Witam w ESOcast.
Wychwytywanie i rejestrowanie światła z nieba zawsze było zasadniczym zadaniem astronomii.
W tym odcinku będziemy zgłębiać historię czujników,
które na przestrzeni wieków były wykorzystywane do badania Wszechświata.
Pierwszym astronomicznym „detektorem” było oczywiście ludzkie nieuzbrojone oko.
Dopiero na początku XVII wieku zaczęliśmy używać narzędzia, które pomogło nam dostrzec słabsze i bardziej odległe gwiazdy:
teleskopu.
Teleskop w astronomii został po raz pierwszy użyty przez Galileusza w 1609 roku.
Odkrył on, między innymi, cztery największe księżyce Jowisza,
co na zawsze zmieniło nasze postrzeganie naszego miejsca we Wszechświecie.
Jednak w celu zapisania tego, co widać było przez teleskop,
Galileusz i astronomowie, którzy pojawili się po nim, używali pióra i papieru.
Musieli rysować to, co widzieli.
Około 230 lat później, w połowie XIX wieku, to poleganie na ludzkim oku dobiegło końca.
Zamiast tego astronomowie zaczęli używać płyt fotograficznych, by wychwytywać światło ciał niebieskich.
To miało wiele zalet.
Po pierwsze, płyty fotograficzne mogą być naświetlane przez wiele godzin,
umożliwiając astronomom wykrywać znacznie słabsze obiekty, niż pozwalało na to oko.
I po raz pierwszy astronomowie mieli wierny obraz nocnego nieba, a nie tylko rysunek.
Ale pomimo ogromnej przewagi nad okiem, płyty fotograficzne były dalekie od doskonałości.
I tak pogoń za osiągnięciem jeszcze większej czułości trwała...
Postęp technologiczny wprowadza na scenę elektronikę.
Lampy próżniowe w fotopowielaczach stały się dostępne w 1930 roku.
Przetwarzają one przychodzący foton na elektron,
który następnie jest wielokrotnie mnożony, w celu wytworzenia łatwo mierzalnego prądu elektrycznego.
Fotopowielacze miały czułość około dziesięć razy większą niż płyty fotograficzne.
Ale były kłopotliwe w użyciu, będąc w zasadzie kamerą z jednym tylko pikselem.
Jednak wszystko zmieniło się wraz z nastaniem fotografii cyfrowej w 1970 roku.
Matryce CCD (ang. charge-coupled devices) są bardzo czułymi na światło półprzewodnikami.
Składają się z cienkiej warstwy krzemu rozłożonego na milionach drobnych kwadratów,
z których każdy reprezentuje element obrazu, czy też piksel.
Naukowcy i inżynierowie ESO pomogli przesunąć granice czułości i wielkości matryc CCD.
Początkowo matryce CCD były naprawdę bardzo małe.
Z biegiem czasu stały się większe, jak ta tutaj, a dzisiaj mogą osiągać rozmiary 9000 na 9000 pikseli,
to łącznie 81 megapikseli!
I te ogromne matryce CCD mogą być nawet łączone w mozaiki, tworząc urządzenia z ponad miliardem pikseli.
To oczywiście jeszcze nie koniec.
Wraz z rozwojem technologii, możemy oczekiwać, że przyszłe detektory
będą jeszcze lepsze w wychwytywaniu nikłej mżawki światła z kosmosu.
Mówił Dr J, koniec transmisji ESOcast. Dołącz do nas ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.
Transkrypcja ESO; Tłumaczenie Paulina Karczmarek