevatte 00:01:37:06,00:01:39:10,kleine korreltjes zilverhalide. 00:01:39:10,00:01:42:04,Als je deze aan licht blootstelt,|kleuren ze donker. 00:01:42:04,00:01:44:20,Het resultaat was dus een negatieve|afbeelding van de hemel 00:01:44:22,00:01:48:02,met donkere sterren op|een lichte achtergrond. 00:01:48:04,00:01:51:14,Het grote voordeel was dat|een fotografische plaat 00:01:51:16,00:01:53:24,uren achter elkaar kan worden belicht. 00:01:54:00,00:01:56:18,Als je met je ogen naar de|nachthemel kijkt 00:01:56:18,00:01:59:16,en aan het donker gewend bent,|zie je niet steeds meer sterren 00:01:59:16,00:02:02:08,door maar langer te blijven kijken. 00:02:02:10,00:02:05:06,Maar dat is precies wat met een|fotografische plaat wél kan. 00:02:05:08,00:02:08:12,Daarmee kun je uren achtereen|licht blijven verzamelen. 00:02:08:14,00:02:12:22,En hoe langer je belicht, des te|meer sterren verschijnen er. 00:02:12:22,00:02:14:04,En meer. 00:02:14:04,00:02:15:06,En meer. 00:02:15:08,00:02:17:08,En nog meer. 00:02:18:08,00:02:22:00,In de jaren vijftig werd de Schmidt-|telescoop van de Palomar-sterrenwacht 00:02:22:02,00:02:25:04,gebruikt om de hele noordelijke|hemel te fotograferen. 00:02:25:06,00:02:30:02,Bijna 2000 fotografische platen|werden elk bijna een uur belicht. 00:02:30:02,00:02:32:24,Een sterrenkundige goudmijn. 00:02:32:24,00:02:37:02,De fotografie maakte de observationele|sterrenkunde tot een echte wetenschap. 00:02:37:04,00:02:41:12,Objectief, meetbaar|en reproduceerbaar. 00:02:41:14,00:02:43:06,Maar zilver was langzaam. 00:02:43:06,00:02:45:12,Er was geduld voor nodig. 00:02:47:02,00:02:49:22,De digitale revolutie bracht|daar verandering in. 00:02:49:22,00:02:51:16,Zilver werd vervangen door silicium. 00:02:51:18,00:02:54:12,Korrels maakten plaats voor pixels. 00:02:56:08,00:03:00:00,Zelfs in consumentencamera's wordt geen|fotografische film meer gebruikt. 00:03:00:02,00:03:03:14,De beelden worden nu vastgelegd|op een lichtgevoelige chip: 00:03:03:14,00:03:07:20,Een 'charge-coupled device'|of kortweg ccd. 00:03:07:22,00:03:11:14,Professionele ccd's zijn|enorm efficiënt. 00:03:11:16,00:03:14:16,En om hen nog gevoeliger te maken, worden|ze met vloeibare stikstof afgekoeld 00:03:14:16,00:03:17:24,tot ver onder het vriespunt. 00:03:18:00,00:03:20:18,Bijna elk foton wordt vastgelegd. 00:03:20:18,00:03:25:16,Hierdoor kunnen de belichtingstijden|veel korter zijn. 00:03:25:18,00:03:29:12,Wat bij de hemelverkenning van de|Palomar-sterrenwacht een uur duurde 00:03:29:14,00:03:33:04,doet een ccd nu in slechts|een paar minuten. 00:03:33:04,00:03:35:14,En dat met een kleinere telescoop. 00:03:35:14,00:03:38:02,De silicium-revolutie is ook|nog lang niet ten einde. 00:03:38:04,00:03:41:02,Sterrenkundigen hebben enorme|ccd-camera's gebouwd 00:03:41:04,00:03:43:14,met honderden miljoenen pixels. 00:03:43:14,00:03:46:08,En daar blijft het niet bij. 00:03:48:02,00:03:52:14,Het grote voordeel van digitale beelden|is dat ze, nu ja, digitaal zijn. 00:03:52:14,00:03:55:20,Daardoor kun je ze direct al met|een computer verwerken. 