Tính đến nay, các nhà thiên văn học
đã tìm thấy khoảng bốn ngàn hành tinh được xác nhận nằm ngoài Hệ mặt trời của chúng ta.
Trong số này, các ngoại hành tinh giống Trái đất
thường rất được chú ý,
chẳng hạn như Proxima B, hành tinh đá gần Hệ mặt trời chúng ta nhất.
Ngoại hành tinh giống trái đất này
được tìm thấy nhờ thiết bị HARPS trên kính viễn vọng 3,6 mét của ESO
tại đài thiên văn La Silla.
Nhưng kính viễn vọng ESO đã giúp tìm thấy nhiều thế giới thú vị khác, một số kỳ lạ
đến nỗi bạn sẽ không dám so sánh chúng với Trái đất.
Hãy gặp gỡ Những Ngoại Hành Tinh Kì Lạ.
[Những Ngoại Hành Tinh Kì Lạ]
Hãy bắt đầu với WASP-19b
hay chúng ta thường gọi, thế giới hỏa ngục với những bầu trời titanium.
Hành tinh nóng lớn cỡ sao Mộc này có khí quyển với thành phần hóa học khá kỳ lạ.
Đó là ngoại hành tinh đầu tiên các nhà thiên văn học phát hiện ra Ôxit Titan
nhờ Kính thiên văn Rất Lớn của ESO và thiết bị FORS2 của nó.
Yếu tố này hoạt động như một chất hấp thụ nhiệt trong khí quyển của thế giới hỏa ngục.
Nó có thể ngăn nhiệt đi vào hoặc ra qua khí quyển làm đảo ngược nhiệt.
Vì vậy, trên WASP-19b, nhiệt độ có thể cao hơn ở khí quyển tầng trên và thấp hơn ở khí quyển tầng dưới,
không giống những gì ta thấy trên các hành tinh của Hệ mặt trời chúng ta.
Chúng ta chia tay thế giới lộn ngược này để đến với Hành tinh Cô đơn.
Vài năm trước
kính viễn vọng ESO và các thiết bị đã giúp xác định một vật thể
có thể là một hành tinh không có bất kỳ quan hệ nào tới một ngôi sao.
Một hành tinh trôi nổi tự do, không di chuyển xung quanh một ngôi sao nào,
đang lang thang khắp nơi trong vũ trụ.
Có thể những hành tinh này, giống những thế giới khác, đã hình thành xung quanh một ngôi sao mẹ
nhưng sau đó đã bị đá khỏi hệ thống chủ của nó.
Nên Hành tinh Cô đơn của chúng ta có thể là một hành tinh mồ côi.
Ngoại hành tinh kì lạ tiếp theo của chúng ta lại không mồ côi chút nào.
Thật vậy, nó gắn liền với ngôi sao mẹ qua mọi hoàn cảnh.
Ngoại hành tinh Bốc hơi là hành tinh khổng lồ đầu tiên được tìm thấy đang quay quanh một sao lùn trắng,
tàn dư của một ngôi sao giống như Mặt trời.
Các nhà thiên văn học cho rằng ngoại hành tinh này
đã sống sót qua thời kì chuyển biến của ngôi sao mẹ sang sao đỏ khổng lồ rồi sang sao lùn trắng.
Nhưng đó chưa phải là tất cả những kì lạ về hành tinh này.
Các quan sát bằng ESO's X-shooter trên VLT
đã ám chỉ rằng ngoại hành tinh khổng lồ này đang bốc hơi.
Nó quay quanh sao lùn trắng nóng ở cự ly gần và bức xạ cực tím
từ ngôi sao đó đã tước đi một phần khí quyển của hành tinh
tạo thành một cái dĩa quanh sao lùn trắng.
Thế giới xa lạ cuối cùng của chúng ta còn kì lạ hơn nữa.
WASP-76b
hành tinh khổng lồ cực nóng với một bất ngờ.
Hành tinh này quay rất gần ngôi sao mẹ của nó,
nhận bức xạ từ nó nhiều gấp hàng ngàn lần lượng bức xạ Trái đất nhận từ Mặt trời.
Nó cũng bị khóa trọng lực,
nghĩa là nó có một mặt ban ngày luôn hướng về ngôi sao và một mặt ban đêm mát mẻ hơn nhiều.
Chênh lệch nhiệt độ trên hành tinh này cực kỳ lớn.
Ở mặt ban ngày, nhiệt độ trên 2.400 độ C
và tất cả mọi thứ kể cả kim loại đều bốc hơi.
Đây mới là điểm kì lạ nhất.
Dùng thiết bị ESPRESSO trên VLT,
các nhà thiên văn học phát hiện ra rằng hơi sắt từ phía ngày cực nóng
được chuyển sang mặt ban đêm mát mẻ.
Ở đó, nó ngưng tụ thành những giọt sắt. Nói cách khác,
ngoại hành tinh cực đoan này có một mặt ngày nơi kim loại bay hơi
và một mặt đêm nơi trời mưa sắt.
Liệu chúng ta sẽ tìm thấy những thế giới kì lạ hơn? Không ai biết được.
Nhưng các nhà thiên văn học vẫn tiếp tục săn lùng các ngoại hành tinh.
Hãy theo dõi những khám phá trong tương lai với kính thiên văn ESO.
Chuyển tả: ESO Dịch: Dan Nguyen