//Font select and font size $FontName = Arial $FontSize = 30 //Character attributes (global) $Bold = FALSE $UnderLined = FALSE $Italic = FALSE //Position Control $HorzAlign = Center $VertAlign = Bottom $XOffset = 0 $YOffset = 0 //Contrast Control $TextContrast = 15 $Outline1Contrast = 8 $Outline2Contrast = 15 $BackgroundContrast = 0 //Effects Control $ForceDisplay = FALSE $FadeIn = 0 $FadeOut = 0 //Other Controls $TapeOffset = FALSE //$SetFilePathToken = <<:>> //Subtitles 00:00:00:00,00:00:04:14,Πέρα από τη Γη 00:00:06:13,00:00:08:10,Το διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ. 00:00:08:11,00:00:11:09,Είναι το διασημότερο τηλεσκόπιο στην ιστορία. 00:00:11:10,00:00:12:20,Και δίκαια. 00:00:12:21,00:00:16:14,Οι παρατηρήσεις του έφεραν επανάσταση σε πολλά πεδία της αστρονομίας. 00:00:16:15,00:00:20:01,Με τα σημερινά δεδομένα το κάτοπτρο του Χαμπλ είναι αρκετά μικρό. 00:00:20:02,00:00:23:01,Έχει διάμετρο μόλις 2,4 μέτρα. 00:00:23:02,00:00:26:16,Αλλά η θέση του είναι πραγματικά μοναδική. 00:00:26:17,00:00:30:09,Ψηλά πάνω από τις ατμοσφαιρικές διαταραχές, διαθέτει μία 00:00:30:10,00:00:32:15,πραγματικά διαυγή θέα στο Σύμπαν. 00:00:32:16,00:00:37:09,Και επιπλέον το Χαμπλ μπορεί να βλέπει στο υπεριώδες και το εγγύς υπέρυθρο. 00:00:37:10,00:00:40:12,Αυτή η ακτινοβολία δε φτάνει στα επίγεια τηλεσκόπια καθώς 00:00:40:13,00:00:43:22,απορροφάται από την ατμόσφαιρα. 00:00:43:23,00:00:47:22,Κάμερες και φασματογράφοι, κάποιοι σε μέγεθος τηλεφωνικού θαλάμου 00:00:47:23,00:00:52:15,αναλύουν και καταγράφουν το φως μακρινών κοσμικών πηγών. 00:00:52:16,00:00:57:08,Όπως κάθε επίγειο τηλεσκόπιο, το Χαμπλ κατά καιρούς αναβαθμίζεται. 00:00:57:09,00:01:00:19,Αστροναύτες πραγματοποιούν αποστολές επισκευής με διαστημικούς περιπάτους. 00:01:00:20,00:01:02:11,Χαλασμένα εξαρτήματα επιδιορθώνονται. 00:01:02:12,00:01:05:00,Παλαιότερα όργανα αντικαθίστανται από καινούρια και 00:01:05:01,00:01:07:20,πιο εξελιγμένα. 00:01:07:21,00:01:11:07,Το Χαμπλ καθιερώθηκε ως η βασική πηγή παρατηρησιακής αστρονομίας. 00:01:11:08,00:01:15:06,Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το κόσμο. 00:01:17:20,00:01:22:20,Με την κοφτερή του ματιά, το Χαμπλ παρατήρησε την αλλαγή των εποχών στον Άρη 00:01:23:22,00:01:26:20,μία πρόσκρουση κομήτη στον Δία 00:01:28:12,00:01:31:22,τα δακτυλίδια του Κρόνου 00:01:34:22,00:01:38:10,ακόμη και την επιφάνεια του μικρού Πλούτωνα. 00:01:38:11,00:01:44:08,Αποκάλυψε τον κύκλο ζωής των άστρων, από τη γέννηση, και την νεαρή τους ηλικία 00:01:44:14,00:01:50:14,σε κοσμικά μαιευτήρια σε νεφελώματα σκόνης και αερίου, μέχρι το οριστικό τους αντίο: 00:01:50:15,00:01:55:20,σαν λεπτά νέφη, διαχεόμενα αργά στο διάστημα, απομεινάρια νεκρών άστρων 00:01:55:22,00:02:02:24, ή σαν τεράστιες εκρήξεις υπερκαινοφανών που ξεπερνούν σε λαμπρότητα τους γαλαξίες που τους φιλοξενούν. 