//Font select and font size $FontName = Arial $FontSize = 30 //Character attributes (global) $Bold = FALSE $UnderLined = FALSE $Italic = FALSE //Position Control $HorzAlign = Center $VertAlign = Bottom $XOffset = 0 $YOffset = 0 //Contrast Control $TextContrast = 15 $Outline1Contrast = 8 $Outline2Contrast = 15 $BackgroundContrast = 0 //Effects Control $ForceDisplay = FALSE $FadeIn = 0 $FadeOut = 0 //Other Controls $TapeOffset = FALSE //$SetFilePathToken = <<:>> //Subtitles 00:00:00:00,00:00:04:19,Τεχνολογικές λύσεις 00:00:04:25,00:00:08:20,Όπως τα σύγχρονα αυτοκίνητα δε μοιάζουν πλέον με τις αντίκες 00:00:08:21,00:00:12:07,έτσι τα σύγχρονα τηλεσκόπια διαφέρουν δραματικά από τους κλασικούς πρόγονούς τους 00:00:12:08,00:00:14:17,όπως το πέντε μέτρων τηλεσκόπιο Χέιλ. 00:00:14:18,00:00:17:22,Κατ' αρχή, οι βάσεις στήριξής τους είναι αρκετά μικρότερες. 00:00:17:23,00:00:21:21,Οι παλιές στηρίξεις ήταν ισημερινού τύπου όπου ο ένας άξονας ήταν πάντοτε 00:00:21:22,00:00:25:18,παράλληλος προς τον άξονα περιστροφής της Γης. 00:00:25:19,00:00:29:12,Για να ακολουθεί το τηλεσκόπιο την κίνηση του ουρανού έπρεπε απλά 00:00:29:13,00:00:34:05,να περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του με ταχύτητα ίδια με αυτή της Γης. 00:00:34:06,00:00:37:04,Εύκολο, αλλά απαιτητικό σε χώρο. 00:00:37:05,00:00:42:01,Οι σύγχρονες αλταζιμουθιακές στηρίξεις είναι πολύ πιο συμπαγείς. 00:00:42:02,00:00:46:11,Με τέτοια στήριξη, το τηλεσκόπιο στρέφεται εν πολλοίς όπως ένα κανόνι. 00:00:46:12,00:00:51:06,Απλά επιλέγουμε την γωνία και το ύψος και στοχεύουμε. 00:00:51:07,00:00:54:16,Το πρόβλημα είναι να ακολουθεί αντίστροφα την κίνηση του ουρανού. 00:00:54:17,00:01:00:06,Το τηλεσκόπιο πρέπει να περιστρέφεται γύρω κι απ΄ τους δύο άξονές του με διαφορετικές ταχύτητες. 00:01:00:07,00:01:06:18,Ουσιαστικά αυτό επετεύχθη όταν τα τηλεσκόπια άρχισαν να ελέγχονται μέσω υπολογιστή. 00:01:06:19,00:01:08:21,Μία μικρότερη βάση είναι οικονομικότερη στη κατασκευή. 00:01:08:22,00:01:13:13,Επιπλέον, χωράει σε μικρότερο θόλο, συμπιέζοντας κι άλλο το κόστος 00:01:13:14,00:01:16:08,και βελτιώνει την προσλαμβανόμενη εικόνα. 00:01:16:09,00:01:19:20,Ας πάρουμε για παράδειγμα τα δίδυμα τηλεσκόπια Κέκ στη Χαβάη. 00:01:19:21,00:01:22:15,Αν και τα 10 μέτρων κάτοπτρά τους είναι δύο φορές μεγαλύτερα απ' αυτό 00:01:22:16,00:01:26:11,του τηλεσκοπίου Χέιλ, χωράνε σε μικρότερους θόλους 00:01:26:12,00:01:29:06,από τον αντίστοιχο του Πάλομαρ. 00:01:31:01,00:01:33:11,Και τα κάτοπτρα έχουν επίσης εξελιχθεί. 00:01:33:12,00:01:35:03,Παλιά ήταν χοντρά και βαριά. 00:01:35:04,00:01:37:21,Σήμερα είναι λεπτά και ελαφρά. 