Świętym Graalem obecnych badań planet pozasłonecznych jest wykrycie skalistej planety podobnej do Ziemi, położonej w "strefie zamieszkiwalnej",
obszarze wokół gwiazdy z warunkami odpowiednimi do tego, aby woda na powierzchni planety była w stanie ciekłym.
Najnowsze wyniki badań z Europejskiego Obserwatorium Południowego przybliżają nas do tego celu.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorujemy granice kosmosu z naszym gościem dr J., a.k.a. dr Joe Liske.
Cześć, witam w kolejnym odcinku ESOcast.
Tym razem mamy dla Was bardzo ciekawą wiadomość.
To kolejne wielkie odkrycie ESO.
Opowiemy o odkryciu najmniejszej, albo raczej najlżejszej,
i możliwie najbardziej podobnej do Ziemi planety znalezionej do tej pory poza naszym Układem Słonecznym.
Chcemy także poinformować o jeszcze jednej planecie w tym samym systemie,
w przypadku której pokazano, że znajduje się w strefie nadającej się do zamieszkania wokół swojej gwiazdy,
co oznacza, że może posiadać wodę w stanie ciekłym, a być może nawet życie.
Gliese 581 jest pozornie nie rzucającym się w oczy czerwonym karłem
położonym 20,5 roku świetlnego od nas w kierunku konstelacji Wagi.
Należy do 100 najbliższych gwiazd i ma masę zaledwie jednej trzeciej masy Słońce.
Takie czerwone karły są z natury rzeczy 50 razy słabsze niż Słońce i stanowią najpowszechniejsze gwiazdy w Galaktyce.
Dla astronomów badających egzoplanety czerwone karły są idealnymi celami
do poszukiwania małomasywnych planet, na których może występować woda w stanie ciekłym.
Ponieważ czerwone karły emitują mniej światła, strefa zamieszkiwalna musi być bliżej nich niż w przypadku Słońca,
co czyni wykrycie planet łatwiejszym.
Prof. Michel Mayor z Obserwatorium Genewskiego i jego zespół europejskich astronomów
starannie obserwował Gliese 581 przez ostatnie cztery lata za pomocą najlepszego na świecie instrumentu do polowania na planety,
spektrografu HARPS, pracującego na 3,6-metrowym teleskopie ESO w Obserwatorium La Silla w Chile.
Naukowcy odkryli, że Gliese 581 jest okrążana przez planetę o masie zaledwie 1,9 masy Ziemi.
Planeta ta znana jest jako Gliese 581 e
i jest najlżejszą i najbardziej ziemiopodobną planetą z dotychczas odkrytych poza naszym Układem Słonecznym.
W tym samym systemie zespół skorygował orbitę wcześniej znanej planety Gliese 581 d.
Okazało się, że planeta znajduje się w strefie nadającej się do zamieszkania wokół swojej gwiazdy.
Oznacza to, że jest w odpowiedniej odległości od gwiazdy,
aby woda na jej powierzchni mogła występować w stanie ciekłym.
Gdyby była bliżej, promieniowanie gwiazdy byłoby zbyt silne i woda wyparowałaby.
Gdyby była dalej, byłoby zbyt zimno i woda zamarzłaby.
Z wcześniejszych obserwacji, także wykonanych spektrografem HARPS
w Obserwatorium ESO La Silla i ogłoszonych dwa lata temu,
gwiazda ta znana była z posiadania systemu trzech zuperziem.
Razem z Gliese 581 e układ planetarny ma cztery znane planety
o masach około 1,9 (planeta e), 16 (planeta b), 5 (planeta c) oraz 7 mas Ziemi (planeta d).
Największą orbitę w tym systemie ma Gliese 581 d,
jedno okrążenie wokół gwiazdy centralnej zajmuje jej około 66,8 dnia.
Ponieważ krąży wewnątrz strefy nadającej się do zamieszkania,
planeta może być pokryta ciekłymi oceanami - czyniąc obiekt pierwszym poważnym kandydatem na "wodny świat".
Dzięki Mayorowi i jego zespołowi wiemy teraz, że system Gliese 581 zawiera co najmniej cztery egzoplanety.
Planety zostały odkryte dzięki niewielkiego chybotaniu się, które wywołują u swojej gwiazdy macierzystej, gdy poruszają się wokół niej.
Efekt ten jest na poziomie 7 hm/h, co jest porównywalne ze żwawym marszem.
Odkrycie Gliese 581 e oraz skorygowanie orbity Gliese 581 d
były możliwe tylko dzięki unikalnej precyzji i stabilności HARPS-a.
Używając spektrografu HARPS, Michel Mayor i jego zespół europejskich łowców planet
podążają do odpowiedzi na niektóre z najbardziej fundamentalnych pytań o życie poza Układem Słonecznym.
Są przekonani, że w nieodległej przyszłości zostanie odkryta prawdziwie ziemiopodobna planeta.
A więc zostańcie z nami, bo robi się ciekawie!
Tutaj Dr J, kończę już ten ESOcast.
Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart