//Font select and font size $FontName = Arial $FontSize = 30 //Character attributes (global) $Bold = FALSE $UnderLined = FALSE $Italic = FALSE //Position Control $HorzAlign = Center $VertAlign = Bottom $XOffset = 0 $YOffset = 0 //Contrast Control $TextContrast = 15 $Outline1Contrast = 8 $Outline2Contrast = 15 $BackgroundContrast = 0 //Effects Control $ForceDisplay = FALSE $FadeIn = 0 $FadeOut = 0 //Other Controls $TapeOffset = FALSE //$SetFilePathToken = <<:>> //Subtitles 00:00:00:00,00:00:02:22,7. Wat volgt? 00:00:04:21,00:00:07:17,In Arizona is de eerste spiegel|gegoten voor de 00:00:07:18,00:00:09:15,Giant Magellan Telescope. 00:00:09:16,00:00:12:22,Dit enorme instrument zal worden|gebouwd bij de Las Campanas 00:00:12:23,00:00:14:14,sterrenwacht in Chili. 00:00:14:15,00:00:18:06,Zijn zeven spiegels, elk meer|dan acht meter groot, 00:00:18:07,00:00:21:10,zullen worden gerangschikt|als de blaadjes van een bloem. 00:00:21:11,00:00:24:10,En samen zullen zij meer dan vier|keer zo veel licht 00:00:24:11,00:00:27:25,opvangen dan de grootste|telescopen van dit moment. 00:00:28:01,00:00:32:11,De Californian Thirty Meter Telescope,|die voor 2015 gepland is 00:00:32:12,00:00:35:07,is meer een grotere versie|van de Keck-telescoop. 00:00:35:08,00:00:38:14,Honderden afzonderlijke segmenten|vormen één enorme spiegel 00:00:38:15,00:00:42:18,ter grootte van een flatgebouw|van zes verdiepingen. 00:00:42:19,00:00:47:13,In Europa liggen plannen klaar voor|de European Extremely Large Telescope. 00:00:47:25,00:00:51:09,Met een middellijn van 42 meter zal|zijn spiegel zo groot zijn als 00:00:51:10,00:00:54:21,een Olympisch zwembad - tweemaal|het totale oppervlak van de 00:00:54:22,00:00:57:01,Thirty Meter Telescope. 00:00:57:02,00:01:01:15,Deze monsters van de toekomst, die|geoptimaliseerd zijn in het infrarood 00:01:01:16,00:01:06:09,zullen met gevoelige instrumenten en|adaptieve optiek worden uitgerust. 00:01:06:10,00:01:09:01,Met hen zouden de allereerste|sterrenstelsels en 00:01:09:02,00:01:12:08,sterren in de geschiedenis van het|heelal zichtbaar moeten zijn. 00:01:12:09,00:01:15:08,Bovendien zouden zij in staat|moeten zijn om de eerste foto's 00:01:15:09,00:01:18:09,van een planeet in een ander|zonnestelsel te maken. 00:01:18:10,00:01:22:05,Voor radio-astronomen|is 42 meter een schijntje. 00:01:22:06,00:01:24:23,Zij zijn gewend om vele kleinere|instrumenten aan elkaar te koppelen 00:01:24:24,00:01:27:07,om zo een enorm grote ontvanger|samen te stellen. 00:01:27:08,00:01:30:25,In Nederland wordt op dit moment|de Low Frequency Array 00:01:31:01,00:01:32:18,kortweg LOFAR gebouwd. 00:01:32:19,00:01:38:01,Glasvezels zullen 30.000 antennes met|een centrale supercomputer verbinden. 00:01:38:02,00:01:41:16,Het nieuwe ontwerp kent geen|bewegende delen, maar kan 00:01:41:17,00:01:45:01,gelijktijdig in acht verschillende|richtingen kijken. 00:01:45:02,00:01:48:08,De LOFAR-technologie zal waarschijnlijk|ook worden gebruikt bij de 00:01:48:09,00:01:50:20,Square Kilometre Array, die nu|bovenaan het verlanglijstje van 00:01:50:21,00:01:52:19,de radio-astronomen staat. 00:01:52:20,00:01:56:21,Deze internationale array zal in|Australië of Zuid-Afrika worden gebouwd. 00:01:56:22,00:02:00:19,Grote schotelantennes en kleine|ontvangers zullen gezamenlijk 00:02:00:20,00:02:05:03,ongelooflijk gedetailleerde beelden|van de radiohemel maken. 00:02:05:04,00:02:08:23,En met een totale oppervlakte van een|vierkante kilometer zal de 00:02:08:24,00:02:12:16,nieuwe array verreweg de meest|gevoelige radiotelescoop 00:02:12:17,00:02:15:03,zijn die ooit is gebouwd. 