00:02:03:00,00:02:06:24,Βαθιά μες το νεφέλωμα του Ωρίωνα, το Χαμπλ είδε την δημιουργία νέων ηλιακών συστημάτων 00:02:07:00,00:02:12:02,όπου δίσκοι σκόνης γύρω από νεαρά άστρα μπορεί σύντομα 00:02:12:02,00:02:14:02,να συμπυκνωθούν σε πλανήτες. 00:02:14:04,00:02:18:08,Το διαστημικό τηλεσκόπιο μελέτησε χιλιάδες άστρα σε γιγάντια σφαιρικά νέφη 00:02:18:10,00:02:23:24, τις παλαιότερες οικογένειες άστρων στο Σύμπαν. 00:02:24:00,00:02:26:08,Και γαλαξίες φυσικά. 00:02:26:10,00:02:29:24,Με τέτοια λεπτομέρεια που δεν είχαν δει ποτέ πριν οι αστρονόμοι. 00:02:29:24,00:02:36:20,Μαγευτικές σπείρες, ζώνες απορρόφησης, βίαιες συγκρούσεις. 00:02:39:00,00:02:43:12,Πολύ μεγάλοι χρόνοι έκθεσης σε σκοτεινές περιοχές του ουρανού αποκάλυψαν 00:02:43:12,00:02:48:02,χιλιάδες αμυδρούς γαλαξίες δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά. 00:02:48:02,00:02:51:24,Φωτόνια που εκπέμφθηκαν όταν το Σύμπαν ήταν ακόμη νέο. 00:02:52:00,00:02:56:10,Ένα παράθυρο στο μακρινό παρελθόν, έριξε νέο φως στο 00:02:56:10,00:02:59:14,διαρκώς μεταβαλλόμενο Σύμπαν. 00:03:00:04,00:03:02:22,Το Χαμπλ δεν είναι το μοναδικό τηλεσκόπιο στο διάστημα. 00:03:02:22,00:03:07:20,Αυτό είναι το διαστημικό τηλεσκόπιο Σπίτσερ της NASA που τέθηκε σε τροχιά τον Αύγουστο του 2003. 00:03:07:22,00:03:11:18,Κατά μία έννοια είναι ότι το Χαμπλ για την υπέρυθρη ακτινοβολία. 00:03:11:18,00:03:15:24,Το Σπίτσερ διαθέτει κάτοπτρο διαμέτρου μόλις 85 εκατοστών. 00:03:15:24,00:03:19:02,Αλλά το τηλεσκόπιο είναι κρυμμένο πίσω από μία θερμική ασπίδα, η οποία 00:03:19:04,00:03:20:12, το προστατεύει από τον Ήλιο. 00:03:20:12,00:03:25:04,Οι αισθητήρες του βρίσκονται θαμμένοι σε μία δεξαμενή υγρού ηλίου. 00:03:25:04,00:03:28:02,Εκεί οι αισθητήρες ψύχονται σε θερμοκρασία μερικών βαθμών 00:03:28:04,00:03:29:20,πάνω από το απόλυτο μηδέν. 00:03:29:22,00:03:33:14,Αυτό τους κάνει ιδιαίτερα ευαίσθητους. 00:03:33:16,00:03:36:18,Το Σπίτσερ μας αποκάλυψε ένα Σύμπαν γεμάτο σκόνη. 00:03:36:18,00:03:40:14,Σκοτεινά, αδιαφανή νέφη σκόνης, ακτινοβολούν όταν θερμαίνονται 00:03:40:16,00:03:42:14,από το εσωτερικό τους. 00:03:42:14,00:03:46:18,Κρουστικά κύματα από γαλαξιακές συγκρούσεις παρασύρουν τη σκόνη σε αποκαλυπτικούς δακτυλίους 00:03:46:18,00:03:51:12,και παλιρροϊκές δομές, σχηματίζοντας νέες περιοχές δημιουργίας άστρων. 00:03:53:12,00:03:57:02,Η σκόνη δημιουργείται επίσης σαν υπόλειμμα του θανάτου ενός άστρου. 00:03:57:04,00:04:01:02,Το Σπίτσερ ανακάλυψε ότι τα πλανητικά νέφη και τα υπολείμματα υπερκαινοφανών είναι 00:04:01:04,00:04:06:08,γεμάτα σωματίδια σκόνης, πρώτες ύλες σχηματισμού νέων πλανητών. 