Ekki er langt síðan talið var til vísindaskáldsagna að fylgjast með efni
tætast í sundur er það félli í átt að risasvartholi.
En sú er raunin hjá stjörnufræðingum sem notað hafa Very Large Telescope ESO.
Þetta er ESOcast!
Vísindi í fremstu röð og lífið á bakvið tjöldin hjá ESO
European Southern Observatory.
Komið þið sæl og velkomin í ESOcast.
Í þessum þætti sjáum við hvernig vísindaskáldskapur hefur orðið að vísindalegri staðreynd
þegar stjörnufræðingar fylgjast með risasvartholi
tæta smám saman í sig gasský.
Í 20 ára hafa sjónaukar ESO verið notaðir til að fylgjast með hreyfingum stjarna
í kringum risasvartholið í miðju Vetrarbrautarinnar.
Þetta svarthol er fjórum milljón sinnum massameira en sólin
og telst þess vegna risasvarthol.
Þótt svartholið sé gríðarþungt
er fremur lítið af efni í kringum það sem skín ekki skært
en það er um það bil að breytast.
Með hjálp Very Large Telescope ESO
hafa stjörnufræðingar fundið nýtt fyrirbæri
sem stefnir á ógnarhraða í átt að svartholinu.
Fyrirbærið er ekki stjarna heldur gasský.
Skýið er aðallega úr vetnisgasi
sem við sjáum út um allt í hjarta Vetrarbrautarinnar.
Þetta tiltekna ský er hér um bil þrisvar sinnum massameira en jörðin.
Það er því fremur lítið
en skín skært vegna ljóss frá stjörnum í kring.
Að stjörnufræðingunum ásjáandi
hefur skýið aukið hraða sinn þegar það nálgast svartholið.
Hraði þess hefur tvöfaldast á síðustu sjö árum
og geysist það nú að svartholinu á meira en 8 milljón km hraða á klukkustund.
Á síðustu árum hafa stjörnufræðingar séð ystu brúnir skýsins
verða sífellt tættari á sama tíma og skýið nálgast svartholið.
En hápunkturinn er framundan.
Þyngdartog svartholsins er slíkt
að þegar skýið fellur í átt til þess
togast það og teygist
og verður að lokum eins og spaghettí.
Það verður ílangt og fellur inn í svartholið.
Næstu ár verða merkileg og spennandi
því við munum fylgjast náið með svæðinu.
Hér nálgast skýið og byrjar að leysast upp
en nú byrjar það að víxlverka við heita gasið í kringum svartholið.
Þetta höfum við aldrei séð áður.
Enginn veit hvað gerist næst.
Líklega mun skýið hitna
og taka að gefa frá sér orkuríka röntgengeisla er það sundrast.
Að lokum mun efnið hverfa með því að falla inn í svartholið.
Í huga stjörnufræðinganna
er þetta einstakt tækifæri til að kanna heita gasið í kringum svartholið.
Við vitum ekki hvernig efni fellur inn í svartholið
og skiljum það ekki í neinum smáatriðum.
En hér í miðju vetrarbrautarinnar höfum við tækifæri ef svo má segja,
til að rannsaka þetta ferli náið.
Hvernig efnið bætist við svartholið og hvaða ferli eru ráðandi,
hvernig efnin víxlverka á þessu miðsvæði.
Þetta er frábært tækifæri.
Þetta er gott dæmi um það þegar skáldskapur verður að vísindalegri staðreynd.
ESOcast er framleitt af ESO, European Southern Observatory.
ESO, European Southern Observatory,
eru fremstu fjölþjóðlegu stjarnvísindasamtök heims
sem hannar, smíðar og starfrækir öflugustu stjörnustöðvar heims.
Handrit: ESO; þýðing: Sævar Helgi Bragason
Nú þegar þú hefur fylgst með því nýjasta frá ESO
skaltu hverfa út í geim með Hubble.
Í Hubblecast er fjallað um nýjustu uppgötvanir
frægasta geimsjónauka heims,
Hubble geimsjónauka NASA og ESA.