Vũ Trụ của chúng ta đầy rẫy sự huyền bí.
Các nhà thiên văn học không ngừng nỗ lực giải mã bầu trời đêm và hiểu rõ hơn về Vũ Trụ,
nhưng chủ đề nóng nhất hiện nay trong giới thiên văn là gì?
Tập 194: Những điểm Mới của Thiên văn học Đương đại
Mỗi đêm, kính thiên văn của ESO
được sử dụng để điều tra một loạt bí ẩn của giới thiên văn.
Chúng tôi đã nhờ nhiều nhà thiên văn học xác định những vấn đề thú vị nhất hiện nay trong giới thiên văn.
Họ là một phần của nhóm nghiên cứu xem xét hàng ngàn đề xuất quan sát mỗi năm.
Bảo đảm kính thiên văn của ESO chỉ dành cho đề tài nào hấp dẫn nhất.
Trong vũ trụ học, một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là cố gắng tìm hiểu về mặt tối của Vũ Trụ.
Chúng ta biết rằng có hai thực thể ở phe tối, một thứ gọi là vật chất tối,
một thực thể có lực hấp dẫn mạnh mẽ trong vũ Trụ và một thứ khác được gọi là năng lượng tối,
gây ra sự giãn nở bí ẩn của Vũ Trụ ngày càng nhanh qua từng ngày.
Nếu chúng ta muốn hiểu được thực thể tối tăm này của Vũ Trụ,
thì ta phải thực hiện nhiều khảo sát rất rộng về bầu trời để vạch ra vị trí của vật chất tối
và và chỉ ra sự ràng buộc của năng lượng tối
đang thay đổi cấu trúc của vật chất tối phát triển theo thời gian ra sao.
Về phía thiên hà,
một trong số lĩnh vực khoa học lớn và mới mẻ sắp ra mắt, một lĩnh vực đầy hấp dẫn,
quan sát các quasar ở rất xa.
Chúng ta quan sát ánh sáng từ những quasar xa xôi này, và khi ánh sáng đó tiến thẳng đến Trái Đất,
chúng được hấp thụ bởi một số khối khí và nhiều thứ khác ở giữa chúng ta và các quasar đó,
và ta có thể dùng những quan sát này để vạch ra vị trí của tất cả các đám khí trong Vũ Trụ
giữa chúng ta và các quasar đó.
Đây là một lĩnh vực mới nổi, bạn có thể sử dụng thông tin này để nhìn xem đám khí đó di chuyển thế nào,
chúng được dẫn vào thiên hà ra sao,
chúng nuôi dưỡng thiên hà và tạo nên nhiều ngôi sao mới như thế nào.
Những quasar xa xôi này cũng có thể được sử dụng để tìm hiểu về một thời kì trong Vũ Trụ sơ khai,
được biết đến là thời kì tái ion hóa.
Vũ Trụ ngày nay bị ion hóa, từ khi gần ngay lúc Vũ Trụ khởi nguồn với Big Bang,
sau Big Bang, có một thời kỳ Vũ Trụ trung lập,
chúng tôi gọi đó là thời kỳ tối và sau đó thời kì tái ion hóa bắt đầu,
và chúng tôi không biết rõ điều gì đã tạo nên sự tái ion hóa đó.
Có thể là do quasar, cũng có thể là do thiên hà.
Rất nhiều đội đã được triển khai cho nghiên việc cứu đề tài khoa học này.
Một chủ đề nóng khác nữa chính là vòng đời của một thiên hà trông như thế nào?
Một thiên hà được hình thành bởi khí,
bồi tụ hấp dẫn và phát triển thành một thế giới tiềm năng, nhưng rồi có thể bạn lại hỏi:
Làm thế nào để kim loại, các nguyên tố nặng mà chúng ta thấy trong môi trường xung quanh thiên hà
có lẽ cũng có trong môi trường liên thiên hà được đưa đến đây?
Làm thế nào những kim loại này được đưa từ thiên hà trở lại môi trường xung quanh giữa chúng?
Thiên hà không phải là cấu trúc duy nhất mà chúng ta vẫn chưa hiểu hết được.
Các nhà thiên văn học cũng đang nghiên cứu về cụm sao cầu.
các nhóm sao hình cầu, quay quanh lõi của thiên hà.