00:04:06:10,00:04:10:02,Σε άλλα υπεριώδη μήκη κύματος, το Σπίτσερ μπορεί να δει μέσα από τα νέφη σκόνης 00:04:10:04,00:04:15:18,αποκαλύπτοντας άστρα κρυμμένα μέσα στους σκοτεινούς τους πυρήνες. 00:04:15:20,00:04:18:24,Τέλος ο φασματογράφος του διαστημικού τηλεσκοπίου μελετά τις ατμόσφαιρες 00:04:18:24,00:04:22:22,εξωπλανητών, γιγάντιων αέριων πλανητών όπως ο Δίας 00:04:22:22,00:04:26:22,που ολοκληρώνουν μία περιφορά γύρω από το άστρο τους σε μερικές μόνο μέρες. 00:04:28:16,00:04:30:22,Τί γίνεται με τις ακτίνες Χ και τις ακτίνες-γ; 00:04:30:22,00:04:33:14,Αυτές απορροφώνται εντελώς από τη Γήινη ατμόσφαιρα. 00:04:33:16,00:04:37:04,Έτσι χωρίς διαστημικά τηλεσκόπια οι αστρονόμοι θα ήταν εντελώς τυφλοί 00:04:37:04,00:04:40:02,σε αυτές τις ακτινοβολίες υψηλών ενεργειών. 00:04:41:16,00:04:45:02,Τα διαστημικά τηλεσκόπια ακτίνων Χ και γάμμα αποκαλύπτουν το θερμό 00:04:45:02,00:04:49:20,υψηλής ενέργειας, βίαιο Σύμπαν των γαλαξιακών σμηνών και των μελανών οπών 00:04:49:20,00:04:54:02,των υπερκαινοφανών και των γαλαξιακών συγκρούσεων. 00:04:56:18,00:04:58:21,Είναι πολύ δύσκολο να κατασκευαστούν, όμως. 00:04:58:22,00:05:02:11,Η υψηλής ενέργειας ακτινοβολία διαπερνά ένα συμβατικό κάτοπτρο. 00:05:02:12,00:05:07:17,Οι ακτίνες Χ μπορούν να εστιαστούν μόνο σε ένθετα κάτοπτρα από καθαρό χρυσό. 00:05:07:18,00:05:11:03,Οι ακτίνες-γ μελετώνται με εξειδικευμένες κάμερες μικρής οπής 00:05:11:04,00:05:14:14,ή επάλληλους σπινθηριστές που εκπέμπουν σύντομες αναλαμπές απλού φωτός 00:05:14:15,00:05:17:17,όταν χτυπηθούν από ένα φωτόνιο ακτίνων γάμμα. 00:05:18:24,00:05:23:03,Τη δεκαετία του 90 η NASA διέθετε το παρατηρητήριο ακτίνων-γ Κόμπτον. 00:05:23:04,00:05:26:07,Ήταν για την εποχή του, ο μεγαλύτερος και βαρύτερος επιστημονικός 00:05:26:08,00:05:27:22,δορυφόρος που είχε ποτέ τεθεί σε τροχιά. 00:05:27:23,00:05:31:03,Ένα πλήρως εξοπλισμένο εργαστήριο φυσικής στο διάστημα. 00:05:31:04,00:05:34:12,Το 2008, το Κόμπτον έδωσε τη θέση του στο GLAST: 00:05:34:13,00:05:38:13,το Διαστημικό Τηλεσκόπιο ακτίνων-γ Μεγάλης Επιφανείας. 00:05:38:14,00:05:42:03,Θα μελετήσει το Σύμπαν υψηλών ενεργειών, από τη σκοτεινή ύλη 00:05:42:04,00:05:44:13,ως τα πάλσαρς. 00:05:46:10,00:05:50:09,Σήμερα, οι αστρονόμοι διαθέτουν δύο διαστημικά τηλεσκόπια ακτίνων Χ. 00:05:50:10,00:05:55:10,Το τηλεσκόπιο Τσάντρα της NASA και το XMM-Νιούτον της ESA 00:05:55:11,00:05:59:12,μελετούν τις πιο θερμές περιοχές του Σύμπαντος. 00:06:01:25,00:06:05:17,Έτσι μοιάζει ο ουρανός στις ακτίνες Χ. 00:06:05:18,00:06:10:04,Οι εκτεταμένες περιοχές είναι νέφη αερίου τα οποία θερμαίνονται σε εκατομμύρια βαθμούς 00:06:10:05,00:06:13:17,από κρουστικά κύματα, υπολείμματα εκρήξεων υπερκαινοφανών. 