Tập 139: ALMA và những Đám mây Liên sao Lạnh lẽo
Ngôi nhà của bạn và Vũ Trụ ít ra còn có một điểm tương đồng - đó là những nơi hết sức là bụi bặm.
Khi bạn trở về nhà sau một kỳ nghỉ dài ngày, bụi sẽ bám đầy khung cửa sổ,
đến nỗi bạn chẳng còn thấy gì nữa.
Ngạc nhiên hơn, các nhà thiên văn học gặp vấn đề tương tự như vậy khi sử dụng kính thiên văn quang học -
loại kính mà có thể thấy loại ánh sáng tương tự như mắt người.
Chúng không thể nhìn xuyên qua những khu vực bụi bặm nhất trong Vũ Trụ,
đám bụi ấy như những bức tường tối che khuất tầm nhìn.
Và bạn có thể sẽ bỏ lỡ nhiều điều thú vị đang xảy ra đằng sau lớp kính đầy bụi này,
Một vài sự kiện quan trọng nhất trong Vũ Trụ xảy ra bên trong những đám mây khổng lồ chứa bụi lạnh và khí này.
Ví dụ như các ngôi sao và hành tinh được sinh ra bên trong những đám mây này,
phần lớn kính thiên văn khó có thể nhìn xuyên qua được.
Các nhà thiên văn muốn biết chúng được hình thành như thế nào,
vì cả những ngôi sao và hành tinh rất cần thiết cho sự sống.
Bạn cần một hành tinh để sống và một ngôi sao để cung cấp nguồn năng lượng, cho phép bạn tồn tại.
Vì vậy, có hai lựa chọn ...
Một là tìm cách để làm sạch bụi, hoặc dùng một chiếc kính đặc biệt có thể nhìn xuyên qua nó.
Đối với bạn chọn lựa đầu tiên sẽ dễ dàng hơn, nhưng đối với các nhà thiên văn học thì lại không.
Họ không thể làm sạch bụi ở ngoài không gian,
họ cần phải xây dựng một thứ đặc biệt có thể nhìn xuyên qua bụi.
Với sự giúp đỡ của các kỹ sư, họ đã tạo nên nhiều kính thiên văn vô tuyến, và ALMA là một trong số chúng.
Đây là kính thiên văn thấy được một loại sóng ánh sáng, được gọi là sóng vô tuyến, mà không bị chặn lại bởi bụi.
Hơn nữa một số thiên thể trong Vũ Trụ rất lạnh,
chúng không tạo ra đủ năng lượng để có thể nhìn thấy trong ánh sáng nhìn thấy được.
Tuy nhiên chúng lại phát ra sóng vô tuyến, bởi vì loại sóng này ít tốn năng lượng hơn.
Do đó dù bạn có thể thấy Mặt Trời, và nhiều ngôi sao khác,
từ lúc mới hình thành, dần phát triển và trưởng thành,
chỉ có kính thiên văn radio mới có thể thấy quá trình ra đời của những vì sao,
lúc chúng chưa tạo ra đủ năng lượng.
Chỉ kính thiên văn radio,
mới có thể nhìn thấy hành tinh hình thành trong những chiếc đĩa bụi quanh ngôi sao khi còn bé.
Tại sao những ngôi sao lại có nhiều kích cỡ khác nhau?
Các hành tinh hình thành xung quanh ngôi sao trẻ như thế nào?
Tại sao một số hệ sao lại không giống Hệ Mặt Trời ?
ALMA sẽ giúp chúng ta trả lời cho những câu hỏi này.
Transcribed by ESO; Translated by - Thanh Sang Mai.