00:01:37:22,00:01:42:20,Κάτοπτρα διαμέτρου πολλών μέτρων κατασκευάζονται σε γιγάντιους περιστρεφόμενους φούρνους. 00:01:42:21,00:01:46:08,Και είναι λεπτότερα από είκοσι εκατοστά σε πάχος. 00:01:46:09,00:01:48:25,Μία πολύπλοκη διάταξη στήριξης προφυλάσσει το λεπτό κάτοπτρο 00:01:49:01,00:01:51:05,από το να σπάσει κάτω από το ίδιο του το βάρος. 00:01:51:06,00:01:55:03,Έμβολα, ελεγχόμενα από υπολογιστές και αισθητήρες βοηθούν να διατηρεί το κάτοπτρο 00:01:55:04,00:01:56:21,το τέλειο σχήμα του. 00:01:59:09,00:02:01:13,Το σύστημα αυτό ονομάζεται ενεργά οπτικά. 00:02:01:14,00:02:05:21,Η αρχή του είναι να εντοπίζει και να διορθώνει παραμορφώσεις του πρωτεύοντος κατόπτρου 00:02:05:22,00:02:10:14,που προκαλούνται από τη βαρύτητα, τον άνεμο, ή τις θερμοκρασιακές μεταβολές. 00:02:10:15,00:02:14:06,Ένα λεπτό κάτοπτρο ζυγίζει πολύ λιγότερο. 00:02:14:07,00:02:17:11,Αυτό σημαίνει ότι η διάταξη στήριξης του και η άρα και η βάση στήριξης του τηλεσκοπίου 00:02:17:13,00:02:19:11,μπορεί να είναι κατά πολύ ελαφρύτερη. 00:02:19:12,00:02:21:14,Και οικονομικότερη! 00:02:21:15,00:02:24:09,Εδώ βλέπετε το 3,6 μέτρων Τηλεσκόπιο Νέας Τεχνολογίας (NTT) 00:02:24:10,00:02:27:19,που κατασκευάστηκε από Ευρωπαίους αστρονόμους στα τέλη της δεκαετίας του 80. 00:02:27:20,00:02:30:21,Υπήρξε βάση ανάπτυξης πολλών νέων τεχνολογιών 00:02:30:22,00:02:32:03,για την κατασκευή τηλεσκοπίων. 00:02:32:04,00:02:36:25,Ακόμα και το κτήριο του δεν είχε τίποτα κοινό με τους συνηθισμένους θόλους. 00:02:37:01,00:02:40:06,Το Τηλεσκόπιο Νέας Τεχνολογίας ήταν εξαιρετικά επιτυχημένο. 00:02:40:07,00:02:43:07,Ήταν καιρός να σπάσουμε το φράγμα των έξι μέτρων. 00:02:43:14,00:02:47:10,Το Αστεροσκοπείο του Μάουνα Κέα βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του Ειρηνικού ωκεανού 00:02:47:11,00:02:50:24,4200 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. 00:02:52:24,00:02:57:03,Στις ακτές της Χαβάης οι τουρίστες απολαμβάνουν τον ήλιο και τη θάλασσα. 00:02:57:04,00:03:00:13,Ψηλά, πάνω απ΄ αυτούς όμως οι αστρονόμοι αντιμετωπίζουν θερμοκρασίες παγετού 00:03:00:14,00:03:07:04,και την ασθένεια του υψομέτρου στην αναζήτησή του να αποκαλύψουν τα μυστήρια του Σύμπαντος. 00:03:07:05,00:03:10:03,Τα τηλεσκόπια Κέκ είναι από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. 00:03:10:04,00:03:15:03,Τα κάτοπτρά τους έχουν διάμετρο 10 μέτρων και πάχος μπισκότου. 00:03:15:04,00:03:20:01,Τοποθετημένα σαν πλακίδια μπάνιου, αποτελούνται από 36 εξαγωνικά τμήματα 00:03:20:02,00:03:23:12,καθένα απ΄ τα οποία ελέγχεται με ακρίβεια νανομέτρου. 00:03:23:13,00:03:27:05,Αυτοί είναι πραγματικοί γίγαντες, αφοσιωμένοι στην παρατήρηση του ουρανού. 00:03:27:06,00:03:30:03,Οι ναοί της επιστήμης. 