00:06:13:18,00:06:17:24,Τα λαμπρά σημεία είναι διπλές πηγές ακτίνων Χ: αστέρες νετρονίων ή 00:06:17:25,00:06:21:16,μαύρες τρύπες που ρουφάνε ύλη από ένα άστρο συνοδό. 00:06:21:17,00:06:25:07,Το θερμό αυτό ρεύμα εκπέμπει ακτίνες Χ. 00:06:25:08,00:06:29:14,Τα τηλεσκόπια ακτίνων Χ αποκαλύπτουν υπέρπυκνες μαύρες τρύπες στο 00:06:29:15,00:06:31:19,κέντρο μακρινών γαλαξιών. 00:06:31:20,00:06:35:20,Θερμή ύλη που κατευθύνεται σπειροειδώς προς το κέντρο τους εκπέμπει ακτίνες Χ 00:06:35:21,00:06:40:04,ακριβώς τη στιγμή που χάνεται για πάντα μέσα στη μαύρη τρύπα. 00:06:40:05,00:06:44:21,Θερμό αλλά αραιό αέριο γεμίζει επίσης τις αποστάσεις μεταξύ των γαλαξιών 00:06:44:22,00:06:46:08,σ' ένα σμήνος. 00:06:46:09,00:06:50:06,Μερικές φορές αυτό το αέριο ενεργοποιείται και θερμαίνεται ακόμη περισσότερο 00:06:50:07,00:06:54:12, από συγκρούσεις και ενοποιήσεις των γαλαξιακών σμηνών. 00:06:54:13,00:06:58:19,Περισσότερο συναρπαστικές είναι οι εκλάμψεις ακτίνων-γ, τα πλέον ισχυρά ενεργειακά 00:06:58:20,00:07:00:15,φαινόμενα στο Σύμπαν. 00:07:00:16,00:07:04:23,Πρόκειται για την τελική καταστροφική έκρηξη ενός ταχύτατα περιστρεφόμενου 00:07:04:24,00:07:06:19,αστέρα πολύ μεγάλης μάζας. 00:07:06:20,00:07:10:19,Σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, απελευθερώνεται περισσότερη ενέργεια απ' όση 00:07:10:20,00:07:13:19,παράγει ο Ήλιος σε 10 δισεκατομμύρια χρόνια. 00:07:16:04,00:07:20:04,Τα Χαμπλ, Σπίτσερ, Τσάντρα, XMM-Νιούτον και GLAST 00:07:20:05,00:07:22:15,είναι όλα τους εύχρηστοι γίγαντες. 00:07:22:16,00:07:25:16,Μερικά διαστημικά τηλεσκόπια όμως είναι πολύ μικρότερα και έχουν 00:07:25:17,00:07:27:06,πολύ εξειδικευμένους στόχους. 00:07:27:07,00:07:29:07,Το COROT, για παράδειγμα. 00:07:29:08,00:07:32:22,Ο Γαλλικός αυτός δορυφόρος, εξειδικεύεται στην αστροσεισμολογία και τη μελέτη 00:07:32:23,00:07:34:22,των εξωπλανητών. 00:07:34:23,00:07:39:06,Ο δορυφόρος Σουίφτ της NASA, συνδυασμός τηλεσκοπίου ακτίνων Χ και γ 00:07:39:07,00:07:43:18,σχεδιασμένος να αποκαλύψει τα μυστικά των εκλάμψεων ακτίνων-γ. 00:07:43:19,00:07:48:04,Τέλος υπάρχει και το WMAP, (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe). 00:07:48:05,00:07:51:21,Σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια στο διάστημα, χαρτογράφησε την κοσμική 00:07:51:22,00:07:55:07,ακτινοβολία υποβάθρου με με μοναδική λεπτομέρεια. 00:07:55:08,00:07:59:05,Το WMAP έδωσε στους κοσμολόγους την καλύτερη μέχρι στιγμή εικόνα των 00:07:59:06,00:08:04:17,πρώιμων φάσεων του Σύμπαντος, πριν από 13 δις χρόνια. 00:08:04:18,00:08:07:16,Η διεύρυνση των ορίων του γνωστού μας Σύμπαντος υπήρξε η συναρπαστικότερη 00:08:07:17,00:08:10:06,συμβολή των τηλεσκοπίων στην ιστορία τους. 00:08:10:07,00:08:12:19,Τί ακολουθεί;