Đây là chương trình ESOcast!
Với nền khoa học tiên tiến và những chuyện hậu trường tại ESO,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu,
cùng khám phá ranh giới tận cùng của Vũ Trụ với Tiến sĩ J., hay Tiến sĩ Joe Liske.
Xin chào và hoan nghên đến với tập đặc biệt thứ tám của ESOcast.
Hoà mình cùng chương trình kỷ niệm 50 năm thành lập ESO vào tháng 10 năm 2012,
chúng tôi sẽ giới thiệu 8 nét đại diện đặc trưng
của ESO trong 50 năm khám phá bầu trời phía nam.
Xây dựng Khổng lồ
Thiên văn là một ngành khoa học lớn.
Có cả một Vũ Trụ rộng lớn ở ngoài kia
và để khám phá Vũ Trụ, đòi hỏi phải có nhiều thiết bị khổng lồ.
Đây là kính thiên văn phản xạ Hale 5m nằm trên Núi Palomar.
Khi Đài thiên văn phía Nam của châu Âu chỉ vừa mới thành lập, 50 năm về trước,
Hale từng là kính thiên văn lớn nhất thế giới.
Và giờ đây, Kính thiên văn Rất Lớn của ESO tại núi Cerro Paranal là đỉnh cao của công nghệ.
Là đài thiên văn mạnh nhất trong lịch sử,
không ngừng cho ta thấy toàn bộ sự lộng lẫy của Vũ Trụ.
Nhưng các nhà thiên văn học mong muốn có nhiều thiết bị lớn hơn nữa.
Và ESO đang hiện thực hoá ước mơ của họ.
San Pedro de Atacama.
Ẩn mình giữa khung cảnh hùng vĩ của tự nhiên,
thị trấn đẹp như tranh này là quê hương của người dân bản địa Atacameños
và là nơi hấp dẫn dành cho những người thích phiêu lưu.
Kể cả những nhà thiên văn học và kỹ thuật viên của ESO.
Cách San Pedro không xa, cỗ máy mơ ước thứ nhất của ESO đang được hoàn thiện.
Được gọi là ALMA - Tổ hợp Lớn quan sát sóng Mi-li-met/hạ mi-li-met Atacama.
ALMA là dự án hợp tác giữa châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Á.
Nó hoạt động như một thấu kính phóng đại khổng lồ.
Đặt gần nhau, 66 ăng-ten mang đến một góc nhìn rộng.
Nhưng khi trải rộng ra, ALMA mang đến góc nhìn của một khu vực nhỏ hơn trên bầu trời với chi tiết rõ nét hơn.
Ở bước sóng hạ mi-li-met, ALMA quan sát Vũ Trụ trong một loại ánh sáng khác.
Nhưng chúng sẽ cho ta thấy thứ gì?
Sự ra đời của thiên hà đầu tiên trong Vũ Trụ, khi Big Bang thức tỉnh.
Những đám mây phân tử bụi bặm và lạnh lẽo
-- vườn ươm sao, nơi mặt trời cùng nhiều hành tinh mới được sinh ra.
Và: hóa học vũ trụ.
ALMA sẽ theo dõi những phân tử hữu cơ -- khối vật liệu của sự sống.
Việc xây dựng ăng-ten cho ALMA đang trong giai đoạn hoàn chỉnh.
Hai thiết bị vận chuyển khổng lồ, có tên là Otto và Lore,
đưa những ăng-ten đã hoàn thiện lên cao nguyên Chajnantor.
Ở độ cao 5000 m so với mực nước biển,
tổ hợp này mang đến một cái nhìn mới mẻ về Vũ trụ trong bước sóng vi-ba.
Trong khi ALMA sắp hoàn thành,
Cỗ máy mơ ước tiếp theo của ESO phải mất thêm vài năm nữa.
Bạn có thấy ngọn núi ở kia không?
Đó là núi Cerro Armazones.
Cách Đài thiên văn Paranal không xa,
đây sẽ là nhà của chiếc kính thiên văn lớn nhất trong lịch sử nhân loại.
Đây là Kính thiên văn Cực Lớn châu Âu.
Đại thần nhãn của thế giới trông nom bầu trời
Được trang bị chiếc gương có đường kính gần 40m.
E-ELT dễ dàng đánh bật mọi kính thiên văn thế hệ trước.
Gần 800 phân đoạn gương được điều khiển bằng máy tính.
Hệ thống quang học phức tạp mang đến hình ảnh sắc nét nhất có thể.
Một mái vòm cao bằng tháp chuông của nhà thờ.
E-ELT là một cỗ máy siêu việt.
Nhưng kỳ quan thực sự vẫn chính là Vũ Trụ bao la ở ngoài kia.
E-ELT sẽ cho ta thấy các hành tinh quay xung quanh ngôi sao khác.
Quang phổ kế của kính sẽ do thám bầu khí quyển của những thế giới xa xôi này,
tìm kiếm dấu hiệu của sự sống.
Xa hơn nữa, E-ELT sẽ nghiên cứu nhiều ngôi sao riêng lẻ trong thiên hà khác.
Lần đầu tiên gặp gỡ cư dân ở thành phố lân cận.
hoạt động như một cỗ máy thời gian vũ trụ,
Kính thiên văn khổng lồ này cho phép chúng ta nhìn lại hàng tỷ năm,
để tìm hiểu xem mọi thứ bắt đầu như thế nào.
Và nó có thể giải quyết nhiều bí ẩn về sự gia tốc của Vũ Trụ
- một điều bí ẩn đang đẩy các thiên hà ra xa nhau
ngày càng nhanh hơn.
Thiên văn học là khoa học lớn, và nó là một khoa học về những bí ẩn lớn.
Có sự sống ngoài Trái Đất không?
Nguồn gốc của Vũ Trụ là gì?
Chiếc kính thiên văn khổng lồ của ESO sẽ giúp chúng ta trả lời những thắc mắc đó.
Chúng ta vẫn chưa đến đích, nhưng sẽ không lâu đâu.
Vậy tiếp theo sẽ là gì?
Chà, không ai biết.
Nhưng ESO đã sẵn sàng cho chuyến hành trình rồi.
Tôi là Tiến sĩ J., đồng hành cùng tập đặc biệt cuối cùng của ESOcast.
Lần sau hãy cùng tôi tham gia một chuyến phiêu lưu khác vào Vũ Trụ.
ESOcast được sản xuất bởi ESO,
Đài thiên văn phía Nam của châu Âu.
ESO, Đài thiên văn phía Nam của Âu,
là tổ chức khoa học và công nghệ liên chính phủ hàng đầu trong thiên văn học.
Trong số các đài thiên văn trên mặt đất và trong không gian, ESO là đài quan sát hiệu quả trên thế giới.
Transcription by ESO; translation by — Thanh Sang Mai.