Το αστεροσκοπείο La Silla του ESO, το οποίο γιορτάζει 40 χρόνια λειτουργίας,
και έγινε το μεγαλύτερο αστρονομικό παρατηρητήριο της γενιάς του, οδηγώντας την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή της αστρονομικής έρευνας,
είναι ακόμη ένα απο τα πιό παραγωγικά στην επιστήμη της επίγειας Αστρονομίας.
Αυτό είναι το ESOcast!
Η τελευταία λέξη της επιστήμης και η ζωή στα παρασκήνια του ESO, του Ευρωπαϊκού Νότιου Παρατηρητηρίου.
Εξερευνώντας τα πέρατα του Σύμπαντος με τον Dr J, γνωστό και ώς Dr Joe Liske.
Καλωσήλθατε στο ESOcast.
Σε αυτό το επεισόδιο θα γιορτάσουμε μια επέτειο.
Και μάλιστα σημαντική.
Ένα απο τα πιό επιτυχημένα επίγεια αστρονομικά παρατηρητήρια στον κόσμο, το La Silla, γίνεται 40 χρονών.
Με περίπου 300 αξιολογημένες επιστημονικές δημοσιεύσεις κάθε χρόνο, το La Silla παραμένει στην εμπροσθοφυλακή της αστρονομίας.
Το La Silla συνέβαλε σε μεγάλο αριθμό επιστημονικών ανακαλύψεων, ανάμεσα στις οποίες ήταν και αρκετές "πρωτιές".
Ο φασματογράφος HARPS είναι ο σπουδαιότερος "κυνηγός" εξωηλιακών πλανητών.
Ανακάλυψε το πλανητικό σύστημα του άστρου Gliese 581
το οποίο περιλαμβάνει πιθανώς, τον πρώτο βραχώδη πλανήτη σε κατοικήσιμη ζώνη, έξω από το Ηλιακό Σύστημα.
Πολλά τηλεσκόπια στο La Silla έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην σύνδεση των εκρήξεων ακτίνων Γάμμα
(των πιο ενεργητικών εκρήξεων στο Σύμπαν μετά την Μεγάλη Έκρηξη) με την καταστροφή μεγάλων άστρων.
Από το 1987 το παρατηρητήριο La Silla έπαιξε σημαντικό ρόλο στην μελέτη και παρακολούθηση
του κοντινότερου σουπερνόβα, του SN 1987A.
Το παρατηρητήριο La Silla βρίσκεται στην άκρη της ερήμου Ατακάμα στην Χιλή,
ένα από τα πιο ξηρά και απομονωμένα μέρη στη Γη.
Αυτή η τοποθεσία είναι απαλλαγμένη από τα ενοχλητικά φώτα.
Και, όπως το Αστεροσκοπείο Paranal, στο οποίο βρίσκεται το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο,
έχει έναν από τους πιο σκοτεινούς ουρανούς στον πλανήτη.
Στην ακμή του, το La Silla φιλοξενούσε πάνω από 15 τηλεσκόπια,
ανάμεσα τους το πρώτο και μοναδικό για μεγάλο διάστημα τηλεσκόπιο
ευαίσθητο σε μήκη κύματος κάτω του χιλιοστού (το 15 μέτρων SEST) στο νότιο ημισφαίριο,
το οποίο άνοιξε τον δρόμο για τα τηλεσκόπια APEX και ALMA,
και το Τηλεσκόπιο Schmidt, το οποίο ολοκλήρωσε την πρώτη φωτογραφική χαρτογράφηση του νότιου ουρανού.
Τα τηλεσκόπια του La Silla υποστήριξαν πολλές διαστημικές αποστολές,
λαμβάνοντας π.χ, τις τελευταίες εικόνες του κομήτη Shoemaker-Levy 9 πριν την συντριβή του στον Δία.
Αν και μερικά από τα μικρότερα τηλεσκόπια καταργήθηκαν,
πρωτοποριακές παρατηρήσεις πραγματοποιούνται με τα μεγαλύτερα, αξιοποιώντας νέα και πιο εξελιγμένα όργανα.
Το La Silla φιλοξενεί δύο από τα πιο παραγωγικά τηλεσκόπια 4 μέτρων στον κόσμο:
το Τηλεσκόπιο Νέας Τεχνολογίας (ΝΤΤ) διαμέτρου 3,5 μέτρων, και το τηλεσκόπιο ESO 3,6 μέτρων.
Το ΝΤΤ ήταν πρωτοποριακό σε έμπνευση και σχεδιασμό, όπως υποδηλώνει το όνομά του.
Είναι το πρώτο τηλεσκόπιο στον κόσμο με "ενεργά" οπτικά.
Διαθέτει δηλαδή έμβολα στο πίσω μέρος του κατόπτρου.
Τα έμβολα ελέγχουν μέσω υπολογιστή και τροποποιούν το σχήμα του κυρίως κατόπτρου
έτσι ώστε να παρέχει την καθαρότερη δυνατή εικόνα.
Αυτή η τεχνολογία αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στο ESO
και χρησιμοποιείται σήμερα στο VLT και στα περισσότερα μεγάλα τηλεσκόπια στον κόσμο.
Ταυτοχρόνως με τα ενεργά οπτικά, ο θόλος του ΝΤΤ διαθέτει επαναστατικό σχεδιασμό.
Το σημείο του La Silla επιλέχθηκε μετά από χρόνια απαιτητικών ερευνών, κυρίως πάνω σε άλογα,
από τον πρώτο διευθυντή του ESO, μαζί με άλλους αστρονόμους την δεκαετία του 60, στις Χιλιανές Άνδεις.
Τα επόμενα χρόνια αναπτύχθηκε η τοποθεσία και τα πρώτα, μεσαίου μεγέθους, τηλεσκόπια τοποθετήθηκαν.
Σήμερα η υποδομή του La Silla χρησιμοποιείται στην έρευνα, από πολλά κράτη μέλη του ESO
όπως το ελβετικό τηλεσκόπιο Euler, διαμέτρου 1,2 μέτρων, το Rapid Eye Mount και το TAROT στην έρευνα ακτίνων Γάμμα,
αλλά και πιο απλά τηλεσκόπια όπως το Max-Planck των 2,2 μέτρων και το δανέζικο τηλεσκόπιο των 1,5 μέτρων
Ο Απεικονιστής Ευρέως Πεδίου μεγέθους 67 εκατομμυρίων πίξελς του τηλεσκοπίου 2,2 μέτρων
έχει προσφέρει πολλές εντυπωσιακές εικόνες αντικειμένων που καθιερώθηκαν στην κοινή γνώμη.
Το La Silla ήταν το πρώτο τηλεσκόπιο του ESO στην Χιλή
και ήταν η αρχή μια μακράς και αποδοτικής συνεργασίας με την χώρα και την επιστημονική της κοινότητα
Ο Dr J σας αποχαιρετά από το ESOcast.
Ελάτε μαζί μου την επόμενη φορά για μια ακόμη κοσμική περιπέτεια
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESΟ, του Ευρωπαϊκού Νότιου Παρατηρητηρίου. www.eso.org
Το ESΟ, το Ευρωπαϊκό Νότιο Παρατηρητήριο, είναι ο κατ 'εξοχήν διακυβερνητικός οργανισμός της επιστήμης και της τεχνολογίας στην Αστρονομία
που σχεδιάζει, κατασκευάζει και χειρίζεται τα πιο προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια του κόσμου. Επιμέλεια υποτίτλων Βοσινάκης Ανδρέας www.ofa.gr