To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,
Europejskim Obserwatorium Południowym.
Eksplorowanie najdalszych granic z naszym gospodarzem Dr J a.k.a. dr Joe Liske.
Cześć, witam w specjalnym odcinku ESOcast.
Zapowiadając 50. rocznicę ESO w październiku 2012 r.
pokażemy osiem specjalnych tematów
portretujących pierwsze 50 lat eksplorowania nieba południowego przez ESO.
Budując ogrom
Astronomia jest wielką nauką.
Gdzieś tam jest ogrom Wszechświata,
a badanie kosmosu wymaga wielkich instrumentów.
Oto 5-metrowy reflektor Hale'a na górze Palomar Mountain.
Kiedy powstawało Europejskie Obserwatorium Południowe, pięćdziesiąt lat temu,
był to największy teleskop na świecie.
Obecnie standard wielkości wyznacza należący do ESO Bardzo Duży Teleskop (VLT) na górze Cerro Paranal.
Jako najpotężniejsze obserwatorium w historii,
uwidoczniło pełen splendor Wszechświata w którym żyjemy.
Lecz astronomowie postawili sobie za cel jeszcze większe instrumenty.
A ESO realizuje ich marzenia.
San Pedro de Atacama.
Położone pośród zapierającej dech scenerii,
to malownicze miasto jest domem dla rdzennych Atacameños
poszukujących przygód turystów,
a także pracujących w ESO astronomów i techników.
Nieopodal San Pedro urzeczywistniają się kształty pierwszej machiny marzeń ESO.
Nosi ona nazwę ALMA – Atacama Large Millimeter/submillimeter Array.
ALMA stanowi wspólny projekt Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej.
Działa niczym gigantyczna soczewka powiększająca.
Zebrane razem 66 anteny umożliwiają szerokie pole widzenia.
Z kolei ich rozległość pozwala dostrzec drobniejsze szczegóły na małym obszarze nieba.
Działając w sub-milimetrowym zakresie, ALMA postrzega Wszechświat w odmiennym świetle.
I cóż ona dostrzega?
Narodziny pierwszych galaktyk we Wszechświecie, po Wielkim Wybuchu.
Obłoki zimnego molekularnego gazu i pyłu
- gwiezdne żłobki, w których rodzą się nowe słońca i planety.
A także chemię kosmosu.
ALMA będzie śledzić cząsteczki organiczne - podstawowe składniki życia.
Budowa anten ALMA jest w pełnym biegu.
Dwa ogromne transportery, zwane Otto i Lore,
zabierają ukończone anteny na górę, na płaskowyż Chajnantor.
Na wysokości 5000 metrów n.p.m.
anteny te dostarczają bezprecedensowego widoku mikrofalowego Wszechświata.
Kiedy ALMA jest już niemal gotowa,
kolejna cudowna machina ESO jest nadal w powijakach.
Widzicie tamtą górę?
To Cerro Armazones.
Niedaleko od Paranal,
będzie domem dla największego teleskopu w historii ludzkości.
Oto Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT).
Największe oko świata na niebo.
Z lustrem na prawie czterdzieści metrów,
E-ELT czyni inne teleskopy po prostu karłami.
Prawie 800 sterowanych komputerowo lustrzanych segmentów.
Złożona optyka ma umożliwić jak największą ostrość obrazów.
Kopuła teleskopu o rozmiarach wieży kościelnej.
E-ELT to ćwiczenie z doskonałości.
Ale prawdziwym cudem jest Wszechświat.
E-ELT pokaże planety krążące wokół innych gwiazd.
Jego spektrografy będą węszyć w atmosferach tych obcych światów,
poszukując oznak życia.
A jeszcze dalej, E-ELT ma badać pojedyncze gwiazdy w innych galaktykach.
Przypomina to pierwsze spotkania mieszkańców sąsiednich miast.
Działając jak kosmiczna machina czasu,
ten ogromny teleskop pozwoli nam spojrzeć w odległą o miliardy lat przeszłość.
aby dowiedzieć się jak to wszystko się zaczęło.
Być może pozwoli rozwiązać zagadkę przyśpieszającego Wszechświata
- tajemniczy fakt wzajemnego odpychania się galaktyk.
coraz to szybciej.
Astronomia jest wielką nauką, nauką ogromnych tajemnic.
Czy poza Ziemią istnieje życie?
Jaki był początek Wszechświata?
Nowy, monstrualny teleskop ESO będzie pomocny w naszym dążeniu do zrozumienia.
Jeszcze nie dotarliśmy do tego celu, lecz to już niedługo.
A więc co dalej?
Cóż, tego nikt nie wie.
Lecz ESO jest gotowe na nowe przygody.
Tutaj Dr J. Kończę specjalny odcinek ESOcast.
Zapraszam ponownie na kolejną kosmiczną przygodę.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO,
Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO, Europejskie Obserwatorium Południowe,
jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych.
ESO jest najbardziej produktywną instytucją zarówno wśród naziemnych jak i kosmicznych obserwatoriów na świecie.
Tłumaczenie: Jacek Szubiakowski, Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne. Korekta: Krzysztof Czart.