Μία νέα εικόνα από το ALMA αποκάλυψε με εξαιρετική λεπτομέρεια
όπως δεν έχει καταγραφεί ποτέ ξανά, τον δίσκο δημιουργίας ενός πλανήτη γύρω από ένα νεαρό άστρο.
Είναι από τις πρώτες παρατηρήσεις που χρησιμοποιούνται σε όλη τους την έκταση οι κεραίες του ALMA.
Σαν αποτέλεσμα ελήφθη η πιο λεπτομερής εικόνα που έχει καταγραφεί ποτέ σε υποχιλιοστομετρικά μήκη κύματος.
Τα νέα αποτελέσματα είναι ένα τεράστιο βήμα μπροστά στην παρατήρηση της εξέλιξης των πρωτοπλανητικών δίσκων και του σχηματισμού των πλανητών.
Παρακολουθείτε το ESOcast!
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο.
Το ALMA ή Μεγάλη Συστοιχία Χιλιοστομετρικών/υποχιλιοστομετρικών παρατηρήσεων της Ατακάμα
είναι το πιό ισχυρό τηλεσκόπιο στο κόσμο για την παρατήρηση του ψυχρού Σύμπαντος.
Αποτελείται από 66 κεραίες υψηλής ακρίβειας που μπορούν να τοποθετηθούν σε διαφορετικές διατάξεις.
Για πρώτη φορά η συστοιχία του ALMA διατάχθηκε με τις κεραίες σε απόσταση ως και 15 χιλιομέτρων μεταξύ τους.
Μία απόσταση κοντά στην μέγιστη των 16 χιλιομέτρων
και η οποία επιτρέπει στο ALMA να επιτύχει την πιο λεπτομερή καταγραφή μέχρι σήμερα.
Για τις πρώτες παρατηρήσεις του ALMA σε αυτή την ισχυρή διάταξη, οι ερευνητές έστρεψαν τις κεραίες προς το HL του Ταύρου -
ένα νεαρό άστρο περίπου 450 έτη φωτός μακριά το οποίο περιβάλλεται από ένα δίσκο σκόνης.
Οι εικόνες που ελήφθησαν ξεπέρασαν κάθε προσδοκία
και είναι πιο ευκρινείς από τις συνήθεις εικόνες που λαμβάνονται από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ των NASA/ESA.
Αποκαλύπτουν με απρόσμενη λεπτομέρεια το πρωτοπλανητικό δίσκο του HL Ταύρου,
το οποίο αποτελείται από υπολείμματα ύλης από τη γέννηση του άστρου.
Η εικόνα δείχνει μία σειρά ομόκεντρων λαμπρών δακτυλίων με αινιγματικές σκοτεινές περιοχές.
Αυτές οι δομές αποτελούν ξεκάθαρα σημάδια της ύπαρξης πολλών πλανητών,
καθώς παρασύρουν ύλη από το δίσκο.
Ο δίσκος του HL Ταύρου εμφανίζεται να έχει εξελιχθεί περισσότερο από όσο αναμενόταν από την ηλικία του συστήματος.
Αυτό δείχνει ότι η διαδικασία σχηματισμού πλανητών ίσως είναι ταχύτερη από ότι θεωρούσαμε.
Νεαρά άστρα όπως το HL Ταύρου γεννιούνται μέσα σε νέφη αερίου και λεπτής σκόνης,
σε περιοχές που έχουν καταρρεύσει υπό την επίδραση της βαρύτητας.
Πυκνοί θερμοί πυρήνες σχηματίζονται και τελικά αναφλέγονται, μετατρεπόμενοι σε νεαρά άστρα.
Αυτά τα άστρα βρέφη αρχικά περιβάλλονται από το περίσσευμα αερίου και σκόνης, το οποίο καταλήγει σε ένα πρωτοπλανητικό δίσκο.
Μετά από πολλές συγκρούσεις τα σωματίδια σκόνης κολλάνε μεταξύ τους σχηματίζοντας συστάδες μεγέθους κόκκων άμμου και χαλίκια.
Τελικά αστεροειδείς, κομήτες, ακόμη και πλανήτες μπορούν να σχηματιστούν στο δίσκο αυτό.
Οι νεαροί πλανήτες εν συνεχεία διαταράσσουν το δίσκο και δημιουργούν δακτυλίους, χάσματα και τρύπες όπως οι σχηματισμοί που παρατηρούνται τώρα από το ALMA.
Η διερεύνηση αυτών των πρωτοπλανητικών δίσκων είναι σημαντική για να καταλάβουμε πώς η Γη δημιουργήθηκε στο Ηλιακό μας Σύστημα.
Παρατηρώντας τα πρώτα στάδια πλανητικής δημιουργίας γύρω από το HL Ταύρου ίσως μας δείξει
πώς έμοιαζε το δικό μας πλανητικό σύστημα κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του, τέσσερα δις χρόνια πριν.
Λειτουργώντας κοντά στην τελική του διάταξη, το ALMA επέδειξε τις τεράστιες δυνατότητες παρατήρησης που διαθέτει.
Έτσι ξεκινά μία νέα εποχή στην εξερεύνηση του σχηματισμού των άστρων και των πλανητών.
Κείμενα: ESO - Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας