Pustynia Atakama w północnym Chile.
Ta pustynia, razem z wysokimi górami, płaskowyżem i aktywnymi wulkanami, jest prawdopodobnie najsuchszym miejscem na Ziemi.
Na tym niegościnnym terenie ESO, wspólnie z międzynarodowymi partnerami,
buduje największy na świecie projekt astronomiczny.
Pierwsza z 66 najnowocześniejszych anten właśnie została przekazana projektowi.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.
Cześć! Witam w kolejnym odcinku ESOcast.
W dzisiejszym odcinku wybierzemy się w podróż do ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array.
Ten niesamowity nowy teleskop jest właśnie budowany w Andach Chilijskich na wysokości 5000 m n.p.m.
Wystarczająco wysoko, aby dosłownie łapać oddech!
ALMA będzie początkowo mieć 66 precyzyjnych anten, z opcją rozbudowy w przyszłości.
Będzie to sieć pięćdziesięciu 12-metrowych anten, pracujących razem jako jeden gigantyczny teleskop,
oraz zwarta sieć złożona z anten 7-metrowych i 12-metrowych.
Pierwsza antena o średnicy 12 metrów, zbudowana przez Mitsubishi Electric Corporation
dla Narodowego Obserwatorium Astronomicznego Japonii (NAOJ), jednego z partnerów ALMA, została właśnie przekazana do obserwatorium.
Wkrótce dołączą do niej anteny z Ameryki Północnej i z Europy.
Każda nowa antena musi spełnić bardzo surowe wymagania.
Powierzchnia każdej z czasz musi mieć dokładność grubości ludzkiego włosa,
a nakierowywanie musi być na tyle precyzyjne, aby trafić w piłeczkę golfową z odległości 15 km.
Przekazanie anteny jest dużym krokiem milowym.
Zespół obserwatorium może teraz rozpocząć montowanie reszty komponentów,
w tym czułych odbiorników, które będą zbierać słabe sygnały z kosmosu.
Anety są testowane w Bazie Wsparcia Operacyjnego (OSF) na wysokości 2900 metrów n.p.m.,
zanim zostaną przemieszczone na płaskowyż Chajnantor na 5000 metrów n.p.m.
Baza Wsparcia Operacyjnego będzie także centrum aktywności naukowej obserwatorium.
Lokalizacja ALMA została wybrana, ponieważ jej ekstremalna suchość i wysokość oferuje idealne warunki
do obserwacji na radiowych falach submilimetrowych, dla których zaprojektowano ALMA.
Co więcej, szeroki płaskowyż Chajnantor oferuje mnóstwo miejsca na sieć anten.
Indywidualne talerze będą rozproszone i połączone razem na dystansach ponad 16 kilometrów.
Anteny ALMA muszą wytrzymać ciężkie warunki na Chajnantor,
silne wiatry, zimne temperatury i rzadką atmosferę z zaledwie połową tlenu w stosunku do poziomu morza.
To odpychające środowisko stawia także wyzwania dla pracowników budujących ALMA.
Mimo, że każda antena waży około 100 ton,
może być indywidualnie przesuwana na różne pozycje w celu rekonfiguracji teleskopu ALMA.
Będzie to przeprowadzane za pomocą dwóch specjalnie zaprojektowanych transporterów.
Każdy z gigantycznych wehikułów ma szerokość 10 metrów, długość 20 metrów i 28 kół!
Takie coś nazywam potworną ciężarówką!
Za pomocą ALMA astronomowie będą obserwować chłodny Wszechświat:
gaz molekularny oraz niewielkie ziarna pyłu, które stanowią elementy budulcowe systemów planetarnych,
gwiazd, galaktyk, a nawet samego życia.
ALMA dostarczy nam nowego, bardzo potrzebnego, spojrzenia na formowanie się gwiazd i planet,
a także ukaże odległe galaktyki we wczesnym Wszechświecie, które widzimy takimi, jakimi były ponad 10 mld lat temu.
Tutaj Dr J. Kończę ESOcast.
Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie.
Teraz naprawdę potrzebuję tlenu!
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart