Á 50 ára afmælisdegi sínum,
þann 5. október 2012,
stóð ESO, Stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli
fyrir beinni vefútsendingu sem kallaðist „Dagur í lífi ESO“.
Með útsendingunni gafst áhorfendum einstakt tækifæri til að skoða
innviði öflugustu stjörnustöðvar heims
og hjálpa til við að halda upp á fyrstu 50 árin í rannsóknum ESO á suðurhimninum.
ESO var sett á laggirnar árið 1962 og er í dag
fremstu fjölþjóðlegu vísinda- og tæknisamtök í stjörnufræði í heiminum
og starfrækja þrár einstakar stjörnustöðvar á heimsmælikvarða í Chile,
en höfuðstöðvarnar eru í Garching í Þýskalandi.
Þetta er ESOcast!
Vísindi í fremstu röð
og lífið á bak við tjöldin hjá ESO, Stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli.
Það er morgun þann 5. október.
Niðurtalning fyrir vefútsendinguna „Dagur í lífi ESO“
er hafin og undirbúningur á fullu.
Stutt er þar til bein útsending undir stjórn Dr. J., einnig þekktur sem Dr. Joe Liske
hefst, sem gefur almenningi
tækifæri til að eiga samskipti við stjörnufræðinga og verkfræðinga ESO
með því að hlusta á erindi í beinni útsendingu og spyrja þá spurninga.
Á sama tíma hinumegin á hnettinum
hefur hin franska Brigitte Bailleul, vinningshafinn
í „Tístaðu þig í heimsókn til VLT!“ keppninni,
komið sér fyrir í Paranal stjörnustöðinni í Chile
og býr sig undir að taka við verðlaununum sínum:
Að gera mælingar í beinni útsendingu með heimsins
öflugasta stjörnusjónauka fyrir sýnilegt ljós,
Very Large Telescope eða VLT.
Fyrr en varir er komin á tenging milli höfuðstöðva ESO
í Garching í Þýskalandi og Brigitte í Paranal
og mörg hundruð manns frá öllum heimshornum
fylgjast með Brigitte gera mælingarnar.
Hún er nú orðin sérfræðingur
og mun hefja mælingarnar.
Ok, nú höfum við sent skipanir um að hefja mælingarnar.
Viðfangsefni VLT er Þórshjálmsþokan
fyrirbæri sem almenningur kaus
í „Veldu það sem VLT skoðar“ keppninni.
Vá! Þetta er ótrúlegt!
Þetta er það sem þú færð með 30 sekúndna
lýsingartíma með VLT.
Þetta er ótrúlegt!
Ég átti ekki von á þessu.
Hvað finnst þér?
Þetta er frábært!
Í Þýskalandi kynnir Dr. J nokkur erindi
frá sérfræðingum ESO sem veita upplýsingar frá fyrstu hendi
og innsýn í heim stjarnvísindarannsókna.
Allt snýst um spurningar, við spyrjum spurninga
vegna þess að við viljum vita, það er það sem við gerum, það sem við lifum fyrir.
Og sér í lagi, það sem fannst hér
var útgeislun einfalds sykurs
en það er mikilvægt vegna þess að sykur er grunnkeðjan
sem myndar orku fyrir líf
og þessi einfaldi sykur fannst fyrst í mælingum ALMA.
Með hátækninni höfum við öðlast betri sýn á náttúruna
það er þar sem vísindamenn komast mjög nálægt
náttúrunni, þannig geta þeir skilið náttúruna.
Fyrir, á meðan og eftir hvert erindi,
senda nokkur hundruð áhorfendur spurningar til fyrirlesarana
í gegnum Facebook, Twitter, tölvupóst eða spjallkassann í útsendingunni sjálfri.
Á hvaða tíma dags getur þú notað ALMA útvarpssjónaukana,
bara á næturnar?
Nei, við getum tæknilega séð notað ALMA allan sólarhringinn.
Hefurðu einhverjar ráðleggingar fyrir ungt fólk sem er að fylgjast með og vilja verða stjörnufræðingar?
Já!
Mín ráðlegging er spurningar — spyrjið spurninga, alltaf!
Eftir að við finnum merki um líf í lofthjúpi fjarreikistjörnu,
hvert heldur þú að verði næsta skref?
Hvað munum við gera næst?
Ég held að eitt af næstu skrefunum sé ef til vill
að leita að útvarpsmerkjum.
Næstum 600 áhorfendur frá 55 löndum
létu reyna á þekkingu sína á ESO
í spurningakeppni sem fram fór allan daginn.
Milli erinda voru sýndir
kaflar úr afmælismynd ESO, „Evrópa til stjarnanna“.
Þessi heimildarmynd segir frá sögu ESO með glæsilegum myndum.
Í lok dagsins
er aftur komið á beinni tengingu við Paranal stjörnustöðina.
Á palli VLT stjörnustöðvarinnar
á hinu 2.600 metra háa Cerro Paranal fjalli
bíður hópur stjörnufræðinga ásamt óþreyjufullri Brigitte
eftir að sjá niðurstöður mælinganna fyrr um daginn.
Enginn verður fyrir vonbrigðum.
VLT hefur náð glæsilegri
ljósmynd af Þórshjálmsþokunni.
Og þar með er tími til kominn fyrir Dr. J
að kveðja og ljúka beinu útsendingunni:
„Dagur í lífi ESO.“
Fyrir Brigitte var þetta einstakt tækifæri
og fyrir áhorfendurna, tækifæri til að deila reynslunni með henni.
Er til betri leið til að halda upp á 50 frábær stjörnufræðiár hjá ESO?
Handrit: ESO; Þýðing: Sævar Helgi Bragason