ESO vừa ra thông báo về địa điểm xây dựng cho dự án lớn tiếp theo:
Kính thiên văn Cực Lớn châu Âu.
Thông báo này được đưa ra sau khi thực hiện nghiên cứu kỹ lưỡng
tại nhiều địa điểm khác nhau trong suốt 5 năm.
Các chuyên gia chọn lựa địa điểm sử dụng công nghệ hiện đại
và di chuyển đến những vùng đất xa xôi, khắc nghiệt
để tìm nơi lý tưởng cho việc nghiên cứu những ngôi sao và các thiên hà.
Lựa chọn đúng địa điểm là điều cực kỳ quan trọng
khi quyết định vị trí cho chiếc kính thiên văn tốt nhất thế giới.
Đây là chương trình ESOcast!
Với nền khoa học tiên tiến và những chuyện hậu trường tại ESO, Đài thiên văn phía Nam của Châu Âu.
Khám phá những ranh giới tận cùng của Vũ Trụ với Tiến sĩ J, hay Tiến sĩ Joe Liske.
Xin chào và hoan nghênh đến với chương trình ESOcast.
Trong tuần này, cơ quan quản lý của ESO, Hội đồng,
đã chọn núi Cerro Armazones ở Chile làm địa điểm cho kính thiên văn tương lai lớn nhất thế giới,
Kính thiên văn Cực Lớn châu Âu 42m đầy mới mẻ và mang tính cách mạng.
Nhưng làm sao chúng ta tìm được vị trí cho chiếc kính thiên văn tốt nhất thế giới này ?
Thực ra ESO có lịch sử lâu đời trong lĩnh vực này.
Tất cả bắt đầu vào cuối thập niên 1950, khi ESO đi đến nhiều nơi trên thế giới
để tìm chỗ xây dựng đài thiên văn đầu tiên của ESO.
Lựa chọn cuối cùng chính là La Silla, ở rìa sa mạc Atacama tại Chile.
Sau đó, vào đầu thập niên 1980,
cuộc săn lùng lại bắt đầu để tìm ngôi nhà hoàn hảo cho Kính thiên văn Rất Lớn.
Đây là cuộc tìm kiếm phức tạp nhất từng được thực hiện để tìm vị trí cho đài thiên văn.
Để có được những quan sát hàng đầu đòi hỏi bầu trời phải trong với độ ẩm cực thấp,
vì vậy ESO một lần nữa tìm đến sa mạc Atacama xa xôi ở Chile.
ESO đã chọn nhiều ngọn núi ứng cử viên
và triển khai một đội đến núi Paranal vào năm 1983 để bắt đầu kiểm tra kỹ lưỡng khu vực này.
Trong những ngày đầu, rất khó tiếp cận núi Paranal
và phải đi bộ mang các thiết bị thử nghiệm lên trên núi.
Trong sa mạc Atacama cằn cỗi,
nhóm nghiên cứu lưu giữ các bản ghi nhiệt độ, độ ẩm, áp suất không khí, tốc độ và hướng gió theo từng giờ.
Ngoài ra, họ còn đo độ sắc nét trong các hình ảnh của ngôi sao.
Hiểu rõ hơn về bầu khí quyển, các nhà khoa học đã có thể chọn nơi tốt nhất
để có được dữ liệu khoa học tốt nhất có thể từ kính thiên văn.
Trong những năm đầu của cuộc khảo sát, chúng tôi đã trải nghiệm cuộc sống hoang vu và cô lập tại đó.
Mọi người làm việc theo nhóm hai người, thực phẩm chỉ được mang đến hai tuần một lần,
không giao tiếp với thế giới bên ngoài.
Thực sự chúng tôi cảm thấy mình như những con người đơn độc nhất trên hành tinh này.
Các kính thiên văn hiện đại sử dụng công nghệ tiên tiến như quang học thích ứng và giao thoa,
và điều này đòi hỏi phải hiểu rõ về bầu khí quyển hơn cả những những yêu cầu trước đó.
Sau tám năm tiến hành liên tục, cuộc khảo sát tại núi Paranal cuối cùng đã được hoàn thành.
Kết quả cho thấy Paranal có đến hơn 300 đêm trời trong/năm.
với độ nhiễu loạn trong bầu khí quyển và hơi nước làm ảnh hưởng đến các quan sát thiên văn chiếm tỉ lệ thấp.
