Во 2014 година, врвот на планината Амазонски врвови која се наоѓа во срцето на чилеанската пустина Атакама
бил остранет на доста драматичен начин.
Крајниот резултат беше создавање на рамнина, првата фаза од најамбициозниот проект на ЕЅО до сега
- конструкција на Европскиот Екстремно Голем Телескоп или Е-ЕГТ скратено.
ЕЅО го додели најголемиот договор во терестријалната астрономија
- за да ја изгради куполата и структурата на Е-ЕГТ.
Сега е добро време за да видиме како ќе изгледа Е-ЕГТ.
Ова е ESOcast!
Врвна наука и животот зад сцените во ЕЅО,
Европската Јужна Опсерваторија.
Во близина на опсерваторијата Паранал на ЕЅО, планината Амазонски врвови ќе стане дом на Е-ЕГТ,
еден од следната генерација на гигантски телескопи.
Главно огледало со дијмаетар од 39 метри и заштитната купола со висина од 80 метри,
го прават овој телескоп да биде еден од најголемите астрономски проекти
- навистина екстремно голем телескоп!
Е-ЕГТ, како и сите големи астрономски телескопи е рефлективен телескоп
- огледалата се клучни за неговото функционирање, а вкупно постојат пет такви.
Со одбивање на светлината од едно до друго огледало,
возможно е да се направи овој телескоп да биде релативно компактен.
Телескопот ќе беѓе уште поголем ако овие огледала не се свиткуваа во светлинскиот столб.
Огледалата можат да се користат на начин што ќе овозможи да се добие што појасна слика.
Главното огледало е поделено и е составено од 798 индивидуални елементи,
кои ставени заедно чинат рефлективна површина со дијаметар од 39 метри.
Слабата светлина која доаѓа од далечните објекти се рефлектира од главното огледало преку четири други огледала,
за на крајот да се најде во фокусот на телескопот, каде ќе бидат поставени софистирани научни иструменти.
Огледалото М4 е доста посебно.
Тоа е многу тенко, флексибилно огледало сместено во центарот на адаптивната оптика на Е-ЕГТ.
Системите за адаптивна оптика со голема прецизност го собираат и свиткуваат огледалото
за да го компензираат замаглувачкиот ефект на земјината атмосфера.
Ова ќе му овозможи на Е-ЕГТ да направи слики од небесни објекти
кои ќе бидат 15 пати почисти од оние направени со вселенскиот телескоп Хабл.
Е-ЕГТ ќе биде опремен со врвни научни инструменти
како што му доликува на најмоќниот телескоп во светот.
Дизајнот на овие инструменти веќе е започнат,
а ќе овозможи да се искористи големата истражувачка моќ на телескопот.
Во текот на ова прекрасно инженерство,
да не заборавиме дека сето ова е поврзано со науката.
Како најголем и најсофистициран телескоп
Е-ЕГТ ќе не внесе во новата ера на опсервационата астрономија.
Неговото огромно примарно огледало ќе извршува две функции
кои ќе го издвои Е-ЕГТ од останатите големи телескопи од сегашната генерација.
Прво, ќе собира 15 пати повеќе светлина отколку било кој друг оптички телескоп кој функционира денес,
што ќе им овозможи на научниците да набљудуваат многу позатаени објекти.
Второ, заедно со системот за адаптивна оптика,
ќе прави слики кои се посјајни и подетални од оние што ни се достапни денес.
Тоа ќе им овозможи на астрономите да ги проучуваат планетите околу другите ѕвезди со неверојатна деталност.
Ќе научиме како планетите и условите на нивните површини биле.
Можеби ќе пронајдеме и планета која е слична на Земјата,
а можеби ќе пронајдеме и доказ за некоја форма на живот на друга планета.
Далечната Вселена ќе ја откриеме на начин кој не бил возможен порано.
Е-ЕГТ ќе даде одговор на важни прашања за начинот на кој Вселената
настанала и за нејзината иднина.
Ќе ни овозможи да ја проучиме еволуцијата на галаксија од прастари времиња
и ќе ни каже повеќе за некои од најсилните природни настани,
кога црните дупки во центрите на галаксиите собирале материјал и постанале активни галактички јадра.
ЕЅО има долга и горда историја на проширување на границите на астрономијата
- како од аспект на инженерство, така и од аспект на науката.
Е-ЕГТ е следниот чекор во потрагата на ЕЅО
- поточно во потрагата на човештвото за откривање на мистериите на Вселената.
Тоа е голем чекор, но секако нема да биде последен.
Транскрипција на ЕЅО; Превод на Андреј Стојчевски.