Astronomowie po raz pierwszy zmierzyli dokładnie rozmiar
odległej planety karłowatej Eris.
Za pomocą belgijskiego teleskopu TRAPPIST w Obserwatorium ESO La Silla
oraz dwóch innych teleskopów w Chile
uchwycili ją w momencie, gdy przechodziła przed słabą gwiazdą.
Nowe obserwacje pokazują, że Eris jest prawie idealną bliźniaczką Plutona pod względem rozmiaru.
Eris wydaje się być też nadzwyczajnie odbijająca światło,
przypuszczalnie dlatego, że jest pokryta cienką warstwą zamarzniętej atmosfery.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.
W tym odcinku zamierzamy spojrzeć na nowe obserwacje odległej planety karłowatej Eris,
gdy przeszła na tle gwiazdy
— takie zjawisko zwane jest zakryciem —
i to co ujawniły uzyskane rezultaty.
Zakrycia są podobne do zaćmień
— gwiazda tła znika za obiektem i pojawia się po jego drugiej stronie.
Patrząc z Ziemi, jasność gwiazdy tła gwałtownie spada
i powraca równie gwałtownie do poprzedniego poziomu.
Obserwując oba te zdarzenia
astronomowie mogą zmierzyć rozmiar i kształt obiektu powodującego zakrycie.
Jeżeli znają też masę obiektu, mogą ustalić gęstość.
Zakrycia gwiazd przez odległe obiekty Układu Słonecznego są trudne do obserwacji,
z powodu małych rozmiarów tych obiektów.
Ale zakrycia często są jedynym sposobem na zdobycie informacji o odległych plamkach,
które są zbyt dalekie i zbyt małe, aby zobaczyć cokolwiek więcej,
niż słaby punkt światła, nawet przez najsilniejsze teleskopy.
Technika zakryć pozwoliła astronomom dowiedzieć się
sporo na temat planety karłowatej Eris.
Eris została zidentyfikowana jako duży obiekt zewnętrznego Układu Słonecznego w roku 2005.
Jej odkrycie było jednym z czynników, które doprowadziły do utworzenia nowej klasy obiektów
zwanych planetami karłowatymi
i przeklasyfikowania w 2006 r. Plutona z planety na planetę karłowatą.
Eris jest aktualnie trzy razy dalej od Słońca niż Pluton
i do tej pory sądzono, że jest około 25% większa.
Ale nowe obserwacje pokazują, że Eris jest prawie dokładnie tego samego rozmiaru co Pluton,
ze średnicą około 2330 km.
Ponieważ Eris posiada także księżyc o nazwie Dysnomia,
astronomowie byli w stanie wyliczyć jej masę,
starannie badając orbitę księżyca.
Używając nowej średnicy i znanej masy wyliczyli także gęstość Eris,
która wydaje się być większa, niż poprzednio oceniano.
Eris prawdopodobnie jest ciałem skalistym otoczonym przez gruby płaszcz lodu.
Okazało się, że planeta karłowata odbija prawie całe światło, które na nią pada
— jej powierzchnia jest jaśniejsza nawet od świeżego śniegu na Ziemi.
Eris jest prawdopodobnie pokryta bardzo cienką warstwą zamarzniętej atmosfery,
która przypuszczalnie zawiera zamrożony azot zmieszany z metanem.
Przyczyną zamarzania atmosfery Eris jest prawdopodobnie fakt,
że wydłużona orbita zabiera planetę karłowatą daleko od Słońca.
Te ważne, nowe obserwacje, wykonane za pomocą relatywnie małych teleskopów,
pozwoliły astronomom na zmierzenie własności Eris lepiej niż było to zrobione wcześniej.
To kolejny krok w kierunku zrozumienia tajemniczych obiektów,
które znajdują się w odległych częściach Układu Słonecznego.
Tutaj Dr J. Kończę ESOcast.
Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe
jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart
Teraz, gdy poznałeś ESO,
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą
najbardziej znanego i cenionego kosmicznego obserwatorium:
Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.