00:02:15:04,00:02:20:06,Evoluerende sterrenstelsels, krachtige|quasars, knipperende pulsars 00:02:20:07,00:02:23:25,geen radiobron zal veilig zijn|voor de spiedende blik 00:02:24:01,00:02:26:24,van de Square Kilometre Array. 00:02:26:25,00:02:30:12,Het instrument zal zelfs uitkijken|naar mogelijke radiosignalen van 00:02:30:13,00:02:34:01,buitenaardse beschavingen. 00:02:34:02,00:02:37:09,En in de ruimte? 00:02:37:10,00:02:41:06,Wel, na zijn vijfde en laatste|onderhoudsbeurt zal de Hubble- 00:02:41:07,00:02:46:17,ruimtetelescoop nog tot ongeveer|2013 in bedrijf zijn. 00:02:46:18,00:02:50:23,Rond die tijd wordt ook|zijn opvolger gelanceerd. 00:02:52:23,00:02:56:23,Dit is de James Webb-ruimtetelescoop,|een infrarood-sterrenwacht 00:02:56:24,00:03:02:17,in de ruimte, genoemd naar een|voormalige NASA-topman. 00:03:02:18,00:03:07:01,Eenmaal aangekomen in de ruimte|zal zijn 6,5 meter grote spiegel, 00:03:07:02,00:03:10:17,die zeven keer zo gevoelig is als|die van Hubble, zich ontvouwen 00:03:10:18,00:03:13:14,als een bloem. 00:03:13:15,00:03:16:18,Een groot zonnescherm houdt|de optiek en de gekoelde 00:03:16:19,00:03:20:04,instrumenten steeds in de schaduw,|zodat ze bij een temperatuur van 00:03:20:05,00:03:25:05,maar liefst 233 graden onder nul|hun werk kunnen doen. 00:03:26:09,00:03:30:02,De James Webb-ruimtetelescoop zal niet|in een baan om de aarde draaien. 00:03:30:03,00:03:33:21,In plaats daarvan wordt hij op|1,5 miljoen kilometer van onze 00:03:33:22,00:03:38:02,planeet, in een wijde baan om|de zon gebracht. 00:03:38:03,00:03:41:07,Nog maar een halve eeuw geleden was de|Hale-telescoop op Palomar Mountain 00:03:41:08,00:03:43:04,de grootste aller tijden. 00:03:43:04,00:03:47:08,Nu wordt er al een grotere de|ruimte in gebracht. 00:03:47:08,00:03:51:16,We kunnen alleen maar speculeren over|de ontdekkingen die hij zal doen. 00:03:51:17,00:03:53:22,Nog even geduld! 00:03:54:08,00:03:57:02,Ondertussen zijn creatieve ingenieurs|voortdurend bezig om nieuwe 00:03:57:03,00:03:59:23,revolutionaire telescoopontwerpen|te bedenken. 00:03:59:24,00:04:04:06,In Canada bouwden wetenschappers een|telescoop met een vloeibare spiegel. 00:04:04:07,00:04:07:10,Bij dit telescooptype wordt het|sterlicht niet door een vaste 00:04:07:11,00:04:11:14,spiegel opgevangen, maar door het|gekromde oppervlak van een draaiend 00:04:11:15,00:04:14:20,reservoir met vloeibare kwik. 00:04:14:21,00:04:18:14,Door hun ontwerp kunnen zulke kwik-|telescopen alleen recht omhoog kijken. 00:04:18:15,00:04:21:08,Maar ze hebben als voordeel dat|ze relatief goedkoop zijn 00:04:21:09,00:04:23:14,en makkelijk te bouwen. 00:04:23:15,00:04:26:16,Radio-astronomen denken aan een|LOFAR-achtige array van kleine 00:04:26:17,00:04:29:14,antennes op het oppervlak van|de maan, ver weg van 00:04:29:15,00:04:33:02,alle stoorzenders op aarde. 00:04:33:03,00:04:35:18,En wie weet, misschien komt er|ooit zelfs een grote optische 00:04:35:19,00:04:38:14,telescoop op de achterkant|van de maan. 00:04:38:15,00:04:41:14,Met behulp van ruimtetelescopen,|bedekkingsschijfjes, röntgenstraling 00:04:41:15,00:04:44:04,hopen astronomen hun zicht|in de toekomst nog veel 00:04:44:05,00:04:45:06,verder te verbeteren. 00:04:45:07,00:04:47:23,Ooit zullen ze er misschien|zelfs in slagen de rand van 00:04:47:24,00:04:49:24,een zwart gat te fotograferen. 00:04:51:18,00:04:54:19,En ooit zal de telescoop misschien|een van de grootste vragen 00:04:54:20,00:05:01:01,beantwoorden waar de mensheid mee|worstelt: zijn wij alleen in het heelal? 