Một đội gồm nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu cụm thiên hà dị thường Abell 2744,
còn có tên là Cụm thiên hà Pandora.
Bằng cách sử dụng kính thiên văn trong không gian và trên mặt đất,
bao gồm Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA/ESA
và Kính thiên văn Rất Lớn của ESO,
họ đã phát hiện quần tụ này được hợp nhất cùng lúc
bởi ít nhất bốn cụm thiên hà riêng biệt.
Đây là chương trình ESOcast!
Với nền khoa học hiện đại và những chuyện hậu trường của ESO,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
Khi các cụm thiên hà khổng lồ đâm vào nhau,
kết quả của mớ hỗn độn này là một kho tàng thông tin có giá trị .
Quan sát vụ va chạm Vũ Trụ này cho phép các nhà thiên văn học phục dựng lại những sự kiện
đã xảy ra trong hàng trăm triệu năm.
Việc này cũng cho phép họ
nghiên cứu hoạt động của nhiều loại vật chất khác trong các vụ va chạm này.
Nhiều thiên hà trong Cụm Pandora
hiển thị rõ từ ảnh của Hubble và Kính thiên văn Rất Lớn của ESO
Nhưng chúng chỉ chiếm khoảng 5% khối lượng của cụm.
Khoảng 20% ​​khí nóng, được hiển thị bằng màu hồng trong ảnh.
Khí này có thể được nhìn thấy nhờ phát xạ tia X
được phát hiện với vệ tinh Chandra của NASA.
Chiếm phần lớn khoảng 75% khối lượng cụm thiên hà, chính là vật chất tối.
Vật chất tối không thể nhìn thấy trực tiếp,
và phần nào là một bí ẩn trong thiên văn học ngày nay.
Nhưng có một thủ thuật được nhiều nhà thiên văn học sử dụng để tìm ra vị trí của nó:
bằng cách quan sát lực hấp dẫn bẻ cong ánh sáng từ nhiều thiên hà ở xa hơn,
họ có thể tìm ra vị trí ẩn náu của vật chất tối.
Điều này cho phép các nhà thiên văn tạo ra một tấm bản đồ chi tiết về vị trí của vật chất tối,
hiển thị rõ với màu xanh lam.
So sánh vị trí của thiên hà, khí nóng và vật chất tối,
cho thấy đây không phải là một vụ va chạm đơn giản giữa hai cụm thiên hà.
Thông qua việc phục dựng lịch sử cụm thiên hà Pandora,
các nhà thiên văn học cho rằng nó phải được hình thành từ bốn cụm khác nhau
có liên quan đến hàng loạt vụ va chạm diễn ra trong suốt 350 triệu năm.
Dường như vụ va chạm phức tạp đã tách
một lượng khí nóng và vật chất tối
cho nên ở hiện tại chúng nằm ngoài các thiên hà nhìn thấy được trong ảnh.
Gần vùng lõi của Abell 2744,
khí của một cụm đã va chạm với một cụm khác để tạo ra sóng xung kích.
Vật chất tối đi qua vụ va chạm mà không bị ảnh hưởng.
Trong một phần khác của cụm Pandora,
có nhiều thiên hà và vật chất tối, nhưng không có khí nóng.
Lượng khí đó có thể đã bị tước đi trong vụ va chạm,
chỉ để lại đằng sau một vệt mờ nhạt.
Thậm chí có cả những đặc điểm kỳ lạ nằm ở phần bên ngoài cụm.
Có một khu vực chứa rất nhiều vật chất tối,
nhưng lại không có thiên hà sáng hoặc khí nóng.
Một khối khí ma quái riêng biệt đã bị đẩy ra trước
thay vì theo sau khu vực vật chất tối được liên kết.
Sự sắp xếp khó hiểu này có thể cho các nhà thiên văn học biết về
hoạt động của vật chất tối và cách nhiều thành phần khác trong Vũ Trụ
tương tác với nhau.
Cụm thiên hà những vật thể lớn nhất trong Vũ Trụ
được giữ với nhau bằng lực hấp dẫn của chính chúng
và hiểu được sự hình thành và phát triển của chúng
là một khía cạnh quan trọng trong việc giải mã lịch sử của Vũ Trụ.
Tìm hiểu thêm về vật chất tối không chỉ giúp chúng ta hiểu biết về cụm thiên hà,
mà còn đưa chúng ta đến gần hơn một chút
đến với bản tính bí ẩn và khó nắm bắt của loại vật chất này.
ESOcast được sản xuất bởi ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu,
là tổ chức khoa học, công nghệ liên chính phủ hàng đầu trong lĩnh vực thiên văn học
thiết kế, xây dựng và vận hành nhiều kính thiên văn trên mặt đất tiên tiến nhất thế giới.
Transcription by ESO ; translation by — Thanh Sang Mai.
Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng ESO,
hãy cùng bay ra khỏi thế giới này với Hubble.
Chương trình Hubblecast giới thiệu nhiều khám phá mới mẻ
đến từ của đài quan sát ngoài không gian nổi tiếng nhất thế giới
Kính thiên văn Không gian Hubble của NASA / ESA.