ALMA
Αναζητώντας τις Κοσμικές μας Καταβολές
Ψηλά στο απομονωμένο υψίπεδο του Τσαχναντόρ στις Χιλιανές Άνδεις.
Μία από τις πιο αφιλόξενες περιοχές της Γης.
Ανάμεσα σε ηφαίστεια ...
Έρημες εκτάσεις ...
Και ψυχρούς ανέμους ...
Το ALMA - η Μεγάλη Συστοιχία Χιλιοστομετρικής και Υποχιλιοστομετρικής παρατήρησης της Ατακάμα - είναι έτοιμη.
Αστρονόμοι και επιστήμονες απ' όλο το κόσμο
ανέμεναν ανυπόμονα αυτή τη στιγμή για δεκαετίες.
Το ALMA είναι το μεγαλύτερο αστρονομικό παρατηρητήριο στο κόσμο.
Όμως δεν είναι ένα συμβατικό τηλεσκόπιο.
Αντί να συλλέγει και να αναλύει ορατό φως
παρατηρεί σε ένα διαφορετικό και εν γένει αχαρτογράφητο τμήμα του φάσματος.
Ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο στο Σύμπαν,
το ALMA εξερευνά ένα από τα τελευταία σύνορα της αστρονομίας - το ψυχρό και μακρινό Σύμπαν.
Αναζητά απαντήσεις σε μερικά από τα δυσκολότερα ερωτήματα για τις κοσμικές μας καταβολές.
Πώς δημιουργούνται τα άστρα και οι πλανήτες;
Πώς σχηματίστηκαν οι πρώτοι γαλαξίες;
Το Υψίπεδο του Τσαχναντόρ στη βόρεια Χιλή.
Στα 5000 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας όπου - κυριολεκτικά !!!- σου κόβεται η ανάσα,
το ALMA κατάφερε να ανθίσει.
Τα τελευταία χρόνια,
περισσότερες από 50 κεραίες έχουν εγκατασταθεί στο ερημικό υψίπεδο.
Το ALMA είναι ένα μοναδικό, γιγάντιο τηλεσκόπιο, κοινοπραξία
της Ευρώπης, της Β. Αμερικής και της Αν. Ασίας σε συνεργασία με τη Χιλή.
Εξήντα έξι κεραίες προηγμένης τεχνολογίας, θα παρατηρούν το Σύμπαν
σε χιλιοστομετρικά και υποχιλιοστομετρικά μήκη κύματος
- χίλιες φορές μακρύτερα από τα ορατά μήκη κύματος.
Το φως που φτάνει από μερικά από τα ψυχρότερα
και πλέον μακρινά αντικείμενα στο Σύμπαν.
Οι ατμοσφαιρικοί υδρατμοί αποκρύπτουν
αυτούς τους ασθενείς ψιθύρους από το κρυμμένο Σύμπαν,
και για να τους συλλέξουμε πρέπει να πάμε σε πολύ ψηλά και ξηρά μέρη
- όπως το Τσαχναντόρ.
Η Γέννηση του ALMA
Τα σχέδια για το ALMA ξεκίνησαν πριν από δεκαετίες.
Επιστήμονες από την Ευρώπη, τη Β. Αμερική και την Αν. Ασία
ανέπτυξαν τρία διαφορετικά σχέδια για νέα, μεγάλα τηλεσκόπια
για χιλιοστομετρικές και υποχιλιοστομετρικές παρατηρήσεις.
Τελικά τα τρία σχέδια συνενώθηκαν σε ένα.
Η Μεγάλη Επιστήμη απαιτεί τη παγκόσμια συνεργασία.
Οι χώρες μπορούν μαζί να πετύχουν ότι δε μπορούν να καταφέρουν μόνες τους.
Το σύνολο είναι ισχυρότερο από το άθροισμα των μελών του.
Το σχέδιο ALMA γεννήθηκε!
Βρίσκοντας το Κατάλληλο Τόπο
Το νέο τηλεσκόπιο χρειαζόταν ένα σπίτι,
και το βλέμμα στράφηκε στο Τσαχναντόρ.
Όλες οι αστρονομικές και μετεωρολογικές συνθήκες για αυτό,
δοκιμάστηκαν διεξοδικά και η ατμόσφαιρα μετρούνταν καθημερινά.
