Tập 168: NEO- Thiên thể Gần Trái Đất
Vậy NEO (Near Earth Objects) là gì?
NEO là những thiên thể di chuyển đến gần Trái Đất
và được chia làm hai loại: Tiểu Hành tinh và Sao chổi gần Trái Đất.
Những thiên thể này đến từ đâu?
Các Tiểu Hành tinh gần Trái Đất, chúng chủ yếu đến từ vành đai tiểu hành tinh
giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, và do va chạm nhau
hoặc do sự tương tác với một trong hai hành tinh,
một trong số chúng rơi xuống từ quỹ đạo của mình trong vành đai chính
đến một quỹ đạo khác mang nó đến gần Mặt Trời hơn thế nên nó mới di chuyển đến gần Trái Đất.
Có bao nhiêu thiên thể NEO?
Thiên thể Gần Trái Đất, có khá ít thiên thể cỡ lớn, có nhiều thiên thể nhỏ hơn
và những thiên thể rất nhỏ thì có rất nhiều.
Chúng tôi nắm được hầu hết các thiên thể lớn,
với đường kính 1km hoặc lớn hơn.
Đối với thiên thể nhỏ hơn 100m, chúng tôi chỉ biết khoảng 10%.
Còn với các thiên thể chỉ tầm 10m,
chúng tôi biết được chỉ khoảng 1% trong số chúng.
Điều này rất khó chịu, vì một thiên thể dù chỉ có đường kính 10m
khi đâm vào Trái Đất, năng lượng giải phóng từ chúng tương tự như quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima.
Chúng tôi đang cố nắm những đặc điểm của các thiên thể lớn hơn 20 hay 50, hoặc lên đến 100m
hiện tại chúng tôi đã tìm được 10%, vì thế chúng tôi vẫn cần tìm 90% còn lại.
Về số lượng, chúng tôi nắm được 10, 20 nghìn trong số chúng và vẫn còn thiếu 90% thiên thể chưa biết được
nên có rất nhiều việc để tìm kiếm và theo dõi chúng.
Làm thế nào chúng ta có thể tìm kiếm chúng?
Để khám phá các thiên thể gần Trái Đất, bạn cần một kính thiên văn góc siêu rộng
và sau đó bạn chỉ việc quét toàn bộ bầu trời qua từng đêm xuống để xem mọi thứ đang chuyển động.
Tiểu hành tinh không ngừng di chuyển,
và vì thế chúng tôi có các chương trình máy tính để truy tìm chúng
đo vị trí của chúng và từ vị trí này chúng ta có thể suy ra quỹ đạo và tinh chỉnh quỹ đạo
cho đến khi chúng ta có một quỹ đạo đủ tốt để nắm hoàn toàn đường đi của chúng.
Tần suất xảy ra các vụ va chạm trên Trái Đất là bao lâu?
Chúng ta biết từ lâu trong quá khứ, và trên Mặt Trăng cũng có khá nhiều vụ va chạm.
Trung bình một vụ va chạm nhỏ, một thiên thể tầm vài chục mét, xảy ra khoảng vài năm một lần.
May thay những thiên thể kích thước to hơn thì ít xảy ra va chạm hơn.
Những thiên thể lớn thì ít xảy ra va chạm hơn vì chúng không nhiều.
Một tiểu hành tinh lớn dài cỡ 15 hoặc 20km cũng từng đâm vào Trái Đất 65 triệu năm trước.
Một điều tồi tệ cho loài khủng long,
và một vụ va chạm lớn như vậy cũng từng xảy ra tầm 50 triệu năm về trước.
Chúng ta có thể dự đoán được các vụ va chạm và Kính thiên văn Rất Lớn của ESO đóng vai trò gì?
Để dự đoán các vụ va chạm do những thiên thể gần Trái Đất, bạn cần phải nắm chính xác quỹ đạo của nó.
Và để làm điều đó bạn cần phải đo vị trí của thiên thể trên bầu trời liên tục.
Điều này thực sự khá là khó vì nhiều thiên thể có kích thước nhỏ
và không phải lúc nào chúng cũng di chuyển gần Trái Đất
Chúng có thể nằm ở phía bên kia Hệ Mặt Trời.
Kích thước thiên thể và khoảng cách của chúng khiến chúng cực kỳ mờ
có nghĩa là phần lớn thời gian phát hiện chúng, với kính thiên văn 2m
chỉ có thể quan sát chúng vỏn vẹn vài ngày và sau đó không thể thấy nữa bởi vì chúng quá mờ nhạt.
Thế nên VLT, kính thiên văn 8.2m, đóng vai trò quan trọng
bởi vì với sức mạnh thu thập của gương lớn, chúng ta có thể thấy nhiều tiểu hành tinh mờ hơn.
Cụ thể kính VLT dùng để làm gì?
Sử dụng VLT, chúng tôi tinh chỉnh quỹ đạo của Thiên thể Gần Trái Đất
những thiên thể có nguy cơ va chạm cao, ta cần phải nắm được quỹ đạo của chúng.
ít ra cũng đủ để loại trừ một vụ va chạm, đó là một điều lý tưởng, hoặc để phân tích một vụ va chạm.
Chúng ta có thể làm gì để ngăn chặn các các vụ va chạm từ các thiên thể NEO không?
Để bảo vệ chính mình khỏi một Thiên thể Gần Trái Đất
chúng ta phải biết về chúng, và phải chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi vụ va chạm xảy ra.
Nếu chúng ta có đủ thời gian, tầm 20 năm hoặc lâu hơn,
chúng ta có thể gửi một tên lửa có thể làm gì đó với tiểu hành tinh này.
Ta có thể dùng bom hạt nhân-để phá hủy hoặc đẩy nó đi.
Có một số cách nhẹ nhàng hơn. Như là xịt sơn tiểu hành tinh đó với màu trắng
vì điều đó sẽ thay đổi cách nó phản chiếu ánh sáng Mặt Trời và có thể làm chệch quỹ đạo của nó.
Hay bạn cũng có thể hạ một tên lửa nhỏ lên trên đó và để tên lửa này đẩy nó đi.
Hoặc nếu đó là một tiểu hành tinh kích thước nhỏ, ta có thể dùng lưới bao lấy và kéo nó đi chỗ khác.
Thiên văn học trong tầm tay
Được sản xuất bởi ESO, Đài thiên văn phía Nam của châu Âu
Mang đến những tầm cao mới trong thiên văn học.
Transcribed by ESO; Translated by — Thanh Sang Mai