Po raz pierwszy astronomowie byli w stanie bezpośrednio śledzić ruch planety pozasłonecznej,
gdy przemieszczała się na drugą stronę swojej gwiazdy.
Planeta ma najmniejszą orbitę ze wszystkich bezpośrednio sfotografowanych do tej pory egzoplanet.
Znajduje się tak blisko swojej gwiazdy, jak Saturn od Słońca.
Odkrycie udowadnia, że planetarne gazowe olbrzymy mogą formować się w zaledwie kilka milionów lat,
co jest krótkim czasem w kosmicznej skali.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.
Cześć! Witam w kolejnym odcinku ESOcast.
W tym odcinku będziemy mówić o planecie koło gwiazdy Beta Pictoris.
Gwiazda ma około dwa razy taką masę jak Słońce i wiek około 12 milionów lat.
Mimo, że wydaje się to dużo, tak naprawdę gwiazda jest bardzo młoda.
Na przykład Słońce liczy sobie już około 4,7 miliarda lat.
Beta Pictoris jest jednym z najbardziej znanych przykładów gwiazdy
otoczonej przez rodzaj dysku pyłowego zawierającego odłamki skalne.
Rumowisko w tym dysku pochodzi ze zderzeń pomiędzy większymi ciałami,
takimi jak embriony planetarne lub asteroidy.
Wcześniejsze obserwacje pokazały, że dysk posiada zaburzenia
i występują w nim komety spadające na gwiazdę.
Są to oznaki mocno wskazujące na występowanie masywnej planety
na orbicie wokół gwiazdy.
Dzięki nowym obserwacjom uzyskanym za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu (VLT)
mamy ostateczny dowód.
Ponieważ gwiazda jest bardzo młoda,
planeta musiała uformować się w zaledwie kilka milionów lat.
To dobra wiadomość, ponieważ wiadomo, że dyski wokół młodych gwiazd
rozpraszają się po kilku milionach lat,
a astronomowie poszukiwali dowodu, że w trakcie tego czasu może nastąpić uformowanie się olbrzymiej planety.
Planeta ma masę około 8 mas Jowisza.
Jej masa i położenie tłumaczą obserwowane zaburzenia w wewnętrznych partiach dysku.
Zespół użył instrumentu NACO,
zamontowanego na jednym z czterech 8,2-metrowych teleskopów głównych
Bardzo Dużego Teleskopu (VLT).
Obserwowano bezpośrednie sąsiedztwo Beta Pictoris w latach 2003, 2008 i 2009.
Obserwacje z roku 2003 pokazały wyraźnie, że w dysku jest masywna planeta,
ale w roku 2008 i na początku 2009 zniknęła!
Jednak w najnowszych obserwacjach z końca 2009 r.
planeta pojawiła się ponownie, ale po drugiej stronie gwiazdy.
Zatem we wcześniejszych obserwacjach planeta była ukryta z tyłu albo z przodu gwiazdy.
Czyli po raz pierwszy możemy naprawdę zobaczyć planetę pozasłoneczną
poruszającą się wokół swojej gwiazdy z jednej strony na drugą!
Daje to astronomom znacznie lepsze oszacowanie odległości pomiędzy gwiazdą, a planetą.
Wśród garstki sfotografowanych do tej pory planet
obiekt wokół Beta Pictorus, oznaczony jako Beta Pictoris b,
ma najmniejszą orbitę.
Jest położony pomiędzy 8, a 14 odległościami Ziemia-Słońce — jednostkami astronomicznymi — od swojej gwiazdy.
Odpowiada to mniej więcej odległości Saturna od Słońca.
Krótki okres planety pozwoli astronomom zarejestrować pełną orbitę
w ciągu następnych 15 do 20 lat.
Przyszłe badania Beta Pictoris b dostarczą pierwszych wniosków
na temat fizyki i chemii atmosfery młodej planety olbrzyma.
Superjowisze takie jak Beta Pictoris b są niezmiernie rzadkie wokół gwiazd podobnych do Słońca.
Jednak planety znalezione w pobliżu gwiazd Fomalhaut i HR 8799,
razem z Beta Pictoris b,
wydają się sugerować, że superjowisze mogą być znacznie częstszym produktem
formowania się gwiazd masywniejszych niż Słońce.
Takie planety mocno zaburzają dyski wokół swoich gwiazd,
tworząc struktury, które można będzie łatwo dostrzec za pomocą ALMA,
która jest nowym, rewolucyjnym teleskopem milimetrowym i submilimetrowym,
budowanym właśnie przez ESO wraz z międzynarodowymi partnerami.
Wykonano zdjęcia kilku innych egzoplanet,
ale wszystkie są położone dalej od swoich gwiazd niż Beta Pictoris b.
Gdyby znajdowały się w Układzie Słonecznym,
byłyby blisko, albo poza orbitą najdalszej planety - Neptuna.
Procesy formowania się tych odległych planet
powinny być inne niż planet w Układzie Słonecznym i w układzie Beta Pictoris.
Najnowsze bezpośrednie zdjęcia ilustrują różnorodność systemów planetarnych.
Wśród nich Beta Pictoris b jest najbardziej obiecującym przypadkiem planety,
która mogła uformować się w sposób podobny do olbrzymich planet w Układzie Słonecznym.
Tutaj Dr J. Kończę ESOcast.
Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart
Teraz, gdy poznałeś ESO,
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.