Απώτερος στόχος της τρέχουσας έρευνας για εξωηλιακούς πλανήτες είναι ο εντοπισμός ενός βραχώδους πλανήτη, όμοιου με τη γη στην «κατοικίσιμη ζώνη»,
μια περιοχή γύρω από το μητρικό αστέρι, με τις κατάλληλες συνθήκες που επιτρέπουν στο νερό της επιφάνειας του να βρίσκεται σε υγρή μορφή.
Χάρη στα τελευταία αποτελέσματα από το Ευρωπαικό Νότιο Παρατηρητήριο πλησιάζουμε περισσότερο από ποτέ στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Αυτό είναι το ESOcast.
Η τελευταία λέξη της επιστήμης και η ζωή στα παρασκήνια του ESO, του Ευρωπαικού Νότιου Παρατηρητήριου.
Εξερευνώντας τα πέρατα του σύμπαντος με τον Dr. Joe Liske -ή αλλιώς Dr J.
Σας καλωσορίζω σε ένα ακόμη επεισόδιο του ESOcast.
Σας έχουμε πολύ καλά νέα
για μια ακόμα μείζοντος σημασίας ανακάλυψη του ESO.
Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για την ανακάλυψη του μικρότερου -ή μάλλον ελαφρύτερου-
και πιθανότατα του πιο όμοιου (σε συνθήκες) με τη γη πλανήτη μέχρι τώρα που ανακαλύφθηκε έξω από το ηλιακό μας σύστημα.
Θα σας ενημερώσουμε για έναν ακόμα πλανήτη μέσα στο ίδιο σύστημα
που τελευταία ανακαλύφθηκε ότι βρίσκεται μέσα στη κατοικίσιμη ζώνη του μητρικού του άστρου,
που σημαίνει ότι θα μπορούσε να έχει νερό σε υγρή μορφή και πιθανότατα και ζωή.
Ο Gliese 581 είναι ένας εκ πρώτης όψεως ασήμαντος κόκκινος νάνος
που βρίσκεται 20,5 έτη φωτός μακριά μας, στον αστερισμό του Ζυγού.
Είναι ένα από τα 100 κοντινότερα σε μας αστέρια και η μάζα του είναι μόνο το 1/3 της μάζας του ήλιου μας.
Τέτοιοι κόκκινοι νάνοι είναι τουλάχιστον 50 φορές πιο αμυδροί απ’ τόν ήλιο μας και είναι τα πιο συνηθισμένα αστέρια στον γαλαξία μας.
Για τους μελετητές εξωπλανητών οι κόκκινοι νάνοι είναι ιδανικοί στόχοι
για την αναζήτηση μικρής μάζας πλανητών στους οποίους το νερό μπορεί να υπάρχει σε υγρή μορφή.
Επειδή αυτοί εκπέμπουν λιγότερο φως, η κατοικίσιμη ζώνη τους είναι πολύ πιο κοντά τους απ΄ότι αυτή του ήλιου μας,
πράγμα που διευκολύνει τον εντοπισμό τους.
Ο καθηγητής Michel Mayor από το παρατηρητήριο της Γενεύης και η ομάδα του από Ευρωπαίους αστρονόμους
παρατήρησαν προσεχτικά το Gliese 581 τα τελευταία 4 χρόνια χρησιμοποιώντας το καλύτερο όργανο στον κόσμο για αναζήτηση πλανητών,
το φασματογράφο HARPS που καταγράφει δεδομένα από το τηλεσκόπιο 3,6 μέτρων στο La Silla της Χιλής.
Ανακάλυψαν ότι γύρω από το Gliese 581 περιστρέφεται ένας πλανήτης με μάζα μόνο 1,9 φορές τη μάζα της γης.
Αυτός ο πλανήτης είναι γνωστός ως Gliese 581 e
και είναι ο μικρότερος σε μάζα και πιο όμοιος με τη γη πλανήτης που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα εκτός του ηλιακού μας συστήματος.