00:03:55:20,00:03:58:20,Sterrenkundigen gebruiken speciale|software om hun waarnemingen 00:03:58:20,00:04:00:22,van de hemel uit te werken. 00:04:00:22,00:04:05:02,Door het beeldcontrast te vergroten|verschijnen de zwakste structuren 00:04:05:04,00:04:07:16,van nevels en sterrenstelsels. 00:04:07:18,00:04:11:06,Door de beelden in te kleuren kunnen|details zichtbaar worden gemaakt die 00:04:11:06,00:04:13:16,anders maar moeilijk|te zien zouden zijn. 00:04:13:16,00:04:17:22,Bovendien kunnen meerdere opnamen|van hetzelfde object die 00:04:17:22,00:04:20:10,door verschillende kleurfilters zijn|gemaakt, worden gecombineerd tot 00:04:20:12,00:04:24:08,spectaculaire eindresultaten|die je bijna 00:04:24:10,00:04:26:18,kunstwerkjes kunt noemen. 00:04:26:20,00:04:29:22,Ook jij kunt profiteren van|de digitale sterrenkunde. 00:04:29:24,00:04:33:24,Het is nog nooit zo makkelijk geweest|om aan de meest schitterende beelden 00:04:33:24,00:04:35:20,van de kosmos te komen. 00:04:35:22,00:04:40:02,Foto's van het heelal zijn nooit|verder weg dan een muisklik! 00:04:40:16,00:04:44:04,Robottelescopen, uitgerust met gevoelige|elektronische detectors 00:04:44:06,00:04:47:20,houden voortdurend de hemel in|de gaten. 00:04:47:22,00:04:50:22,De Sloan-telescoop in New Mexico|heeft meer dan honderd miljoen 00:04:50:24,00:04:54:00,hemelobjecten gefotografeerd en|gecatalogiseerd 00:04:54:02,00:04:58:04,de afstanden van een miljoen|sterrenstelsels gemeten en 00:04:58:06,00:05:01:12,honderdduizend nieuwe quasars ontdekt. 00:05:01:12,00:05:04:00,Maar één hemelverkenning is niet genoeg. 00:05:04:02,00:05:07:10,Het heelal verandert voortdurend. 00:05:07:12,00:05:11:06,IJzige kometen komen en gaan,|en laten daarbij 00:05:11:06,00:05:13:16,het nodige puin achter. 00:05:13:18,00:05:16:18,Planetoïden zoeven langs. 00:05:16:20,00:05:20:14,Verre planeten bij andere sterren|bedekken soms met grote regelmaat 00:05:20:16,00:05:22:22,een klein stukje van hun ster,|waardoor deze een beetje afzwakt. 00:05:22:24,00:05:28:20,Supernova's exploderen, terwijl|elders nieuwe sterren geboren worden. 00:05:28:20,00:05:37:24,Pulsars knipperen, gammaflitsen gaan af,|zwarte gaten slokken materie op. 00:05:38:00,00:05:41:18,Om al deze vertoningen van Moeder Natuur|in de gaten te houden, willen 00:05:41:20,00:05:45:06,sterrenkundigen elk jaar wel de hele|hemel in beeld brengen. 00:05:45:08,00:05:46:21,Of elke maand. 00:05:46:22,00:05:48:16,Of twee keer per week. 00:05:48:16,00:05:53:20,Dat is althans het ambitieuze doel van|de Large Synoptic Survey Telescope. 00:05:53:22,00:05:59:10,Als deze in 2015 voltooid is, zal zijn|3-gigapixel camera een nieuw venster 00:05:59:10,00:06:02:02,op het heelal openen. 00:06:02:04,00:06:05:24,Deze spiegeltelescoop zal de droom van|sterrenkundigen meer dan doen uitkomen 00:06:06:00,00:06:11:02,en elke drie nachten bijna de|complete hemel fotograferen.