Một nơi tuyệt vời cho Kính thiên văn Rất Lớn của ESO cuối cùng cũng đã được tìm thấy!
Kính thiên văn quang học và hồng ngoại tiếp theo của ESO là Kính thiên văn Cực Lớn của châu Âu,
hoặc viết tắt là E-ELT.
Từ cuối năm 2005, ESO và cộng đồng người dùng
đã làm việc cùng nhau để định hình chiếc kính thiên văn mới khổng lồ này.
E-ELT sẽ là chiếc kính thiên văn mang tính cách mạng và mạnh mẽ,
yêu cầu một vị trí có điều kiện khí quyển đặc biệt.
Các nhóm tìm kiếm cũng phải cân nhắc nhiều vấn đề khác.
Hơn 150 nhân viên sẽ sống ở đâu?
Nước và điện có sẵn không?
Có địa điểm bằng phẳng nào có độ rộng tương đương một sân bóng đá không?
Liệu ở đó có cơ sở hạ tầng cần thiết cho phép vận chuyển một nghìn container vật liệu?
Trong nhiều năm, nhóm lựa chọn địa điểm cho E-ELT, với sự trợ giúp của cộng đồng,
đã điều tra tại nhiều địa điểm khác nhau ở một số quốc gia trên toàn thế giới.
Sau khi tiến hành thu hẹp lại khu vực trong suốt hai năm,
ủy ban lựa chọn địa điểm đã đưa ra một danh sách đề cử,
bao gồm bốn địa điểm trong Vùng II của Chile,
cũng như gò El Roque de los Muchachos trên đảo La Palma ở Tây Ban Nha.
Tương tự VLT, kiểm tra địa điểm cho E-ELT là một nhiệm vụ cực kỳ khó,
và đòi hỏi sự cống hiến hết mình từ tất cả các nhà khoa học và kỹ sư tham gia.
Họ phải làm việc ở những nơi cao vút trong điều kiện nóng khô xương,
dưới ánh nắng chói chang của ban ngày và trong bóng tối đen như mực của ban đêm,
để thu thập dữ liệu quan trọng cho sự kế nhiệm của thế hệ kính thiên văn kế tiếp.
Kể từ thời điểm thực hiện kiểm tra địa điểm cho VLT,
đã có những tiến bộ to lớn trong kỹ thuật viễn thám,
sử dụng vệ tinh và thiết bị tự động trên tại nơi kiểm tra.
Cung cấp cho các nhà khoa học một lượng lớn dữ liệu
và cũng làm giảm đáng kể thời gian cần thiết cho công tác thực địa.
Trong các địa điểm được chỉ ra từ báo cáo kỹ thuật,
có Cerro Armazones, ở gần Paranal, là ứng cử viên hàng đầu,
vì ở đó có sự cân bằng tốt nhất về chất lượng bầu trời trên mọi phương diện
và nó có thể được vận hành theo kiểu tích hợp với Đài thiên văn Paranal gần đó của ESO.
Armazones là một đỉnh núi đơn độc, với độ cao trên 3000 m.
Cách núi Cerro Paranal khoảng 20 km, nhà của Kính thiên văn Rất Lớn,
một địa điểm đặc biệt khác cho những quan sát thiên văn.
Việc tìm kiếm khu vực tốt nhất cho một chiếc kính thiên văn là một công việc thú vị và đòi hỏi nhiều cố gắng.
Nhờ những nỗ lực lâu dài của tất cả các thành viên tham gia,
và với sự giúp đỡ của các thiết bị công nghệ cao mới nhất,
địa điểm tuyệt vời đã được tìm thấy cho chiếc kính thiên văn tương lai lớn nhất thế giới.
Tôi là tiến sĩ J đồng hành cùng ESOcast.
Lần sau hãy cùng tôi tham gia một cuộc phiêu lưu khác vào Vũ Trụ.
ESOcast được sản xuất bởi ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu, là tổ chức khoa học và công nghệ liên chính phủ ưu việt trong lĩnh vực thiên văn học
thiết kế, xây dựng và vận hành các kính thiên văn trên mặt đất tiên tiến nhất thế giới.
Transcription by ESO ; translation by —Thanh Sang Mai.