Korzystając z okrętu flagowego ESO - Bardzo Dużego Teleskopu (VLT)
oraz z innych teleskopów na całym świecie,
zespół europejskich astronomów odkrył
najdalszy kwazar obserwowany do tej pory!
Szczegółowo badając tę świecącą latarnię
naukowcy odkryli, że widzimy kwazar w czasie,
gdy Wszechświat miał zaledwie 770 milionów lat.
Oznacza to, że światło z kwazara potrzebowało 12,9 miliarda lat na dotarcie do nas.
Nigdy wcześniej nie obserwowano jaśniejszego obiektu
tak daleko we wczesnym Wszechświecie.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,
Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.
Kwazary to bardzo jasne, odległe galaktyki,
zasilane przez supermasywne czarne dziury w swoich centrach.
Te zdumiewające obiekty mają masy milionów słońc
upchanych w przestrzeni mniejszej niż nasz Układ Słoneczny.
Zjawisko kwazara przekształca zwyczajną galaktykę
w coś, co astronomowie nazywają "złymi potworami"
- najjaśniejsze ze wszystkich obiektów we Wszechświecie.
Należący do ESO Bardzo Duży Teleskop, bardziej znany jako VLT,
pomógł w odkryciu najdalszego z tych imponujących obiektów.
Dawno temu we wczesnym Wszechświecie
galaktyki zawierały znacznie więcej gazu i pyłu niż obserwujemy w obecnych czasach.
Stopniowo materiał był zużywany do formowania się gwiazd i planet
i coraz mniej pozostawało go do zasilania supermasywnych czarnych dziur
w procesach, które tworzą dżety kwazarów.
Obiekty we wczesnym Wszechświecie,
takie jak nowy kwazar rekordzista,
nie mogą być obserwowane w świetle widzialnym.
W momencie gdy ich blask dociera do detektorów na Ziemi
ekspansja Wszechświata rozciągnęła światło tak bardzo,
że przesunęło się w większości w podczerwoną część widma.
Na dodatek kwazary we wczesnym Wszechświecie są niezmiernie rzadkie,
dlatego aby znaleźć rekordowy obiekt
zespół astronomów potrzebował pięć lat czasu
żmudnego egzaminowania wielkiej listy obiektów
z podczerwonego przeglądu wykonanego teleskopem UKIRT
- zanim w końcu zdobyli złoty medal.
Przy tak niesamowitym odkryciu zespół nie miał wyboru:
trzeba było zweryfikować uzyskane wyniki.
Za pomocą instrumentu FORS2 na VLT,
wspólnie z instrumentami na teleskopie Gemini North,
potwierdzono przesunięcie ku czerwieni równe 7,1.
Oznacza to tak dużą odległość,
że światło z kwazara potrzebuje 12,9 miliarda lat na dotarcie do nas.
Pomimo olbrzymiej odległości
niesamowita jasność kwazara umożliwiła zidentyfikowanie
innych jego charakterystyk za pomocą tych samych dwóch teleskopów.
Okazało się, że czarna dziura zasilająca kwazar
ma masę około dwa miliardy razy większą niż Słońce.
To niespotykana masa jak na obiekt w tak wczesnym Wszechświecie.
Obecne oszacowania mówią, że w tej odległości na całym niebie
powinno być tylko 100 jasnych kwazarów.
Odnalezienie tego jednego była wielkim wyzwaniem.
Dodatkowym bonusem było to, że okazał się odleglejszy
niż spodziewali się astronomowie.
Kwazar ten jest żywą próbką wczesnego Wszechświata
i pomoże zrozumieć nam w jaki sposób powstawały czarne dziury
kilkaset milionów lat po Wielkim Wybuchu.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart
Teraz, gdy poznałeś ESO,
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.