00:05:04:16,00:05:08:00,We weten dat er meer|zonnestelsels zijn. 00:05:08:02,00:05:10:12,We vermoeden zelfs dat er meer|planeten met water zijn 00:05:10:14,00:05:12:10,vergelijkbaar met de aarde. 00:05:12:12,00:05:13:10,Maar 00:05:13:12,00:05:15:16,is daar leven? 00:05:16:12,00:05:20:08,Het opsporen van deze|exoplaneten is moeilijk. 00:05:20:10,00:05:22:22,Ze worden door het felle licht|van hun moedersterren 00:05:22:22,00:05:26:04,aan het zicht onttrokken. 00:05:27:02,00:05:30:06,Interferometers die de duisternis|van de ruimte in worden geschoten 00:05:30:08,00:05:32:24,kunnen mogelijk uitsluitsel geven. 00:05:32:24,00:05:35:18,Op dit moment denkt de NASA|na over een project dat 00:05:35:18,00:05:38:08,Terrestrial Planet Finder heet. 00:05:38:10,00:05:42:22,En in Europa werken wetenschappers|aan het ontwerp van de Darwin Array. 00:05:42:24,00:05:46:14,Zes ruimtetelescopen die in formatie|in een baan om de zon draaien. 00:05:46:16,00:05:50:18,Lasers houden hun onderlinge afstanden|tot op de nanometer bij. 00:05:50:18,00:05:54:10,Tezamen hebben zij een ongelooflijk|scheidend vermogen, en ook kunnen zij 00:05:54:10,00:05:58:06,het felle sterlicht blokkeren,|zodat wetenschappers ook 00:05:58:08,00:06:02:00,aarde-achtige planeten bij|andere sterren kunnen zien. 00:06:02:20,00:06:07:02,Vervolgens kunnen sterrenkundigen het|licht van zo'n planeet onderzoeken. 00:06:07:04,00:06:12:04,Dat licht bevat de spectroscopische|vingerafdruk van de planeetatmosfeer. 00:06:12:04,00:06:15:12,Wellicht zullen we over|15 jaar al sporen 00:06:15:12,00:06:17:20,van zuurstof, methaan en ozon|kunnen detecteren. 00:06:17:22,00:06:21:00,Aanwijzingen dat er leven is. 00:06:23:04,00:06:25:18,Het heelal zit vol verrassingen. 00:06:25:20,00:06:28:04,De hemel is en blijft indrukwekkend. 00:06:28:06,00:06:31:04,Geen wonder dat honderdduizenden|amateursterrenkundigen, verspreid 00:06:31:04,00:06:33:18,over de hele wereld, elke nacht|naar buiten gaan om 00:06:33:20,00:06:35:10,de kosmos te bewonderen. 00:06:35:10,00:06:37:18,Hun telescopen zijn veel|beter dan de instrumenten 00:06:37:20,00:06:39:04,die Galilei gebruikte. 00:06:39:04,00:06:42:20,Hun digitale beelden overtreffen al|de fotografische opnamen die 00:06:42:20,00:06:45:24,beroepssterrenkundigen nog maar|enkele decennia geleden maakten. 00:06:46:00,00:06:49:10,De zoektocht van sterrenkundigen|naar een beter begrip van het heelal 00:06:49:10,00:06:52:24,en hun telescopische verkenningen|zijn pas 400 jaar geleden begonnen. 00:06:52:24,00:06:57:06,Er is nog veel dat we niet weten. 00:06:57:18,00:07:01:02,Maar sinds Galilei vier eeuwen geleden|de eerste telescoop op de hemel richtte 00:07:01:04,00:07:04:10,is er veel vooruitgang geboekt. 00:07:04:10,00:07:07:16,Nog steeds bekijken we het|heelal met telescopen 00:07:07:16,00:07:13:00,niet alleen vanaf de aarde, ook|vanuit de grenzeloze ruimte. 00:07:13:02,00:07:16:18,Het wezen van de mensheid ligt|besloten in onze onuitputtelijke 00:07:16:20,00:07:19:22,vindingrijkheid en nieuwsgierigheid. 00:07:19:24,00:07:22:14,We zijn pas begonnen met het|beantwoorden van de grootste 00:07:22:14,00:07:24:16,vragen die ons bezighouden. 00:07:24:16,00:07:27:08,We hebben meer dan 300 planeten|ontdekt bij andere sterren in 00:07:27:08,00:07:31:10,ons Melkwegstelsel en organische|moleculen op sommige van die 00:07:31:10,00:07:34:24,verre planeten gedetecteerd. 00:07:34:24,00:07:39:16,Deze ongelooflijke ontdekkingen mogen|dan het hoogtepunt van onze verkenningen 00:07:39:17,00:07:43:18,lijken, maar het beste moet|ongetwijfeld nog komen. 00:07:43:20,00:07:46:16,Ook jij kunt ontdekker worden. 00:07:46:16,00:07:51:10,Kijk omhoog en verbaas je.