00:03:30:04,00:03:32:15,Σούρουπο στο Μάουνα Κέα. 00:03:32:16,00:03:37:18,Τα τηλεσκόπια Κέκ αρχίζουν τη συλλογή φωτονίων από τις εσχατιές του Σύμπαντος. 00:03:37:19,00:03:40:13,Τα δίδυμα κάτοπτρά τους συνδυάζονται ώστε να είναι ενεργά μεγαλύτερα 00:03:40:14,00:03:43:11,από παλαιότερων τηλεσκοπίων. 00:03:43:12,00:03:46:09,Τί θ' ανακαλύψουν απόψε; 00:03:50:16,00:03:55:13,Ένα ζεύγος συγκρουόμενων γαλαξιών δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά; 00:03:55:14,00:04:01:08,Ένα νεκρό άστρο η τελευταία πνοή του οποίου δημιούργησε ένα πλανητικό νεφέλωμα; 00:04:01:09,00:04:07:01,Ή μήπως ένας εξωπλανήτης ο οποίος θα μπορούσε να φιλοξενεί ζωή; 00:04:07:02,00:04:11:23,Στο Σέρρο Παρανάλ στην έρημο Ατακάμα της Χιλής - το πιο ξηρό μέρος της Γης - 00:04:11:24,00:04:16:01,βρίσκεται το μεγαλύτερο αστρονομικό όργανο που κατασκευάστηκε ποτέ: 00:04:16:02,00:04:19:14,το Ευρωπαϊκό Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (Very Large Telescope - VLT). 00:04:32:04,00:04:35:13,To VLT αποτελείται συνδυασμό τεσσάρων τηλεσκοπίων. 00:04:35:14,00:04:38:19,Καθένα 8,2 μέτρα σε διάμετρο. 00:04:38:20,00:04:40:03,Το Άντου (Antu). 00:04:40:04,00:04:41:06,Το Κούιγεν (Kueyen). 00:04:41:07,00:04:42:08,Το Μέλιπαλ (Melipal). 00:04:42:09,00:04:43:19,Το Γιέπουν (Yepun). 00:04:43:20,00:04:49:11,Τα τοπικά ονόματα των ιθαγενών Μαπούτσι για τον Ήλιο, τη Σελήνη, τον Σταυρό του Νότου και την Αφροδίτη. 00:04:49:12,00:04:53:20,Τα τεράστια κάτοπτρα φτιάχτηκαν στη Γερμανία, επιμεταλλώθηκαν στη Γαλλία και εστάλησαν στη Χιλή 00:04:53:21,00:04:57:06,και εκεί μεταφέρθηκαν πολύ αργά μέσα απ΄ την έρημο. 00:04:57:07,00:05:00:24,Με τη δύση του ήλιου, οι θόλοι των τηλεσκοπίων ανοίγουν. 00:05:01:00,00:05:04:14,Το αστρικό φως διαβρέχει τα κάτοπτρα του VLT. 00:05:05:06,00:05:08:02,Νέες ανακαλύψεις γίνονται. 00:05:11:22,00:05:14:04,Ένα λέιζερ διασχίζει το νυχτερινό ουρανό. 00:05:14:05,00:05:16:17,Προβάλει ένα τεχνητό άστρο στην ατμόσφαιρα 00:05:16:18,00:05:19:21,90 χιλιόμετρα πάνω απ' τα κεφάλια μας. 00:05:19:22,00:05:22:23,Οι αισθητήρες καταγράφουν πώς παραμορφώνεται η εικόνα του άστρου 00:05:22:24,00:05:25:03,από τις ατμοσφαιρικές αναταράξεις. 00:05:25:04,00:05:28:24,Τότε, γρήγοροι υπολογιστές μετακινούν τα εύκαμπτα κάτοπτρα 00:05:29:00,00:05:31:20,παραμορφώνοντάς τα ώστε να διορθώσουν την παραμόρφωση της ατμόσφαιρας. 00:05:31:21,00:05:34:24,Έτσι διορθώνουν το τρεμόπαιγμα των άστρων. 00:05:35:00,00:05:38:15,Αυτή η μέθοδος καλείται προσαρμοζόμενα οπτικά και αποτελεί την μαγική συνταγή 00:05:38:16,00:05:40:08,της σύγχρονης αστρονομίας. 00:05:40:09,00:05:44:21,Χωρίς αυτή, η εικόνα μας για το Σύμπαν θα παρέμενε παραμορφωμένη από την ατμόσφαιρα. 