2014'de Şili'nin Atacama Çölü'nün kalbindeki Cerro Armazones'in tepesi
— oldukça dramatik bir biçimde düzeltildi.
Sonuç, ESO'nun şimdiye kadarki en hırslı projesindeki ilk evresini gösteren düz bir platoydu
— Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu veya kısaca E-ELT.
Şimd ise ESO, yer-temelli astronomideki en büyük projeye karar verdi
— E-ELT'nin kubbesi ve teleskop binasının yapılması.
O hâlde şimdi E-ELT'nin nasıl görüneceğine göz atmak için iyi bir zaman.
Bu bir ESOcast'dir!
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi'nin perde arkasındaki
ileri bilim ve yaşam.
ESO'nun Paranal Gözlemevi'nden çok uzak olmayan Cerro Armazones, yeni nesil devasa teleskoplardan birinin
E-ELT'nin evi olacak.
39 metre genişliğindeki ana ayna ve yaklaşık 80 metre yüksekliğindeki koruyucu bir kubbe bunu
bugüne kadar girişilen en büyük astronomi projelerinden biri yapacak
— gerçekten aşırı büyük bir teleskop!
Bütün büyük astronomi projeleri gibi, E-ELT de aynalı bir teleskop
— aynalar çalışması için kilit noktadır ve toplamda beş tane vardır.
Işığın bir aynadan diğerine sektirilmesiyle,
teleskopu nispeten kompakt yapmak mümkündür.
Işık ışınlarını katlayan bu ayna serileri kullanılmazsa, teleskop çok daha büyük olur!
Aynalar mümkün olan en iyi görüntülerde sonuçlanan ayarlamaları yapmak için de kullanılabilir.
Ana ayna parçalara ayrılmıştır ve toplandığında 39 metre genişliğindeki yansıtma alanına sahip
798 bağımsız bileşenden meydana gelir.
Uzak cisimlerden gelen sönük ışık ana aynadan diğer dört ayna aracılığıyla yansıtılır,
nihayet gelişmiş bilimsel aygıtların yer aldığı teleskopun odağına ulaşır.
M4 aynası bilhassa özeldir.
E-ELT'nin adaptive optics yeteneğinin kalbinde yer alan çok ince, esnek bir aynadır.
Adaptive optics sistemleri, Yer atmosferinin bulanıklaştırıcı etkisini telafi etmek için aynayı
ufak miktarlarda ve mükemmel hassasiyetle eğer ve büker.
Bu, E-ELT'nin gök cisimlerinin Hubble Uzay Teleskopu'nun 15 katı kadar
keskin görüntülerini oluşturmasını sağlayacaktır.
E-ELT, dünyanın en güçlü teleskopuna yakışan bir takım en yüksek kalite
bilimsel aygıtla donatılacak.
Bu teleskopun devasa gözlem gücünü kullanmaya yararı olacak
bu aygıtları tasarlayacak çalışma zaten sürmekte.
Ancak bütün bu inanılmaz mühendisliğin ortasında,
bunun tamamen bilim için olduğu unutulmamalı.
Bugüne kadar yapılmış en büyük ve gelişmiş teleskop olarak,
E-ELT bizi gözlemsel astronomide yeni bir çağa taşıyacak.
Devasa ana aynası, E-ELT'yi şimdiki büyük
teleskop jenerasyonundan ayıran iki şeyi yapacak.
İlki, bilim adamlarının şimdi yapabildiklerinden daha sönük cisimleri gözlemlemelerini sağlayan, günümüzde çalışmakta olan
diğer optik teleskoplardan yaklaşık 15 kat daha fazla ışık toplayacak.
İkincisi ise, adaptive optics sistemi ile birleştiğinde,
Şimdiki mevcut olandan daha keskin ve daha detaylı görüntüler oluşturacak.
Bu, astronomlara diğer yıldızların etraflarındaki gezegenleri eşi görülmemiş detaylarda çalışamalarını sağlayacak.
Yüzeylerindeki şartları ve nasıl oluştuklarını öğreneceğiz.
Dünya'ya benzeyen bir gezegen bile bulabiliriz
ve belki de başka bir dünya üzerinde yaşamın bazı çeşitlerine dair kanıtlar da bulmayı umabiliriz.
Ve uzak Evren önceden hiç olmadığı şekillerde gözler önüne serilecek.
E-ELT gördüğümüz şekliyle evrenin nasıl var olduğu ve geleceğin neler getireceği
hakkındaki önemli soruları yanıtlayacak.
Ayrıca bizim, en eski zamanlarından itibaren galaksilerin evrimini çalışmamıza olanak sağlayacak
ve gökada merkezlerindeki kara deliklerin madde topladığı ve aktif galaktik çekirdeğine oluştukları zaman
doğanın en şiddetli olaylarının bazıları hakkında daha fazlasını söyleyecek.
ESO astronominin sınırlarını uzatan uzun ve onurlu bir tarihe sahiptir
— hem mühendislik hem de bilimde.
E-ELT, ESO'nun Evren'in gizemlerini çözmek için olağanüstü arayışındaki
—gerçekten de insanlığın olağanüstü arayışı— ikinci adım.
Dev bir adım, ancak kesinlikle sonuncusu olmayacak.
Transkripsiyon: ESO; Çeviri: Görkem Koray Öz