Yıldızlara dokunamayız, uzak galaksilere uçamayız ya da Güneş Sistemimizin dışındaki gezegenlere ayak basamayız.
Bu yüzden, Evreni ve içindeki her şeyi ışık sayesinde inceleyip araştırabiliriz.
Gözle görebildiğimiz ve gözle göremediğimiz ışık.
Bu nedenle teleskoplar astronomlar için oldukça önemliler:
Teleskoplar her çeşit ışığı toplayan makinelerdir.
Onlar gökyüzüne bakan oldukça güçlü bir çift yapay göz gibidirler.
Teleskop ne kadar büyük olursa o kadar iyi görebilir. Neden mi?
Çünkü büyük gözler, baykuşlarda olduğu gibi daha büyük yüzeye sahiptirler. Böylece onlara daha çok ışık ulaşır.
Bu sayede çok ince renk farklılıklarını daha net görme sağlanır.
Küçük gözlerin ışığı yakalama kapasitesi düşüktür, aynı örümceklerde olduğu gibi.
Bu nedenle küçük gözler detay görmede problem yaşamakla birlikte her şeyi biraz bulanık görürler.
Teleskoplarda da bu aynıdır.
Eğer ışığın yağmur olduğunu varsayarsak, teleskop da bunu toplayan kova gibidir.
Kova ne kadar büyük olursa topladığı yağmurun da o kadar fazla olacağını düşünmek kolaydır.
Fakat büyük teleskopların inşaası pahalı olmakla kalmamayıp
aynı zamanda zor ve hatta bazen imkansızdır.
O zaman, büyük bir teleskop inşaa etmek yerine, bir çok küçük teleskopu bir araya getirmek nasıl olurdu?
Tabiki de, bu harika bir fikir!
Bu sayede, aynı miktarda yağmuru toplamış olur
ve böylece de aynı bilgiye çok daha kolay bir yöntemle ulaşmış oluruz.
Daha da iyisi, ya tüm yağmuru toplamak yerine,
onun genel özelliklerini anlayabilecek şekilde önemli mevkilere konulan kovalar ile yağmurun birazını toplarsak?
Bu çok daha hızlı ve daha ucuz olur!
Bir kaç yıl önce astronomlar tam da bunu düşündüler:
Bir kaç küçük farklı teleskopu bir teleskop olarak kullanarak Evrendeki en küçük detayları görebildiler.
Aynı kilometrelerce uzanan tek bir teleskopun yapabileceği gibi.
Bu tekniğe ‘interferometri' adını verdiler.
İşte ALMA böyle işlemektedir: o 66 anteni büyük tek bir teleskop gibi kullanmaktadır.
Bu ALMA'yı gökyüzünü tarayan en keskin gözlerden biri yapmıştır.
En keskin gözlerle ALMA Evrendeki en soluk ışığı bile gözlemler
ve astronomların hayal bile edemeyeceği görüntüleri kareler.
Çeviri - Seda Karabayır