Το συμπέρασμα: το Τσαχναντόρ ήταν τέλειο για το ALMA.
Η Θεμελίωση
Η κατασκευή ξεκίνησε το 2003 με τη θεμελίωση
του χώρου εγκατάστασης της Συστοιχίας ALMA.
Οι συνθήκες εδώ σε υψόμετρο 5000 μέτρων πάνω από τη θάλασσα
είναι δύσκολες και αντίξοες.
Ισχυροί άνεμοι.
Χαμηλές θερμοκρασίες.
Έντονη υπεριώδης ακτινοβολία.
Και απελπιστικά λεπτή ατμόσφαιρα.
Τόσο λεπτή ώστε οι εργάτες χρειάζονταν συμπληρωματικό οξυγόνο
και εξονυχιστική ιατρική παρακολούθηση.
Κατασκευάζοντας τα Eργαλεία
Η παραγωγή των κεραιών του ALMA κατανεμήθηκε
μεταξύ των τριών εταίρων του ALMA.
Τρία πρωτότυπα πέρασαν ελέγχους στις Εγκαταστάσεις Δοκιμών του ALMA
στο χώρο του Very Large Array, στις ΗΠΑ.
Οι 66 κεραίες στο υψίπεδο αποτελούν ένα κρίσιμο τμήμα του ALMA.
Οι μεγάλοι δίσκοι τους συλλέγουν τα αμυδρά χιλιοστομετρικά κύματα από το διάστημα.
Οι κεραίες αυτές αποτελούν πραγματικά τεχνολογία αιχμής.
Η ακρίβεια κατασκευής της επιφάνειάς του είναι πολύ μικρότερη από το πάχος ενός φύλλου χαρτιού.
Μπορούν να μετακινούνται με τέτοια ακρίβεια ώστε να βρίσκουν ένα μπαλάκι του γκολφ σε απόσταση 15 χλμ.
Και πρέπει να επιβιώσουν, εκτεθειμένες στις καιρικές συνθήκες του Τσαχναντόρ!
Εικοσιπέντε κεραίες έχουν παραδοθεί από το Ευρωπαϊκό Νότιο Παρατηρητήριο,
25 από το Εθνικό Παρατηρητήριο Ραδιοαστρονομίας των ΗΠΑ,
και 16 από το Εθνικό Αστεροσκοπείο της Ιαπωνίας.
Σε μία πραγματικά παγκόσμια προσπάθεια,
τα στοιχεία των κεραιών κατασκευάστηκαν σε διάφορες περιοχές του κόσμου,
και απεστάλησαν στη Χιλή για συναρμολόγηση
και στη συνέχεια δοκιμάστηκαν στις Εγκαταστάσεις Υποστήριξης Λειτουργίας,
προετοιμάζοντάς τις για την πρώτη ουράνια παρατήρησή τους.
Συνδέοντας τις Πρώτες Κεραίες
Η πρώτη κεραία του ALMA εγκαταστάθηκε και σύντομα
δύο κεραίες διασυνδέθηκαν με επιτυχία.
Οι ανιχνευτές κάθε κεραίας κατέγραψαν τις αμυδρές λεπτομέρειες
των ασθενών σημάτων που συλλέχθηκαν από τους δίσκους.
Αυτοί οι ανιχνευτές είναι οι πιο ευαίσθητοι του είδους τους
και ψύχονται με υγρό ήλιο
στους τέσσερις μόλις βαθμούς πάνω από το απόλυτο μηδέν.
Φτάνοντας σε Νέα Ύψη
Η πρώτη πλήρης κεραία φτάνει στο
χώρο εγκατάστασης της συστοιχίας.
Δύο ειδικά οχήματα μεταφοράς - τα Όττο και Λόρε -
μετακινούν τις 100 τόνων κεραίες.
Το Όττο ανεβαίνει προσεκτικά τον ελικοειδή δρόμο,
μεταφέροντας τη προηγμένη κεραία ψηλά
στο τελικό χώρο εγκατάστασής της στο υψίπεδο.
Η πρώτη κεραία σύντομα συμπληρώθηκε με πολλές ακόμα.
Ξεπερνώντας τις Προσδοκίες
Πραγματοπο