00:05:44:22,00:05:48:22,Έτσι λαμβάνονται εξαιρετικά ευκρινείς εικόνες. 00:05:51:11,00:05:55:12,Ένα άλλο μαγικό κόλπο είναι η συμβολομετρία. 00:05:55:13,00:05:59:09,Η αρχή της είναι να λαμβάνεται το φως από δύο διαφορετικά τηλεσκόπια 00:05:59:10,00:06:02:16,και να συγκεντρώνεται σ' ένα σημείο διατηρώντας τη 00:06:02:17,00:06:05:08,φάση μεταξύ των φωτεινών κυμάτων. 00:06:05:09,00:06:09:04,Αν αυτό γίνει με εξαιρετική ακρίβεια έχει σαν αποτέλεσμα τα δύο τηλεσκόπια 00:06:09:05,00:06:12:15,να λειτουργούν σαν τμήματα ενός κολοσσιαίου κατόπτρου 00:06:12:16,00:06:15:23,τόσο μεγάλου όσο η μεταξύ τους απόσταση. 00:06:15:24,00:06:20:01,Απλά, η συμβολομετρία δίνει στο τηλεσκόπιο ενισχυμένη όραση. 00:06:20:02,00:06:23:15,Επιτρέπει σε μικρότερα τηλεσκόπια να αποκαλύπτουν λεπτομέρειες που 00:06:23:16,00:06:28:11,θα ήταν ορατές από ένα κατά πολύ μεγαλύτερο τηλεσκόπιο. 00:06:28:12,00:06:31:15,Τα δίδυμα τηλεσκόπια Κεκ στο Μάουνα Κέα συχνά συνδυάζονται 00:06:31:16,00:06:33:13,σε ένα συμβολόμετρο. 00:06:33:14,00:06:37:11,Στην περίπτωση του VLT, μπορούν να συνδυαστούν και τα 4 τηλεσκόπια. 00:06:37:12,00:06:40:19,Επιπλέον, πολλά μικρότερα βοηθητικά τηλεσκόπια μπορούν να συνδυαστούν 00:06:40:20,00:06:44:22,για να ενισχύσουν την οπτική τους ικανότητα ακόμη περισσότερο. 00:06:45:20,00:06:49:10,Άλλα μεγάλα τηλεσκόπια βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη τη Γη. 00:06:49:11,00:06:53:12,Τα Σουμπάρου και Βόρειο Τζέμινι στο Μάουνα Κέα. 00:06:53:13,00:06:58:06,Τα Νότιο Τζέμινι και Μαγγελάνου στη Χιλή. 00:06:58:07,00:07:02:07,Το Large Binocular Telescope στην Αριζόνα. 00:07:04:04,00:07:06:20,Κατασκευάζονται στα καλύτερα διαθέσιμα γεωγραφικά σημεία. 00:07:06:20,00:07:09:18,Ψηλά και ξηρά, καθαρά και σκοτεινά. 00:07:09:20,00:07:12:16,Με μάτια διαμέτρου όσο μία μεγάλη πισίνα. 00:07:12:18,00:07:16:10,Εξοπλισμένα με προσαρμοζόμενα οπτικά για να διορθώνουν τις 00:07:16:10,00:07:18:02,ατμοσφαιρικές διαταραχές. 00:07:18:04,00:07:21:24,Μερικές φορές έχουν απίστευτη διακριτική ικανότητα 00:07:22:00,00:07:24:16,χάρη στη συμβολομετρία. 00:07:25:16,00:07:27:20,Ιδού τι μας έχουν δείξει. 00:07:27:22,00:07:29:10,Πλανήτες. 00:07:32:14,00:07:34:06,Νεφελώματα. 00:07:35:08,00:07:39:24,Το πραγματικό μέγεθος και το ατελές σχήμα μερικών άστρων. 00:07:39:24,00:07:43:04,Ένα ψυχρό πλανήτη να περιφέρεται γύρω από ένα καφέ νάνο. 00:07:43:04,00:07:47:12,Και γιγαντιαία άστρα σε τροχιά γύρω από το κέντρο του Γαλαξία μας 00:07:47:14,00:07:52:18,κάτω από την βαρυτική επίδραση μίας υπέρπυκνης Μαύρης Τρύπας. 00:07:52:20,00:07:56:10,Έχουμε προοδεύσει σημαντικά από την εποχή του Γαλιλαίου.