Μέσα στο σύστημα αυτό, η ομάδα προσδιόρισε ακόμη την τροχιά ενός γνωστού πλανήτη, του Gliese 581 d.
Βρήκε ότι αυτός ο πλανήτης είναι σίγουρα μέσα στην κατοικίσιμη ζώνη του μητρικού του άστρου.
Και αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται στην κατάλληλη απόσταση από το αστέρι
έτσι ώστε το νερό που πιθανότατα βρίσκεται στην επιφάνεια του να είναι σε υγρή μορφή.
Αν ήταν πιο κοντά στο αστέρι, θα δεχόταν πολύ ακτινοβολία από αυτό και το νερό στην επιφάνεια του θα εξατμιζόταν.
Αν ήταν πιο μακριά, οι θερμοκρασίες θα ήταν τόσο χαμηλές που το νερό θα πάγωνε.
Από προηγούμενες παρατηρήσεις – επίσης από τον φασματογράφο του HARPS
του ESO στο παρατηρητήριο La Silla που ανακοινώθηκαν πριν 2 χρόνια-
γύρω από αυτό το αστέρι περιστρέφονται τρεις ακόμα πλανήτες που μοιάζουν πολύ με τη γη.
Το πλανητικό σύστημα μαζί με τον αστέρα Gliese 581 e αποτελείται από 4 γνωστούς πλανήτες
με μάζες περίπου 1,9 (ο πλανήτης e), 16 (ο πλανήτης b), 5 (ο πλανήτης c) και 7 μάζες γης (ο πλανήτης d).
Ο πλανήτης με την μεγαλύτερη τροχιά στο σύστημα είναι ο Gliese 581 d
και χρειάζεται περίπου 66,8 μέρες για να κάνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από το άστρο.
Επειδή η τροχιά του βρίσκεται στην κατοικίσιμη ζώνη του άστρου,
αυτός ο πλανήτης θα μπορούσε να καλύπτεται από ωκεανούς –γεγονός που τον κάνει τον πρώτο σοβαρό υποψήφιο για πλανήτη με νερό στην επιφάνεια του.
Χάρη στον Mayor και την ομάδα του, γνωρίζουμε πως το σύστημα Gliese 581 αποτελείται από τουλάχιστον 4 εξωπλανήτες.
Αυτοί οι πλανήτες ανακαλύφθηκαν από τη μικρή ταλάντωση που προκαλούν στο μητρικό τους άστρο, καθώς περιστρέφονται γύρω απ΄αυτό
με μόνο 7 km/ώρα, ταχύτητα γρήγορου περπατήματος.
Η ανακάλυψη του Gliese 581 e και ο προσδιορισμός της τροχιάς του Gliese 581 d
ήταν δυνατές μόνο χάρη στη μοναδική ακρίβεια και σταθερότητα του φασματογράφου HARPS.
Χρησιμοποιώντας τον HARPS, ο Michel Μayor και η ομάδα του από κυνηγούς εξωπλανητών
ανοίγουν δρόμους που οδηγούν στην απάντηση κάποιων βασικών ερωτημάτων περί ζωής εκτός του ηλιακού μας συστήματος.
Είναι αισιόδοξοι ότι στο κοντινό μέλλον ένας πλανήτης που πραγματικά θα μοιάζει πολύ με τη Γη θα ανακαλυφθεί.
Μείνετε συντονισμένοι.
Ηταν το ESOcast με τον Dr.J.
Ελάτε μαζί μας την επόμενη φορά για μια ακόμη κοσμική περιπέτεια.
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESO, του Ευρωπαικού Νότιου Παρατηρητήριου. www.eso.org
To ESO είναι ο κατ΄εξοχήν διακυβερνητικός οργανισμός της επιστήμης και της τεχνολογίας στην αστρονομία.
Σχεδιάζει, κατασκευάζει και χρησιμοποιεί τα πιο προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια του κόσμου.