Trước đây, hầu như mọi cụm sao cầu được cho là khá đơn điệu,
tất cả các sao cùng loại được sinh ra cùng một lúc, có cùng độ kim loại và có cùng tuổi đời,
nhưng trên thực tế là trong cụm sao cầu chứa nhiều thế hệ sao,
nghĩa là chúng sinh ra ở nhiều thời điểm khác nhau, tuổi thọ của chúng có khác đôi chút,
hoặc cũng là do chúng đến từ bên ngoài.
Vì vậy, hiện tại có rất nhiều đề xuất cho nghiên cứu này để hiểu rõ hơn về quá trình này.
Ngoài ra còn có rất nhiều đề xuất thú vị khác về thứ được gọi là các vật thể thoáng qua,
đó là những hiện tượng bùng nổ, và chỉ có vậy.
Chúng tôi muốn bắt được thời điểm chúng phát nổ,
và có rất nhiều đề xuất để truy tìm các ứng cử viên tiềm năng
để quan sát xem chúng đến từ đâu và khi nào chúng phát nổ, trước khi nổ nó là thứ gì,
một vài vật thể phát nổ trong chớp mắt, nhưng sau đó chúng phát ra bức xạ muộn,
và để có thể quan sát được chúng, ta phải sử dụng nhiều thiết bị khác nhau.
để xem xem chuyện gì sẽ xảy ra sau đó để có thể biết được đó là gì.
Một trong số sự kiện thoáng qua hấp dẫn nhất chính là
supernova.
Những vụ nổ chói lóa này có thể biến mất dần khỏi tầm nhìn chỉ sau vài tuần,
nhưng chúng bắt nguồn từ ngôi sao nào?
Supernova loại 1a của một sao tổ tiên rất quan trọng
vì các nhà thiên văn học tin rằng năng lượng được tạo ra trong một sự kiện như vậy
ít nhiều cũng giống nhau như bao supernova khác
và do vậy chúng được sử dụng trong vũ trụ học
như các mốc nến (standard candles).
Chúng ta biết Vũ trụ lớn như thế nào, nó phát triển như thế nào.
Chúng ta biết tất cả điều này bằng cách sử dụng các vật thể này như một thang đo khoảng cách.
Những vật thể này mang đến khá nhiều thông tin, nhưng chúng tôi không biết tổ tiên của chúng.
Chưa bao giờ chúng ta thấy một sự kiện phun trào của sao trước khi phát nổ thành một supernova
và đó là một sự kiện đáng quan tâm để theo đuổi.
Supernova không phải là điều bí ẩn duy nhất trong Vũ trụ của chúng ta.
Thực tế ngày càng có nhiều vụ nổ supernova được phát hiện.
Có một vài chủ đề rất thú vị mà mọi người đang cố gắng theo đuổi tại thời điểm này.
Một số chủ đề là về lỗ đen siêu khối lượng nằm tại trung tâm của thiên hà,
và chúng liên kết với phần còn lại của thiên hà như thế nào.
Ngoài ra còn có chủ đề khác về các thiên hà rất nhỏ và rất mờ được phát hiện trong vài năm gần đây
và chỉ cố tìm hiểu về đặc tính của chúng thôi, thì cũng là một việc chẳng hề dễ dàng.
Ngoài ra cũng có đề xuất
về những thứ mà ta đã biết qua nhiều năm
nhưng lời giải cho các quá trình vật lý đang diễn ra này lại là một ẩn số.
Nhiều nhà thiên văn học cũng rất hào hứng với những khám phá ở gần thế giới của chúng ta hơn.
Tôi nghĩ chủ đề nóng nhất hiện nay chính là mảng hành tinh ngoài Hệ Mặt trời, trong nhiều quan sát cụ thể.
Có hai điều xảy ra với chúng.
Đầu tiên là quan sát
trực tiếp và gián tiếp sự di chuyển của các hành tinh nhỏ hơn và nhỏ hơn quanh các ngôi sao mờ hơn...
hiện tại chúng tôi đang săn lùng những hành tinh giống Trái Đất quay quanh
nhiều ngôi sao cùng loại với Mặt Trời như sao lùn đỏ.
Và với khả năng của ESO, chúng ta đã có thể cùng một lúc nghiên cứu bầu khí quyển của chúng
một cách trực tiếp, quả là một điều đáng kinh ngạc.
Các chủ đề này đang được nhiều nhà thiên văn học trên toàn cầu nghiên cứu
bằng cách sử dụng nhiều đài quan sát hàng đầu thế giới như của ESO.
Phát hiện của họ sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về Vũ Trụ.
Transcribed by ESO; Translated by – Thanh Sang Mai.