W 2014 roku szczyt wzgórza Cerro Armazones w sercu chilijskiej Pustyni Atacama
został usunięty - w dość dramatycznym stylu.
Dzięki temu powstała płaska równina. To pierwszy etap najważniejszego dotąd projektu realizowanego przez ESO
- budowy Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu Europejskiego, w skrócie E-ELT.
Teraz ESO przyznało największy kontrakt w naziemnej astronomii
- na budowę kopuły i struktury teleskopu E-ELT.
Dobrze zatem sobie przypomnieć czym będzie E-ELT.
Witaj w ESOcast!
Najnowsza nauka i życie za kulisami ESO,
Europejskiego Obserwatorium Południowego.
Niedaleko Obserwatorium Paranal leży Cerro Armazones, na szczycie którego powstanie E-ELT,
jeden z kilku potężnych teleskopów nowej generacji.
Główne zwierciadło o średnicy 39 metrów oraz kopuła o wysokości prawie 80 metrów,
sprawią, że będzie to jeden z największych projektów astronomicznych w historii
- to będzie naprawdę ekstremalnie wielki teleskop!
E-ELT tak jak wszystkie duże teleskopy astronomiczne, jest reflektorem
- kluczowym elementem są jego zwierciadła - a tutaj mamy ich pięć.
Odbijając światło od jednego lustra do drugiego,
możliwe jest ograniczenie rozmiarów teleskopu.
Bez udziału zestawu luster, które przekierowują wiązkę światła, teleskop byłby jeszcze większy!
Zwierciadła mogą być także wykorzystane do wprowadzania korekt, które zapewniają najlepszą jakość obrazu.
Zwierciadło główne składa się z 798 pojedynczych elementów,
które łącznie tworzą powierzchnię odbijającą o średnicy 39 metrów.
Słabe promieniowanie odległych obiektów jest odbijane od zwierciadła głównego za pomocą czterech kolejnych luster,
w końcu docierając do ogniska teleskopu, w którym umieszczone będą zaawansowane instrumenty naukowe.
Lustro M4 jest szczególnie ciekawe.
To bardzo cienkie, elastyczne lustro będące centrum systemu optyki adaptacyjnej E-ELT.
System optyki adaptacyjnej ugina lustro w niewielkim stopniu i z niesamowitą precyzją
w celu usunięcia rozmycia obrazu powodowanego przez ziemską atmosferę.
Dzięki temu E-ELT będzie mógł rejestrować obrazy ciał niebieskich
prawie 15 razy ostrzejsze niż Kosmiczny Teleskop Hubble'a.
E-ELT będzie wyposażony w zestaw światowej klasy instrumentów naukowych
jak to przystoi najsilniejszemu teleskopowi na świecie.
Aktualnie trwają prace nad tymi urządzeniami,
które pozwolą wykorzystać niesamowitą moc obserwacyjną teleskopu.
Jednak zachwycając się tym niesamowitym wyczynem inżynierów,
nie zapominajmy, że to wszystko dla nauki.
Jako największy i najbardziej zaawansowany teleskop na swiecie
E-ELT pozwoli nam wejść w nową erę astronomii obserwacyjnej.
Jego gigantyczne zwierciadło główne będzie miało dwie cechy,
które odróżniają E-ELT od aktualnej generacji największych teleskopów.
Po pierwsze, będzie zbierało około 15 razy więcej światła niż jakikolwiek teleskop optyczny aktualnie pracujący na świecie,
dzięki czemu naukowcy będą w stanie dostrzec dużo słabsze obiekty niż teraz.
A po drugie, w połączeniu z systemem optyki adaptacyjnej,
będzie tworzył obrazy dużo ostrzejsze i bardziej szczegółowe niż jest to możliwe dzisiaj.
To pozwoli astronomom badać planety krążące wokół innych gwiazd w niespotykanej dotąd jakości.
Dzięki temu dowiemy się więcej o ich powstawaniu i o warunkach panujących na ich powierzchni.
Możemy nawet znaleźć planetę podobną do Ziemi,
a być może znaleźć dowody na istnienie jakichś form życia na innych planetach.
Odległy Wszechświat ukaże nam się w szczegółach jakich dotąd nie widzieliśmy.
E-ELT pozwoli odpowiedzieć na ważne pytania dotyczącego tego jak Wszechświat jaki widzimy
powstał i jaka jest jego przyszłość.
Pozwoli nam badać ewolucję galaktyk od najwcześniejszych czasów,
i powiem nam więcej o najbardziej gwałtownych zjawiskach we Wszechświecie,
kiedy to czarne dziury w centrach galaktyk akreują materię i stają się aktywnymi jądrami galaktycznymi.
ESO szczyci się długą i dumną historią przesuwania granic w astronomii
- zarówno od strony technicznej jak i naukowej.
E-ELT stanowi kolejny krok na niesamowitej ścieżce ESO
- de facto niesamowitej ścieżce całej ludzkości - prowadzącej do odkrycia tajemnic Wszechświata.
To wielki krok, ale z pewnością nie ostatni.
Transkrypcja: ESO; tłumaczenie: Radosław Kosarzycki